Στο Eurogroup της Πέμπτης κρίνεται ο οριστικός χαρακτήρας της ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια. Η σύγκρουση αφορά αν τα δημοσιονομικά περιθώρια θα πάνε σε επενδύσεις ή σε άμεση στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Η συζήτηση για τη ρήτρα διαφυγής στην ενέργεια κορυφώνεται στο Eurogroup της Πέμπτης, με διακριτές γραμμές ανάμεσα σε χώρες με δημοσιονομικό χώρο και σε εκείνες που ασφυκτιούν. Στο επίκεντρο βρίσκεται το ερώτημα αν η χαλάρωση θα κατευθυνθεί αποκλειστικά σε επενδύσεις ή αν θα επιτραπούν και έκτακτα μέτρα στήριξης οικονομιών που δοκιμάζονται από την ενεργειακή κρίση.
Τι ζητά η Ελλάδα και πώς «μετρά» το δημοσιονομικό περιθώριο;
Η ελληνική θέση, όπως την παρουσίασε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, είναι σαφής: η ρήτρα να λειτουργήσει ως εργαλείο επιτάχυνσης επενδύσεων και μόνο. Ο ίδιος ποσοτικοποίησε το περιθώριο για την Ελλάδα σε περίπου 0,6% του ΑΕΠ ή 1,6 δισ. € για την τριετία 2026-2028, ποσό που δεν θα εγγραφεί στο έλλειμμα.
Ο Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι αυτή η προσέγγιση δεν λύνει τις άμεσες ανάγκες της κρίσης, αλλά στοχεύει στη θωράκιση των ευρωπαϊκών οικονομιών για το παρόν και τις μελλοντικές αναταράξεις. Επισήμανε ότι οι επενδύσεις, ακόμη κι αν δεν αποδίδουν άμεσα, ενισχύουν την απασχόληση και βελτιώνουν τους μισθούς, άρα λειτουργούν ως μακροχρόνιο αντίδοτο στην αστάθεια.
Η αντίθετη γραμμή: χώρες χωρίς χώρο ζητούν άμεση στήριξη
Στη συνεδρίαση της Πέμπτης θα ακουστεί έντονα και η φωνή των χωρών που δεν διαθέτουν δημοσιονομικό χώρο λόγω ελλείμματος και νέων κανόνων. Για αυτές, η ρήτρα διαφυγής στην ενέργεια αρχικά φάνηκε ως ευκαιρία, αλλά στην πράξη –όπως διαμορφώνεται– δεν τους επιτρέπει να στηρίξουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Το παράδοξο είναι ότι χώρες όπως η Ελλάδα μπορούν να αξιοποιήσουν τη χαλάρωση για να ενισχύσουν οικονομίες και επενδύσεις χωρίς ιδιαίτερη ανησυχία, ενώ οι πιο επιβαρυμένες δημοσιονομικά χώρες μένουν σχεδόν αδρανείς. Αυτό τροφοδοτεί την πίεση για μια λύση «κάπου στη μέση», ώστε η χαλάρωση να καλύπτει πραγματικά την έκτακτη συνθήκη της ενεργειακής κρίσης.
Μονιμότητα επενδύσεων ή έκτακτα μέτρα; Το διακύβευμα για την ΕΕ
Το επιχείρημα των χωρών που ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία στηρίζεται στη λογική ότι κάθε νέα δημοσιονομική χαλάρωση πρέπει να συνδέεται με μια έκτακτη συνθήκη, όχι με μόνιμες επενδυτικές δαπάνες. Επικαλούνται τη ρήτρα για τις αμυντικές δαπάνες, όπου οι ετήσιες αυξήσεις δεν εγγράφονται στο έλλειμμα για να ανακτηθεί γρήγορα η αμυντική ικανότητα της ΕΕ.
Με ανάλογη λογική, προτείνεται τα κράτη που έχουν δυνατότητα να χρησιμοποιούν το περιθώριο για επενδύσεις, ενώ εκείνα που δεν έχουν άλλη λύση να μπορούν να κατευθύνουν τη χαλάρωση σε έκτακτα μέτρα άμεσης στήριξης. Διαφορετικά, η Ένωση κινδυνεύει να λειτουργήσει για όσο διαρκεί η κρίση σε δύο ταχύτητες, με επιπτώσεις στην ανάπτυξη το 2026 και το 2027.
SBC Red Line
Η συζήτηση για τη ρήτρα διαφυγής δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια, αλλά πολιτική επιλογή για το ποιος θα αντέξει την ενεργειακή κρίση. Αν η χαλάρωση κλειδώσει μόνο στις επενδύσεις, οι αδύναμες οικονομίες θα κληθούν να διαχειριστούν κοινωνική πίεση χωρίς ουσιαστικά εργαλεία.
Για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, το πραγματικό ερώτημα είναι αν θα δουν άμεση ανακούφιση σε λογαριασμούς και ρευστότητα ή μόνο μελλοντικές υποσχέσεις ανάπτυξης. Η απόφαση θα κρίνει ποιοι κλάδοι θα αντέξουν το ενεργειακό κόστος και ποιοι θα οδηγηθούν σε αναγκαστικές αναδιαρθρώσεις.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το στοίχημα είναι αν η ΕΕ θα επιλέξει μια ενιαία στρατηγική ανθεκτικότητας ή θα αποδεχθεί μια Ευρώπη δύο ταχυτήτων. Όποια φόρμουλα συμφωνηθεί τώρα, θα λειτουργήσει ως «πρότυπο» για την επόμενη κρίση – ενεργειακή ή άλλη.
#Ευρωομάδα #Ενέργεια #Δημοσιονομικήπολιτική #ΕλληνικήΟικονομία #ΕυρωπαϊκήΈνωση
