Οι απολύσεις τεχνητής νοημοσύνης μετατρέπονται σε κοινωνική και πολιτική βόμβα στις ΗΠΑ, καθώς εταιρείες με ιστορικά κέρδη περικόπτουν μαζικά θέσεις εργασίας. Την ίδια στιγμή, μια στενή ελίτ στελεχών και επενδυτών της AI βλέπει τον πλούτο της να εκτοξεύεται.
Οι απολύσεις τεχνητής νοημοσύνης μετατρέπονται σε νέα μεγάλη ρωγμή στο αμερικανικό εργασιακό τοπίο, με τις τεχνολογικές εταιρείες να εμφανίζουν ρεκόρ κερδών ενώ περικόπτουν δεκάδες χιλιάδες θέσεις. Σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς, σχεδόν 150.000 εργαζόμενοι στην τεχνολογία έχουν χάσει τη δουλειά τους μόνο φέτος, με ρυθμό πολύ ταχύτερο από πέρυσι.
Πόσο πραγματικές είναι οι απολύσεις τεχνητής νοημοσύνης ως αιτιολογία;
Επισήμως, η AI προβάλλεται ως βασική αιτία αναδιάρθρωσης, όμως αυξάνεται η καχυποψία ότι λειτουργεί ως βολικός «μοχλός» για περικοπές κόστους και διόρθωση της υπερπρόσληψης της πανδημικής περιόδου. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Block του Τζακ Ντόρσεϊ, η οποία απέλυσε σχεδόν τους μισούς εργαζομένους, επικαλούμενη τεχνητή νοημοσύνη, ενώ ο ίδιος παραδέχθηκε εκ των υστέρων ότι είχε υπάρξει υπερδιόγκωση προσωπικού.
Αντίστοιχες φωνές έρχονται και από τον επενδυτικό χώρο, με τον Μαρκ Αντρισεν να χαρακτηρίζει την AI «ασημένια σφαίρα δικαιολογίας» για εταιρείες που ήταν ήδη υπεράριθμες σε προσωπικό. Η εκτίμησή του ότι πολλές μεγάλες επιχειρήσεις είναι υπερστελεχωμένες κατά 25% έως και 75% ενισχύει την άποψη ότι η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί ως αφήγημα για αποφάσεις που θα λαμβάνονταν ούτως ή άλλως.
Πώς συνδέονται οι απολύσεις με τον πλούτο των insiders της AI;
Το παράδοξο οξύνεται από την ταυτόχρονη δημιουργία ασύλληπτου πλούτου για μια στενή ομάδα «insiders» της τεχνητής νοημοσύνης. Η πρόσφατη εισαγωγή της Cerebras Systems στο Nasdaq, με άλμα 68% την πρώτη ημέρα διαπραγμάτευσης και αποτίμηση περίπου 67 δισ. δολαρίων, μετέτρεψε τους συνιδρυτές σε δισεκατομμυριούχους σχεδόν εν μία νυκτί.
Παράλληλα, η είσοδος της SpaceX στο χρηματιστήριο με αποτίμηση 2,1 τρισ. δολαρίων δημιουργεί χιλιάδες νέους εκατομμυριούχους και εκατοντάδες centimillionaires, ενώ εταιρείες όπως Anthropic και OpenAI κινούνται προς τις δημόσιες αγορές με αποτιμήσεις που φέρονται να αγγίζουν το 1 τρισ. δολάρια. Σε αυτό το σκηνικό, αγορές όπως η έπαυλη των 170 εκατ. δολαρίων του Μαρκ Ζάκερμπεργκ στο Μαϊάμι αποκτούν έντονο συμβολισμό, ειδικά όταν ακολουθούνται από ανακοινώσεις για χιλιάδες απολύσεις στη Meta.
Τι σημαίνει η σύγκρουση απολύσεων και κόστους ζωής για την κοινωνία;
Η χρονική σύμπτωση απολύσεων και εκτόξευσης του κόστους ζωής καθιστά την εξίσωση εκρηκτική για τη μεσαία τάξη στις ΗΠΑ. Ασφαλιστικές εισφορές υγείας αυξάνονται κατά 6%–7%, σχεδόν διπλάσια του πληθωρισμού, ενώ οι τιμές κατοικιών έχουν ενισχυθεί κατά 28% από το 2020 και τα επιτόκια στεγαστικών έχουν σχεδόν διπλασιαστεί.
Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειονότητα των Αμερικανών θεωρεί πλέον απρόσιτο το μεσαίο βιοτικό επίπεδο, με το 76% να αναφέρει το κόστος ζωής ως κυρίαρχη οικονομική ανησυχία. Σε αυτό το πλαίσιο, οι χιλιάδες απολυμένοι της τεχνολογίας δεν αντιμετωπίζουν μόνο την απώλεια εισοδήματος, αλλά και μια αγορά εργασίας και στέγης πολύ πιο αφιλόξενη από προηγούμενες κρίσεις.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα και τον κλάδο
Για την Ελλάδα, το φαινόμενο των απολύσεων τεχνητής νοημοσύνης λειτουργεί ως έγκαιρη προειδοποίηση για τον τρόπο με τον οποίο θα υιοθετηθούν οι αυτοματισμοί στην εγχώρια οικονομία. Οι ελληνικές επιχειρήσεις τεχνολογίας και τα κέντρα υπηρεσιών που δραστηριοποιούνται στη χώρα οφείλουν να συνδέσουν την εισαγωγή λύσεων AI με προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων και εσωτερικής μετακίνησης προσωπικού, ώστε να περιοριστεί ο κοινωνικός αντίκτυπος.
Παράλληλα, δημιουργούνται ευκαιρίες για ελληνικές startups που αναπτύσσουν εργαλεία παραγωγικότητας και εκπαίδευσης γύρω από την AI, καθώς διεθνώς ενισχύεται η ζήτηση για τεχνολογίες που βοηθούν τους εργαζόμενους να συμβιώνουν με τους αλγορίθμους αντί να αντικαθίστανται. Η χάραξη πολιτικής, τόσο σε επίπεδο αγοράς εργασίας όσο και φορολογίας, θα κρίνει αν η τεχνητή νοημοσύνη θα γίνει μοχλός συμπεριληπτικής ανάπτυξης ή παράγοντας νέων ανισοτήτων και στην ελληνική πραγματικότητα.
Σχόλιο 
: Η συζήτηση γύρω από τις απολύσεις τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι τεχνοφοβία, αλλά ζήτημα δίκαιης κατανομής των κερδών από την παραγωγικότητα. Αν η πολιτική και η ρύθμιση αφήσουν το αφήγημα αποκλειστικά στα χέρια των μεγάλων ομίλων, ο κίνδυνος για ένα νέο «Occupy Wall Street» της ψηφιακής εποχής μεγαλώνει – και η Ευρώπη, μαζί με την Ελλάδα, πρέπει να προετοιμάσει θεσμικές απαντήσεις πριν η κοινωνική ένταση εισαχθεί μαζί με την τεχνολογία.
Διαβάστε επίσης:
Τεχνητή Νοημοσύνη: Οι επιχειρήσεις βάζουν φρένο στο εκρηκτικό κόστος των AI Agents
ΗΠΑ: Νέα χρηματοδότηση για AI πλατφόρμα διαχείρισης εργαζομένων πρώτης γραμμής
#τεχνητήνοημοσύνη #αγοράεργασίας #ΗΠΑ #ανισότητες #τεχνολογία
