Η παγκόσμια ενεργειακή κρίση εισέρχεται σε νέα φάση μετά την προκαταρκτική συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν για λήξη του πολέμου και επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Οι τιμές πετρελαίου αποκλιμακώνονται, αλλά η ομαλοποίηση ροών και υποδομών εκτιμάται ότι θα απαιτήσει μήνες.
Η παγκόσμια ενεργειακή κρίση αναδιαμορφώνεται μετά την ανακοίνωση προκαταρκτικής συμφωνίας Ουάσιγκτον–Τεχεράνης για τερματισμό του πολέμου και άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, της στενής θαλάσσιας αρτηρίας από την οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η διακοπή της ναυσιπλοΐας από τα τέλη Φεβρουαρίου εγκλώβισε εκατοντάδες δεξαμενόπλοια στον Περσικό Κόλπο, προκαλώντας μία από τις μεγαλύτερες διαταραχές προσφοράς στην ιστορία, αλλά η αντίδραση των αγορών αποδείχθηκε πιο συγκρατημένη από τους αρχικούς φόβους.
Πώς αλλάζει η παγκόσμια ενεργειακή κρίση μετά τη συμφωνία;
Οι τιμές πετρελαίου, που από τα περίπου 72 δολάρια το βαρέλι πριν από τη σύρραξη έφτασαν κοντά στα 120 δολάρια, υποχώρησαν εκ νέου μετά την είδηση της συμφωνίας, αντανακλώντας προσδοκίες σταδιακής αποκατάστασης των ροών. Καθοριστικό ρόλο στη συγκράτηση του ράλι έπαιξαν η αύξηση εξαγωγών από παραγωγούς εκτός Κόλπου, οι συντονισμένες αποδεσμεύσεις στρατηγικών αποθεμάτων και η απότομη μείωση της ζήτησης από την Κίνα, η οποία κάλυψε τις ανάγκες της αντλώντας από εμπορικά και στρατηγικά αποθέματα.
Το τίμημα αυτής της «ήπιας» αντίδρασης ήταν η ταχεία απομείωση των παγκόσμιων αποθεμάτων, με εκτιμήσεις για ρυθμό υποχώρησης άνω των 5 εκατ. βαρελιών ημερησίως την άνοιξη, γεγονός που περιορίζει πλέον τα διαθέσιμα «μαξιλάρια» ασφαλείας. Αναλυτές προειδοποιούν ότι, αν η πλήρης επαναλειτουργία των Στενών καθυστερήσει ή αν προκύψουν νέα γεωπολιτικά επεισόδια, δεν μπορεί να αποκλειστεί επιστροφή σε επίπεδα τιμών της τάξης των 150 δολαρίων το βαρέλι.
Γιατί η εξομάλυνση στην αγορά πετρελαίου θα είναι αργή;
Ακόμη και με πολιτική συμφωνία, η τεχνική και επιχειρησιακή επαναφορά των Στενών του Ορμούζ στην κανονικότητα είναι σύνθετη διαδικασία, που περιλαμβάνει εκκαθάριση θαλάσσιων ναρκών, επανασχεδιασμό ασφαλείας, επανατοποθέτηση στόλου και αποκατάσταση ασφαλιστικής κάλυψης για τη διέλευση. Ειδικοί εκτιμούν ότι, στην καλύτερη περίπτωση, έως το τέλος του τρίτου τριμήνου μπορεί να έχει αποκατασταθεί περίπου το 80% των ενεργειακών ροών, με πλήρη ομαλοποίηση να μετατίθεται αργότερα.
Παράλληλα, οι ζημιές σε πετρελαιοπηγές, αγωγούς και λιμενικές εγκαταστάσεις στον Περσικό Κόλπο απαιτούν χρονοβόρες επιθεωρήσεις και επενδύσεις αποκατάστασης, ενώ ορισμένοι παραγωγοί έχουν περιορίσει ή διακόψει παραγωγή λόγω έλλειψης αποθηκευτικών χώρων. Η γεωγραφική «αταξία» των δεξαμενόπλοιων –με μεγάλο μέρος του στόλου εκτός θέσης– σημαίνει ότι η εφοδιαστική αλυσίδα θα χρειαστεί εβδομάδες ή και μήνες για να επανασυντονιστεί, διατηρώντας αυξημένα κόστη μεταφοράς και ασφάλισης.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την ελληνική οικονομία, η σταδιακή εκτόνωση των πιέσεων στην αγορά πετρελαίου μειώνει τον κίνδυνο νέου, παρατεταμένου πληθωριστικού κύματος από την πλευρά της ενέργειας, διευκολύνοντας τον σχεδιασμό δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής. Ταυτόχρονα, η ελληνόκτητη ναυτιλία, με ισχυρή παρουσία στα δεξαμενόπλοια, αναμένεται να επωφεληθεί από την επανεκκίνηση των ροών μέσω Ορμούζ, αν και τα υψηλά ασφάλιστρα κινδύνου και οι γεωπολιτικές αβεβαιότητες θα συνεχίσουν να επηρεάζουν τα λειτουργικά κόστη.
Σχόλιο 
: Η ελληνική πλευρά οφείλει να αξιοποιήσει το παράθυρο σχετικής αποκλιμάκωσης για ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας, επιταχύνοντας επενδύσεις σε ΑΠΕ, αποθήκευση και υποδομές LNG, ώστε η επόμενη γεωπολιτική κρίση στον Περσικό Κόλπο να βρίσκει νοικοκυριά και επιχειρήσεις λιγότερο εκτεθειμένους στη μεταβλητότητα του πετρελαίου.
Διαβάστε επίσης:
Η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν, το Ορμούζ και το πιθανό ράλι στην Ευρώπη
Ευρωζώνη: Από πλεόνασμα σε έλλειμμα στο εμπόριο αγαθών τον Απρίλιο
#ενέργεια #πετρέλαιο #Ιράν #ΗΠΑ #ΣτενάτουΟρμούζ
