Η Νότια Ρόδος μπαίνει στον χάρτη των υπεράκτιων αιολικών, με νορβηγικό επενδυτικό ενδιαφέρον και ολοκληρωμένες θαλάσσιες έρευνες. Η εξέλιξη δοκιμάζει στην πράξη το νέο χωροταξικό πλαίσιο ΑΠΕ και το μοντέλο γαλάζιας ανάπτυξης της χώρας.
Η θαλάσσια περιοχή δυτικά της Κατταβιάς στη Νότια Ρόδο αναδεικνύεται σε μία από τις πρώτες πραγματικές δοκιμές της ελληνικής στρατηγικής για τα υπεράκτια αιολικά πάρκα. Σύμφωνα με πληροφορίες, έχει ήδη ολοκληρωθεί πακέτο ερευνών από κονσόρτσιουμ εταιρειών νορβηγικών συμφερόντων, με στόχο την εγκατάσταση μεγάλου υπεράκτιου αιολικού πάρκου σε απόσταση περίπου έξι ναυτικών μιλίων από τις ακτές.
Οι έρευνες περιλαμβάνουν μετρήσεις βάθους, χαρτογράφηση του ανάγλυφου του βυθού και εντοπισμό πιθανών ναρκών από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς η ευρύτερη περιοχή της Ρόδου είχε ναρκοθετηθεί. Πρόκειται για κρίσιμα βήματα προτού προχωρήσει η αγκύρωση των ανεμογεννητριών με καλώδια και η οριστικοποίηση του επενδυτικού σχεδίου.
Νορβηγικό cluster και στρατηγικό ενδιαφέρον για το Αιγαίο
Πίσω από την κίνηση βρίσκεται cluster νορβηγικών συμφερόντων, με επίκεντρο το Norwegian Offshore Wind, που έχει διαχρονικό ενδιαφέρον για το ελληνικό θαλάσσιο αιολικό δυναμικό. Η Equinor, ως κύρια εταιρεία νορβηγικών συμφερόντων με ηγετικό ρόλο στα υπεράκτια αιολικά παγκοσμίως, είχε ήδη από το 2018 σηματοδοτήσει το ενδιαφέρον της μέσω εκδήλωσης στην Αθήνα.
Το νορβηγικό αποτύπωμα δεν είναι τυχαίο: οι χώρες της Βόρειας Ευρώπης διαθέτουν τεχνογνωσία σε υπεράκτια αιολικά πάρκα, τα οποία παράγουν περισσότερη καθαρή ενέργεια χάρη στους ισχυρότερους και σταθερότερους θαλάσσιους ανέμους, παρά το υψηλότερο τεχνικό και οικονομικό κόστος κατασκευής. Η μεταφορά αυτού του μοντέλου στο Αιγαίο συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή μετάβαση και την ασφάλεια εφοδιασμού της Ελλάδας.
Πλωτές ανεμογεννήτριες και ελληνικοί στόχοι μέχρι το 2030
Οι πλωτές ανεμογεννήτριες αποτελούν τη μοναδική ρεαλιστική λύση για βαθιές θάλασσες όπως το Αιγαίο, όπου οι κλασικές θεμελιωμένες κατασκευές είναι τεχνικά δυσκολότερες και συχνά οικονομικά μη βιώσιμες. Η τεχνολογία αυτή επιτρέπει την αξιοποίηση αιολικού δυναμικού σε μεγαλύτερα βάθη, ανοίγοντας τον δρόμο για μεγάλης κλίμακας έργα χωρίς να δεσμεύονται οι παράκτιες ζώνες.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ), η εγκατεστημένη ισχύς αιολικών πάρκων στην Ελλάδα αναμένεται να φτάσει τα 5.695 MW στο τέλος του 2025, με στόχο τα 10.800 MW έως το 2030. Η είσοδος υπεράκτιων έργων, όπως αυτό της Νότιας Ρόδου, μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο μοχλό για την επίτευξη αυτών των στόχων, εφόσον προχωρήσουν εγκαίρως οι αδειοδοτήσεις και ο χωροταξικός σχεδιασμός.
Νέο χωροταξικό ΑΠΕ και η Νότια Ρόδος ως «τεστ αντοχής»
Η συζήτηση για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας εξελίσσεται πανελλαδικά, με τα υπεράκτια αιολικά να βρίσκονται στο επίκεντρο. Η καθηγήτρια Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Στέλλα Κυβέλου-Χιωτίνη, υπογραμμίζει ότι η Νότια Ρόδος συγκαταλέγεται ήδη στις περιοχές που εξετάζονται για υπεράκτιες εγκαταστάσεις και αναμένεται να αποτελέσει μία από τις πρώτες ουσιαστικές δοκιμασίες του νέου πλαισίου.
