Ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης κατατέθηκε στη Βουλή και φέρνει συνολική αναθεώρηση του πλαισίου για δήμους και περιφέρειες. Το νέο κείμενο επιχειρεί να κωδικοποιήσει χιλιάδες διατάξεις, να αλλάξει τον τρόπο εκλογής και να ενισχύσει τη συμμετοχή των πολιτών.
Ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης κατατέθηκε στη Βουλή ως ενιαίο θεσμικό πλαίσιο για δήμους και περιφέρειες, κωδικοποιώντας σχεδόν 2.000 διάσπαρτες διατάξεις. Η κυβέρνηση επιδιώκει η συζήτηση να ολοκληρωθεί εντός Ιουνίου, ώστε το νέο πλαίσιο να τεθεί άμεσα στην κρίση της ολομέλειας.
Πώς ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης αλλάζει τον χάρτη εξουσιών;
Για πρώτη φορά οι περιφέρειες αποκτούν ενιαίο νομοθετικό πλαίσιο, τερματίζοντας το μωσαϊκό ρυθμίσεων που ίσχυε για κρατικές υπηρεσίες, πρώην κρατικές περιφέρειες και νομαρχίες. Η αποσαφήνιση αρμοδιοτήτων μεταξύ δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων και επιτροπών στοχεύει στη μείωση των συγκρούσεων και της διοικητικής σύγχυσης.
Παράλληλα, καταγράφονται συστηματικά οι αρμοδιότητες δήμων και περιφερειών στο πλαίσιο της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, ώστε να περιοριστούν οι επικαλύψεις και τα κενά. Η θεσμοθέτηση αυτοτελούς Υπηρεσίας Ελέγχου Νομιμότητας ΟΤΑ, με ψηφιακό πληροφοριακό σύστημα, επιχειρεί να διαχωρίσει σαφώς τον έλεγχο νομιμότητας από κάθε έλεγχο σκοπιμότητας.
Ποιες είναι οι βασικές θεσμικές και πολιτικές τομές;
Κεντρική τομή αποτελεί η αλλαγή του τρόπου εκλογής των αυτοδιοικητικών αρχών, με κατάργηση του δεύτερου γύρου και δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα με παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου. Η ρύθμιση αυτή στοχεύει στην ενίσχυση της νομιμοποίησης των αιρετών και της συμμετοχής των δημοτών, αλλά αναδιαμορφώνει τις προεκλογικές στρατηγικές και τις ισορροπίες πλειοψηφίας στα συμβούλια.
Στο επίπεδο θεσμικής λειτουργίας, ενισχύεται η διαφάνεια με υποχρεωτική δημοσιοποίηση αποφάσεων και αξιοποίηση ψηφιακών μέσων, ενώ επιχειρείται εξορθολογισμός των οικονομικών υπηρεσιών ώστε να περιοριστούν «γκρίζες ζώνες». Ο Κώδικας προσδιορίζει ρητά την καταστατική θέση των αιρετών, από αντιμισθίες και έξοδα παράστασης έως τις άδειες από την επαγγελματική τους δραστηριότητα.
Τι σημαίνει για εσάς ως πολίτης
Ο νέος Κώδικας ανοίγει θεσμικά κανάλια συμμετοχής, με συμβουλευτικά δημοτικά δημοψηφίσματα μέσω ηλεκτρονικής ψηφοφορίας και αναβαθμισμένα συμβούλια νέων με σαφείς κανόνες εκλογής. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός της αυτοδιοίκησης, με νέες εφαρμογές και διαλειτουργικότητες, υπόσχεται ταχύτερη εξυπηρέτηση και λιγότερη γραφειοκρατία στην καθημερινή επαφή με τον δήμο ή την περιφέρεια.
Η αναδιοργάνωση των οικονομικών υπηρεσιών και ο στοχευμένος έλεγχος νομιμότητας μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τη διαχείριση των τοπικών πόρων, από έργα υποδομής έως κοινωνικές παροχές. Η σαφέστερη κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ επιπέδων διοίκησης αναμένεται να μειώσει τις καθυστερήσεις σε έργα και υπηρεσίες που αφορούν τον δημότη, εφόσον εφαρμοστεί με συνέπεια.
Σχόλιο 
: Η κατάθεση ενιαίου Κώδικα για την τοπική αυτοδιοίκηση δείχνει ότι το κέντρο επιχειρεί να «τακτοποιήσει» ένα πεδίο όπου για χρόνια κυριαρχούσαν αποσπασματικές ρυθμίσεις και αλληλοεπικαλύψεις. Το πραγματικό τεστ θα είναι αν η νέα αρχιτεκτονική εξουσιών ενισχύσει την αυτοτέλεια και τη λογοδοσία των τοπικών θεσμών ή αν απλώς μεταφέρει το βάρος της πολυπλοκότητας σε ψηφιακά συστήματα χωρίς ουσιαστική αλλαγή κουλτούρας διακυβέρνησης.
#Τοπικήαυτοδιοίκηση #Δήμοι #Περιφέρειες #Βουλή #ΥπουργείοΕσωτερικών
