Οι πυρηνικές εγκαταστάσεις Ιράν μπαίνουν ξανά στο επίκεντρο, καθώς η Τεχεράνη φέρεται έτοιμη να καλέσει την Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας για νέους ελέγχους. Η κίνηση παρουσιάστηκε σε Αμερικανούς νομοθέτες ως μέρος μνημονίου κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με ξεχωριστή επιστολή προς τον Μαριάνο Γκρόσι.
Οι πυρηνικές εγκαταστάσεις Ιράν επανέρχονται στο κέντρο της διεθνούς προσοχής, μετά την ενημέρωση ότι η Τεχεράνη σχεδιάζει να προσκαλέσει την Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας για επιθεωρήσεις. Ο ειδικός απεσταλμένος των Ηνωμένων Πολιτειών για τη Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ, ενημέρωσε μέλη του Κογκρέσου για τη σχετική ρύθμιση σε μνημόνιο κατανόησης ΗΠΑ–Ιράν.
Πώς αλλάζει το πεδίο για τις πυρηνικές εγκαταστάσεις Ιράν;
Σύμφωνα με την ενημέρωση, το μνημόνιο συνοδεύεται από «παράπλευρη επιστολή» μεταξύ Ιράν και IAEA, η οποία ανοίγει τον δρόμο για αποστολή επιθεωρητών σε πυρηνικούς χώρους. Η επιστολή αναμένεται να απευθύνεται στον γενικό διευθυντή της IAEA, Μαριάνο Γκρόσι, δίνοντάς του θεσμικό έρεισμα για ενισχυμένη παρουσία στην Τεχεράνη.
Η διασύνδεση διμερούς μνημονίου ΗΠΑ–Ιράν με ρύθμιση προς διεθνή οργανισμό δείχνει προσπάθεια επαναφοράς ενός πλαισίου επιτήρησης χωρίς νέα πολυμερή συμφωνία. Για την Ουάσινγκτον, η ενημέρωση του Κογκρέσου σηματοδοτεί αναζήτηση πολιτικής νομιμοποίησης σε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα ασφαλείας.
Ποιο είναι το θεσμικό και περιφερειακό διακύβευμα;
Η εμπλοκή της IAEA μέσω επιστολής επιβεβαιώνει ότι η διεθνής κοινότητα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα κυρίως ως ζήτημα θεσμικής επιτήρησης και διαφάνειας. Η δυνατότητα πρόσβασης επιθεωρητών σε εγκαταστάσεις συνδέεται ευθέως με την αξιοπιστία των διαβεβαιώσεων της Τεχεράνης περί ειρηνικού χαρακτήρα του προγράμματος.
Σε περιφερειακό επίπεδο, μια πιο ενεργή IAEA μπορεί να λειτουργήσει ως βαλβίδα εκτόνωσης ανησυχιών γειτονικών κρατών για πιθανή κούρσα εξοπλισμών. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα θα κριθεί από το εύρος των επιθεωρήσεων, τους όρους πρόσβασης και το κατά πόσο η διαδικασία θα έχει συνέχεια και όχι αποσπασματικό χαρακτήρα.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, κάθε βήμα που ενισχύει τον θεσμικό ρόλο της IAEA στη Μέση Ανατολή συνδέεται με τη σταθερότητα σε μια γειτονική, ενεργειακά κρίσιμη περιοχή. Μια πιο προβλέψιμη σχέση ΗΠΑ–Ιράν μειώνει τον κίνδυνο αιφνίδιων εντάσεων που επηρεάζουν θαλάσσιες οδούς και ευρύτερες ευρωατλαντικές ισορροπίες, στις οποίες η Αθήνα συμμετέχει.
Σχόλιο 
: Η πιθανή επανενεργοποίηση της IAEA στο ιρανικό πυρηνικό ζήτημα υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα χρειάζεται σταθερή, τεκμηριωμένη θέση σε φόρα όπου συζητούνται θέματα μη διάδοσης, με έμφαση στη διατήρηση ανοικτών διαύλων ΗΠΑ–ΕΕ–περιφερειακών δυνάμεων. Η θεσμική ενίσχυση των ελέγχων προσφέρει πεδίο για ελληνική διπλωματία που προτάσσει τη διεθνή νομιμότητα ως εργαλείο αποτροπής κρίσεων στην ανατολική Μεσόγειο.
Διαβάστε επίσης:
Ρωσία καταγγέλλει «μόνο αρνητικότητα» από τη σύνοδο G7
ΗΠΑ: Άνοδος στη Wall Street μετά τη συμφωνία με το Ιράν
#Ιράν #ΗνωμένεςΠολιτείες #IAEA #ΜαριάνοΓκρόσι #πυρηνικόπρόγραμμα
