Οι επιστροφές Αφγανών μεταναστών επανέρχονται στο επίκεντρο, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση υποδέχεται στις Βρυξέλλες αντιπροσωπεία των Ταλιμπάν για τεχνικές συνομιλίες. Η κίνηση σηματοδοτεί απόπειρα θεσμικής διαχείρισης του μεταναστευτικού, με υψηλό πολιτικό και νομικό κόστος για την ΕΕ.
Οι επιστροφές Αφγανών μεταναστών αναδεικνύονται σε κεντρικό πεδίο δοκιμής της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής, με τις Βρυξέλλες να φιλοξενούν για μία ημέρα αξιωματούχους των Ταλιμπάν. Η χορήγηση περιορισμένων θεωρήσεων από το Βέλγιο επιτρέπει στην ΕΕ να εξετάσει μηχανισμό επανεισδοχής, χωρίς τυπική αναγνώριση του καθεστώτος στην Καμπούλ.
Πώς η ΕΕ «θεσμοθετεί» τις επιστροφές Αφγανών μεταναστών;
Η συζήτηση για τις επιστροφές Αφγανών μεταναστών έρχεται μετά από μια δεκαετία έντονης μεταναστευτικής πίεσης, με περίπου 1 εκατομμύριο αιτήσεις ασύλου από Αφγανούς και ποσοστό αποδοχής περί το 50%. Περίπου 20 κράτη-μέλη έχουν ήδη εκφράσει πρόθεση να προχωρήσουν σε στοχευμένες απελάσεις, ιδίως για καταδικασθέντες για σοβαρά αδικήματα ή άτομα που θεωρούνται απειλή ασφαλείας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη ελέγχου των ροών και στις διεθνείς υποχρεώσεις προστασίας προσφύγων, χρησιμοποιώντας τεχνικό διάλογο με τις ντε φάκτο αρχές του Αφγανιστάν. Η επιλογή βραχύβιων, μονοήμερων θεωρήσεων και η απουσία επίσημης διπλωματικής αναγνώρισης δείχνουν προσπάθεια περιορισμού του θεσμικού κόστους, χωρίς όμως να αίρουν την πολιτική σημειολογία της κίνησης.
Ποιο είναι το θεσμικό και γεωπολιτικό πλαίσιο της ευρωπαϊκής στροφής;
Η ΕΕ κινείται σε ένα περιβάλλον όπου η εσωτερική πολιτική πίεση για αυστηρότερη μεταναστευτική γραμμή έχει ενισχυθεί, με κυβερνήσεις να επενδύουν σε σκληρότερη ρητορική επιστροφών. Παράλληλα, η ανθρωπιστική κρίση στο Αφγανιστάν, με εκτεταμένη φτώχεια και περιορισμό δικαιωμάτων, καθιστά νομικά και ηθικά αμφιλεγόμενη κάθε πολιτική μαζικών απελάσεων.
Ο διάλογος με τους Ταλιμπάν εντάσσεται στη στρατηγική «εξωτερίκευσης» της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής, όπου τρίτες χώρες αναλαμβάνουν ρόλο «φίλτρου» ή τελικού προορισμού για ανεπιθύμητους στην ΕΕ πληθυσμούς. Η προσέγγιση αυτή, που έχει ήδη δοκιμαστεί σε συμφωνίες με Τουρκία και χώρες της Βόρειας Αφρικής, μεταφέρει μέρος του πολιτικού κόστους εκτός ΕΕ, αλλά αυξάνει τον κίνδυνο παραβίασης θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η διαμόρφωση ευρωπαϊκού πλαισίου για επιστροφές Αφγανών μεταναστών επηρεάζει άμεσα τη διαχείριση των ροών στο ανατολικό Αιγαίο και στα χερσαία σύνορα. Εάν προκύψει λειτουργικός μηχανισμός επανεισδοχής, η Αθήνα θα αποκτήσει επιπλέον εργαλείο αποσυμφόρησης, αλλά θα κληθεί να κινηθεί σε λεπτή γραμμή ανάμεσα στις ευρωπαϊκές αποφάσεις και στις διεθνείς υποχρεώσεις προστασίας.
Σχόλιο 
: Η ελληνική πολιτεία οφείλει να προετοιμαστεί θεσμικά και επιχειρησιακά για ένα περιβάλλον αυξημένων επιστροφών, επενδύοντας σε ταχύτερες διαδικασίες ασύλου και σε ισχυρό νομικό έλεγχο ώστε να αποφεύγονται παραβιάσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε καταδίκες και πρόσθετο δημοσιονομικό κόστος. Παράλληλα, η Αθήνα πρέπει να αξιοποιήσει τη συζήτηση σε επίπεδο ΕΕ για να εξασφαλίσει πρόσθετη χρηματοδότηση υποδομών και ενίσχυση της FRONTEX στο ανατολικό μέτωπο, όπου η γεωπολιτική πίεση παραμένει διαχρονικά υψηλή.
Διαβάστε επίσης:
Sanofi εξασφαλίζει διπλές εγκρίσεις φαρμάκων σε Ευρώπη και Ιαπωνία
ΕΕ: Οι υπουργοί Ενέργειας αποφασίζουν για το ευρωπαϊκό πακέτο δικτύων
#ΕυρωπαϊκήΈνωση #Μεταναστευτικήπολιτική #Αφγανιστάν #Ταλιμπάν #Επιστροφέςμεταναστών