Η ίδια χαρακτηρίζει τη θαλάσσια περιοχή της Ρόδου ως «σύνθετο χώρο», όπου συνυπάρχουν τουρισμός, αλιευτικές δραστηριότητες, ναυτιλιακές διαδρομές, ευαίσθητα οικοσυστήματα και σημαντικοί πόροι υποβρύχιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η εγκατάσταση υπεράκτιου αιολικού πάρκου δεν είναι μόνο τεχνικό ή ενεργειακό ζήτημα, αλλά και χωροταξική και κοινωνικοοικονομική άσκηση ισορροπίας.
Συνύπαρξη δραστηριοτήτων ή ζώνες αποκλεισμού;
Η κα Κυβέλου επισημαίνει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τον θαλάσσιο χώρο με λογικές αποκλεισμών και διαχωρισμού χρήσεων, την ώρα που η Ευρώπη προχωρά σε μοντέλα συνύπαρξης και πολυλειτουργικής αξιοποίησης. Όπως αναφέρει, σε χώρες της Βόρειας Θάλασσας, της Βαλτικής και της δυτικής Μεσογείου, τα υπεράκτια αιολικά πάρκα δεν θεωρούνται πλέον «απομονωμένες ενεργειακές ζώνες», αλλά τμήματα σύνθετων θαλάσσιων οικοσυστημάτων, όπου μπορούν να συνυπάρχουν αλιεία, υδατοκαλλιέργειες, προστασία βιοποικιλότητας, έρευνα και πολιτιστική κληρονομιά.
Ασκεί κριτική στο υπό διαβούλευση χωροταξικό πλαίσιο, υποστηρίζοντας ότι, παρά τις αναφορές στη συνύπαρξη δραστηριοτήτων, στην πράξη εξακολουθεί να βασίζεται σε «ζώνες αποκλεισμού». Ενάλιες αρχαιότητες, θαλάσσια πάρκα, προστατευόμενα οικοσυστήματα και ναυτιλιακές διαδρομές αντιμετωπίζονται συχνά ως περιοχές αποφυγής για ενεργειακές εγκαταστάσεις, αντί ως πεδία αναζήτησης συνεργειών.
Γαλάζια Οικονομία και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις
Η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για τη Γαλάζια Οικονομία δίνει έμφαση στις συνέργειες μεταξύ ενέργειας, περιβάλλοντος, αλιείας, πολιτιστικής κληρονομιάς και τοπικής ανάπτυξης. Στο πλαίσιο αυτό, η Νότια Ρόδος μπορεί, όπως σημειώνει η κα Κυβέλου, «να εξελιχθεί είτε σε ευρωπαϊκό παράδειγμα ολοκληρωμένης γαλάζιας ανάπτυξης είτε σε ακόμη μία περίπτωση όπου οι συγκρούσεις χρήσεων θα αντιμετωπιστούν αποκλειστικά μέσω απαγορεύσεων και χωρικών αποκλεισμών».
Οι αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα για περιοχές όπως η Νότια Ρόδος θα καθορίσουν για δεκαετίες τη σχέση της ενεργειακής μετάβασης με τη θαλάσσια βιοποικιλότητα, τον τουρισμό, την πολιτιστική κληρονομιά και την τοπική οικονομία. Η καθηγήτρια υπογραμμίζει την ανάγκη ευρείας επιμόρφωσης των τοπικών, περιφερειακών και εθνικών αρχών σε ζητήματα θαλάσσιας χωροταξίας, παρακολούθησης σωρευτικών επιπτώσεων και κοινής διακυβέρνησης, ώστε η χώρα να μπορέσει να διεκδικήσει ρόλο στην επόμενη ημέρα της Γαλάζιας Οικονομίας.
Σχόλιο 
: Για τον Έλληνα καταναλωτή, η είσοδος μεγάλων υπεράκτιων αιολικών, όπως αυτό της Νότιας Ρόδου με νορβηγική τεχνογνωσία, σημαίνει προοπτική πρόσθετης εγχώριας παραγωγής καθαρής ενέργειας, που σε βάθος χρόνου μπορεί να περιορίσει την εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα και να σταθεροποιήσει τις τιμές ρεύματος. Για την ελληνική αγορά ενέργειας, τέτοια έργα λειτουργούν ως επιταχυντής επενδύσεων, αλλά και ως τεστ ωριμότητας του χωροταξικού και αδειοδοτικού πλαισίου: αν προχωρήσουν με σαφείς κανόνες συνύπαρξης με τον τουρισμό, την αλιεία και το περιβάλλον, θα ενισχύσουν την αξιοπιστία της χώρας απέναντι σε διεθνείς επενδυτές. Αν όμως επικρατήσουν λογικές συγκρούσεων και αποκλεισμών, ο κίνδυνος είναι να καθυστερήσουν κρίσιμες επενδύσεις, με έμμεσο κόστος για την ασφάλεια εφοδιασμού και τους μελλοντικούς λογαριασμούς ρεύματος.
#Ρόδος #Αιολικά #ΑΠΕ #ΓαλάζιαΟικονομία #Ενέργεια
