Η «ακρίβεια στην Ελλάδα» δεν είναι πια συγκυριακό φαινόμενο, αλλά μόνιμη απόκλιση από την υπόλοιπη Ευρωζώνη, με ρεκόρ διαφοράς πληθωρισμού τον Μάιο. Παρά τη διεθνή αποκλιμάκωση στην ενέργεια, οι τιμές σε τρόφιμα και υπηρεσίες εδώ παραμένουν καρφωμένες ψηλά, αποκαλύπτοντας βαθιές στρεβλώσεις στην αγορά και στην οικονομία.
Η «ακρίβεια στην Ελλάδα» δεν είναι πια συγκυριακή, αλλά παγιωμένη απόκλιση: ο εναρμονισμένος πληθωρισμός έφτασε τον Μάιο στο 4,9%, έναντι 3,2% στην Ευρωζώνη, με διαφορά 1,7 μονάδων – ρεκόρ δωδεκαμήνου. Την ώρα που ο μέσος πληθωρισμός στον ΟΟΣΑ διαμορφώνεται στο 4,4%, η Ελλάδα ανήκει στη μικρή ομάδα χωρών όπου ο ρυθμός αυξάνεται αντί να αποκλιμακώνεται.
Γιατί η ακρίβεια στην Ελλάδα ξεφεύγει από την Ευρωζώνη;
Η Ελλάδα βρίσκεται μαζί με Βέλγιο, Ιταλία, Χιλή και Τουρκία στις λίγες οικονομίες του ΟΟΣΑ όπου ο πληθωρισμός επιτάχυνε μέσα σε έναν μήνα κατά μία ποσοστιαία μονάδα. Η απόκλιση από την Ευρωζώνη δεν περιορίζεται στο συνολικό ποσοστό, αλλά αποτυπώνεται έντονα σε βασικά αγαθά που γεμίζουν το καλάθι του νοικοκυριού.
Το κρέας αυξήθηκε στην Ελλάδα 11,8% σε ένα έτος, έναντι 6,7% στην Ευρωζώνη, το φρέσκο γάλα 4,4% εδώ όταν στην Ευρωζώνη μειώθηκε 1,7%, ενώ στα τυριά η Ελλάδα έχει άνοδο 3,5% όταν στην υπόλοιπη Ευρωζώνη υπάρχει πτώση 1%. Ακόμη πιο εντυπωσιακές είναι οι διαφορές σε εσπεριδοειδή (+18% Ελλάδα έναντι 7,5%) και λαχανικά (+7,3% έναντι 3,2%), αλλά και σε προϊόντα όπως η σοκολάτα, όπου όλες οι χώρες έχουν κοινό εισαγόμενο κόστος κακάο.
Η ακρίβεια στην Ελλάδα δεν είναι μόνο θέμα πολέμων και καυσίμων
Η τρέχουσα κρίση στη Μέση Ανατολή και η άνοδος των καυσίμων λειτούργησαν ως καταλύτης, αλλά η απόκλιση είχε ήδη εμφανιστεί από τον Ιούλιο του 2025, πολύ πριν τις νέες γεωπολιτικές εντάσεις. Οι τιμές που εκτοξεύτηκαν μετά την πανδημία και την εισβολή στην Ουκρανία δεν επέστρεψαν ποτέ στα προηγούμενα επίπεδα, παρά την αποκλιμάκωση σε φυσικό αέριο, καύσιμα και ηλεκτρική ενέργεια.
Σε τρόφιμα και υπηρεσίες δεν υπήρξε πραγματική μείωση, μόνο επιβράδυνση των ανατιμήσεων, και αυτή κυρίως χάρη σε διοικητικά μέτρα. Το πλαφόν στο περιθώριο μεικτού κέρδους, η κατάργησή του τον Ιούλιο 2025 και η επαναφορά του τον Μάρτιο 2026 δημιούργησαν κύματα ανατιμήσεων σε περίπου 7.500 κωδικούς, οδηγώντας την κυβέρνηση στην «πρωτοβουλία μείωσης τιμών» με στοχευμένες εκπτώσεις που διάλεξαν οι ίδιες οι εταιρείες.
