Το δημογραφικό πρόβλημα εξελίσσεται σε έναν από τους πιο κρίσιμους περιορισμούς για τη μελλοντική πορεία της ελληνικής οικονομίας. Η συρρίκνωση των γεννήσεων, η γήρανση του πληθυσμού και οι ελλείψεις εργατικών χεριών δημιουργούν νέο πλαίσιο για ανάπτυξη, επενδύσεις και δημόσια οικονομικά.
Το δημογραφικό πρόβλημα αναδεικνύεται πλέον σε κομβικό παράγοντα για την αναπτυξιακή τροχιά της χώρας, όπως αποτυπώνουν τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και οι παρεμβάσεις θεσμικών παραγόντων. Η κάθετη πτώση των γεννήσεων, το αρνητικό φυσικό ισοζύγιο και η γήρανση του πληθυσμού μετατρέπουν ένα παραδοσιακά «κοινωνικό» ζήτημα σε σκληρό οικονομικό περιορισμό για το ΑΕΠ, την αγορά εργασίας, το ασφαλιστικό και τις επενδύσεις.
Πώς το δημογραφικό πρόβλημα αλλάζει την αγορά εργασίας και το ΑΕΠ;
Η πιο άμεση συνέπεια είναι η μείωση του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού, με την οικονομία να καλείται να αναπτυχθεί με λιγότερους εργαζομένους. Ήδη σε τουρισμό, αγροτική παραγωγή, κατασκευές και μεταποίηση, οι ελλείψεις προσωπικού έχουν γίνει μόνιμο χαρακτηριστικό, περιορίζοντας το δυνητικό ΑΕΠ.
Σήμερα απασχολούνται περίπου 4,4 εκατομμύρια άτομα, ενώ ο οικονομικά μη ενεργός πληθυσμός προσεγγίζει τα 2,9 εκατομμύρια, αφήνοντας μεν περιθώρια αύξησης συμμετοχής αλλά υπό μόνιμη δημογραφική πίεση. Στο 7ο OT Forum επισημάνθηκε ότι η παραγωγικότητα και η ανταγωνιστικότητα συνδέονται πλέον άμεσα με τις δημογραφικές εξελίξεις, καθιστώντας την αύξηση της παραγωγικότητας βασικό αντίβαρο.
Ποιες είναι οι μακροπρόθεσμες πιέσεις σε ασφαλιστικό και επενδύσεις;
Η Ελλάδα, ως μία από τις πιο γηρασμένες χώρες της Ευρώπης, βλέπει την αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους να επιδεινώνεται σταθερά, επιβαρύνοντας το διανεμητικό ασφαλιστικό σύστημα. Λιγότεροι εργαζόμενοι και περισσότεροι ηλικιωμένοι σημαίνουν υψηλότερες δαπάνες για συντάξεις και υγεία, με αποτέλεσμα στενότερο δημοσιονομικό χώρο για επενδύσεις και πολιτικές υπέρ των νεότερων γενεών.
Παράλληλα, οι επενδυτές αξιολογούν πλέον το δημογραφικό ως παράγοντα μείωσης της μελλοντικής εσωτερικής κατανάλωσης και του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού. Αυτό καθιστά αναγκαίες μεγαλύτερες επενδύσεις σε τεχνολογία, αυτοματοποίηση, ψηφιακά εργαλεία και αναβάθμιση δεξιοτήτων, ώστε να διατηρηθεί η ανάπτυξη με λιγότερους ανθρώπινους πόρους.
Τι σημαίνει για την ελληνική οικονομία
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι οι γεννήσεις υποχώρησαν από 84.764 το 2020 σε 65.594 το 2025, πτώση 29,2% σε πέντε χρόνια, ενώ οι θάνατοι ανήλθαν σε 126.916, δημιουργώντας αρνητικό φυσικό ισοζύγιο άνω των 58.000 ατόμων ετησίως. Οι προβολές για πληθυσμό κάτω των 9 εκατομμυρίων στα μέσα του αιώνα, σε συνδυασμό με τη στεγαστική πίεση που ανέδειξε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, προμηνύουν εντονότερες πιέσεις στην απασχόληση, στη φορολογική βάση και στην αγοραστική δύναμη.
Ο πρώην υφυπουργός Εργασίας Πάνος Τσακλόγλου μίλησε για παγκόσμια πρόκληση που απαιτεί πλέγμα πολιτικών πέρα από οικονομικά κίνητρα, ενώ από την πλευρά της αγοράς ο Μιχάλης Βλασταράκης της Eurobank τόνισε ότι «δεν υπάρχει οικονομικό μέγεθος που να μην επηρεάζεται». Η ουσία για την ελληνική οικονομία είναι ότι χωρίς αύξηση παραγωγικότητας, καλύτερη αξιοποίηση γυναικών και νέων στην εργασία και λύσεις στο στεγαστικό, το δημογραφικό θα λειτουργεί ως διαρκής φρένο σε ανάπτυξη, επενδύσεις και εισοδήματα.
Σχόλιο 
: Για τον Έλληνα καταναλωτή, το δημογραφικό προμηνύει μεγαλύτερη πίεση σε συντάξεις και δημόσιες υπηρεσίες υγείας, αλλά και αυξημένη ανάγκη ατομικής αποταμίευσης. Για τις επιχειρήσεις, η έλλειψη προσωπικού και η ανάγκη για τεχνολογικές επενδύσεις ανεβάζουν το κόστος προσαρμογής, ενώ για την εθνική οικονομία το διακύβευμα είναι αν θα καταφέρει να μετατρέψει τη «συρρίκνωση» σε ευκαιρία αναβάθμισης παραγωγικότητας ή αν θα εγκλωβιστεί σε χαμηλότερη μακροχρόνια ανάπτυξη.
#Δημογραφικό #ΕΛΣΤΑΤ #ΤράπεζατηςΕλλάδος #ΑγοράΕργασίας #Ασφαλιστικό
