Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν ανακοίνωσε ότι υπάρχει πλέον οριστικό συμφωνημένο κείμενο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης – Οι αγορές προεξοφλούν αποκλιμάκωση της κρίσης
Η πιο σημαντική γεωπολιτική εξέλιξη των τελευταίων μηνών φαίνεται να βρίσκεται πλέον ένα βήμα πριν από την ολοκλήρωσή της, καθώς ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ ανακοίνωσε ότι Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν έχουν καταλήξει σε «τελικό συμφωνημένο κείμενο» για τον τερματισμό της κρίσης που συγκλόνισε τη Μέση Ανατολή και προκάλεσε σοβαρές αναταράξεις στις αγορές ενέργειας και στη διεθνή ναυτιλία.
Το Πακιστάν, το οποίο διαδραμάτισε κεντρικό διαμεσολαβητικό ρόλο κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, επιβεβαίωσε ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται πλέον στη φάση ολοκλήρωσης των τελικών διαδικασιών.
«Η ειρήνη δεν ήταν ποτέ πιο κοντά από σήμερα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Πακιστανός πρωθυπουργός, υπογραμμίζοντας ότι οι συνομιλίες έχουν περάσει στο τελικό στάδιο εφαρμογής.
Η ανακοίνωση έρχεται μόλις λίγες ώρες μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «μόλις πέτυχαν μια μεγάλη διευθέτηση του πολέμου με το Ιράν», προσθέτοντας ότι απομένει μόνο η οριστικοποίηση των σχετικών εγγράφων.
Το τέλος μιας κρίσης 100 ημερών
Η πολεμική σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν προκάλεσε τη μεγαλύτερη διαταραχή στις ενεργειακές αγορές από την εποχή της πανδημίας.
Η μερική ή πλήρης παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ οδήγησε σε εκτίναξη των ναύλων, των ασφαλίστρων πολέμου και των τιμών του πετρελαίου, ενώ περισσότερα από 160 δεξαμενόπλοια παρέμειναν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο.
Οι επιπτώσεις επηρέασαν άμεσα την Ευρώπη, την Ασία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, αυξάνοντας τον πληθωρισμό και αναγκάζοντας την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να προχωρήσει στην πρώτη αύξηση επιτοκίων από το 2023.
Παράλληλα, η Παγκόσμια Τράπεζα προειδοποίησε ότι η παγκόσμια ανάπτυξη ενδέχεται να υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο από την περίοδο της πανδημίας, εάν η κρίση παραταθεί.
Τι αναμένεται να περιλαμβάνει η συμφωνία
Παρότι καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει δημοσιοποιήσει επίσημα το περιεχόμενο της συμφωνίας, διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι βασικός στόχος είναι η πλήρης αποκατάσταση της ασφάλειας στη ναυσιπλοΐα και η σταδιακή επανένταξη του Ιράν στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
Οι πληροφορίες συγκλίνουν στα εξής σημεία:
Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς περιορισμούς στη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Η παράταση της εκεχειρίας για διάστημα τουλάχιστον 60 ημερών.
Η έναρξη νέου γύρου διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Η σταδιακή χαλάρωση ορισμένων οικονομικών κυρώσεων εφόσον τηρηθούν οι όροι της συμφωνίας.
Η αποκατάσταση των εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου υπό συγκεκριμένο πλαίσιο εποπτείας.
Ωστόσο, ο Ντόναλντ Τραμπ έσπευσε να διαψεύσει δημοσιεύματα που αποκάλυπταν συγκεκριμένους όρους της συμφωνίας, δηλώνοντας ότι «δεν έχουν καμία σχέση με όσα συμφωνήθηκαν γραπτώς».
Άμεση αντίδραση από αγορές και πετρέλαιο
Η είδηση περί επικείμενης συμφωνίας προκάλεσε άμεση ανακούφιση στις διεθνείς αγορές.
Οι χρηματιστηριακοί δείκτες στη Νέα Υόρκη κινήθηκαν ανοδικά, ενώ οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν καθώς οι επενδυτές προεξοφλούν αύξηση της προσφοράς και αποκατάσταση των εμπορικών ροών.
Στον ναυτιλιακό κλάδο, κορυφαίες εταιρείες δεξαμενόπλοιων εκτιμούν ότι η κίνηση πλοίων μέσω Ορμούζ μπορεί να αυξηθεί ταχύτατα μόλις υπογραφεί επίσημα η συμφωνία και μειωθούν τα επίπεδα κινδύνου που εξακολουθούν να αξιολογούνται ως «σοβαρά» από τους διεθνείς οργανισμούς ασφάλειας ναυσιπλοΐας.
Παράλληλα, πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου πιέζουν για ταχεία επανεκκίνηση των εξαγωγών τους, καθώς οι αποθηκευτικοί χώροι έχουν φτάσει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα πληρότητας.
Οι επόμενες κρίσιμες ώρες
Παρά το θετικό κλίμα, διπλωματικές πηγές τονίζουν ότι η συμφωνία δεν θεωρείται οριστικά κλειδωμένη μέχρι να υπάρξει επίσημη υπογραφή από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές.
Η Τεχεράνη εξακολουθεί να εμφανίζεται επιφυλακτική σε ορισμένα ζητήματα, κυρίως σχετικά με τις κυρώσεις και το μελλοντικό πλαίσιο του πυρηνικού της προγράμματος.
Οι επόμενες 48 έως 72 ώρες θεωρούνται κρίσιμες, καθώς θα καθορίσουν αν η μεγαλύτερη γεωπολιτική κρίση του 2026 θα μετατραπεί σε ιστορική διπλωματική συμφωνία ή αν θα οδηγηθεί σε νέα περίοδο αβεβαιότητας.
SBC Geopolitical Desk – Σχολιο
Οι αγορές έχουν ήδη αποφασίσει ότι η συμφωνία θα υπογραφεί. Η πραγματική πρόκληση όμως δεν είναι η υπογραφή αλλά η εφαρμογή της. Το άνοιγμα του Ορμούζ, η επιστροφή του ιρανικού πετρελαίου στην αγορά και η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στη ναυτιλία απαιτούν χρόνο. Εάν η συμφωνία αντέξει πέρα από τις πρώτες εβδομάδες, θα μπορούσε να αποτελέσει το σημείο καμπής που θα οδηγήσει σε αποκλιμάκωση των τιμών ενέργειας, σταθεροποίηση του πληθωρισμού και επανεκκίνηση των παγκόσμιων εμπορικών ροών. Αν αποτύχει, η παγκόσμια οικονομία θα βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα αβεβαιότητας.