Πού μπλοκάρει ο ανταγωνισμός και γιατί δεν πέφτουν οι τιμές;
Στα μεταποιημένα τρόφιμα, οι ετήσιες αυξήσεις περιορίστηκαν τον Απρίλιο στο 0,6% έναντι 1% στην Ευρωζώνη, κυρίως λόγω του πλαφόν και όχι λόγω υγιούς ανταγωνισμού. Η απόκλιση από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές αγορές παραμένει μικρή, δείχνοντας ότι η διοικητική παρέμβαση συγκρατεί, αλλά δεν ανατρέπει τη δυναμική των τιμών.
Ο κλάδος των σούπερ μάρκετ εμφανίζεται κατακερματισμένος και με χαμηλή παραγωγικότητα, με καθαρό περιθώριο κέρδους γύρω στο 1,5% όταν στην Ευρώπη ο μέσος όρος είναι 4%. Την ίδια ώρα, το μερίδιο των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας παραμένει σχετικά χαμηλό, περίπου στο 27%, περιορίζοντας τόσο την πίεση προς τα επώνυμα προϊόντα όσο και τη διαπραγματευτική ισχύ των αλυσίδων απέναντι στους προμηθευτές.
Αγροτικά προϊόντα, τουρισμός και ζήτηση τροφοδοτούν την ακρίβεια
Στα νωπά οπωροκηπευτικά, η απουσία ισχυρών, καθετοποιημένων συνεταιρισμών κρατάει τους χονδρεμπόρους σε δεσπόζουσα θέση. Μέσω κεντρικών αγορών τροφοδοτούν λαϊκές, σούπερ μάρκετ –σε ποσοστά από 45% έως 75%, ανάλογα με το προϊόν– και μεμονωμένα καταστήματα, διαμορφώνοντας κρίσιμα τους τελικούς τιμοκαταλόγους.
Στις υπηρεσίες, ειδικά στον τουρισμό, οι αυξήσεις σε καταλύματα, εστίαση και μεταφορές τροφοδοτούν τον πληθωρισμό, ενισχυμένες από τη ζήτηση ξένων επισκεπτών με υψηλότερο εισοδηματικό προφίλ και ανοχή σε ακριβότερες χρεώσεις. Σε μια οικονομία όπου η ζήτηση τρέχει ταχύτερα από την παραγωγική δυνατότητα και η εξάρτηση από εισαγωγές είναι υψηλή, τα περιθώρια αιτιολόγησης ανατιμήσεων σε αγαθά, υπηρεσίες και αμοιβές παραμένουν διαρκώς ανοικτά.
SBC Red Line
Το άβολο συμπέρασμα είναι ότι η «ακρίβεια στην Ελλάδα» δεν είναι κυρίως προϊόν διεθνών κρίσεων, αλλά αντανάκλαση διαρθρωτικών αδυναμιών: στρεβλές αγορές, αδύναμος ανταγωνισμός, αποσπασματικές ρυθμίσεις. Όσο το κράτος παρεμβαίνει με προσωρινά πλαφόν αντί για μόνιμες μεταρρυθμίσεις, οι τιμές απλώς παγώνουν σε υψηλό σημείο.
Για τις επιχειρήσεις αυτό σημαίνει αυξημένο λειτουργικό κόστος, συμπιεσμένα περιθώρια και δυσκολία στον προγραμματισμό επενδύσεων, ειδικά σε κλάδους έντασης ενέργειας και μεταφορών. Για τα νοικοκυριά, η καθημερινότητα γίνεται σταδιακά πιο ακριβή, χωρίς αντίστοιχη αύξηση πραγματικών εισοδημάτων, ενισχύοντας το αίσθημα μόνιμης πίεσης.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι αν δεν ενισχυθεί η παραγωγικότητα, οι συνεταιριστικές δομές στην αγροδιατροφή, η ισχύς των αλυσίδων στις διαπραγματεύσεις και ο υγιής ανταγωνισμός, η Ελλάδα θα παραμείνει «πρωταθλήτρια» πληθωρισμού στην Ευρωζώνη. Το επόμενο στοίχημα δεν είναι άλλο ένα μέτρο ανακούφισης, αλλά ένα συνεκτικό σχέδιο που θα αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας των αγορών.
Διαβάστε επίσης:
Νίκος Ανδρουλάκης ζητά πολιτική αλλαγή απέναντι στην ακρίβεια
#ακρίβεια #πληθωρισμός #Ελλάδα #Ευρωζώνη #τρόφιμα #σούπερμάρκετ #ιδιωτικήετικέτα #οπωροκηπευτικά #τουρισμός #καύσιμα #εισαγωγές #παραγωγικότητα #ανταγωνισμός #πλαφόντιμών #νοικοκυριά
