Ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος παρουσίασε στον επίτροπο Michael McGrath την κυβερνητική αποτίμηση για το Κράτος Δικαίου. Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι ευρωπαϊκές συστάσεις, οι μεταρρυθμίσεις με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και οι παρεμβάσεις για ΜΜΕ και διαφθορά.
Με σαφές μήνυμα ότι η Αθήνα προσέρχεται στη φετινή Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Κράτος Δικαίου με «τεκμηριωμένη πρόοδο», ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος συναντήθηκε στις Βρυξέλλες με τον αρμόδιο επίτροπο Michael McGrath. Η κυβέρνηση επιδιώκει να καταγραφεί η Ελλάδα στις χώρες με τις λιγότερες εκκρεμείς συστάσεις, προβάλλοντας συνδυασμό θεσμικών αλλαγών, επενδύσεων μέσω Ταμείου Ανάκαμψης και νέων δικαιωμάτων.
Τι παρουσίασε η κυβέρνηση για τις ευρωπαϊκές συστάσεις
Σύμφωνα με την κυβερνητική αποτίμηση, από το 2019 ο αριθμός των συστάσεων της Επιτροπής προς την Ελλάδα μειώθηκε από 7 σε 4. Η χώρα καταγράφεται μεταξύ των 15 κρατών-μελών με έως 4 συστάσεις και, όπως σημείωσε ο Άκης Σκέρτσος, ανήκει στις 12 χώρες που το 2025 εμφάνισαν πρόοδο σε όλες τις εκκρεμείς συστάσεις.
Η βελτίωση αποδίδεται σε τέσσερις βασικούς άξονες: την καταπολέμηση της διαφθοράς με ψηφιακό μητρώο παρακολούθησης υποθέσεων, την ενίσχυση του πλαισίου για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, τον θεσμοθετημένο διάλογο με την κοινωνία των πολιτών στον τομέα της μετανάστευσης και την «καλή νομοθέτηση» με κατάργηση εκπρόθεσμων και άσχετων τροπολογιών και αυστηρή τήρηση της δημόσιας διαβούλευσης.
Ταμείο Ανάκαμψης και 368 νέα δικαιώματα
Κεντρικό εργαλείο που προβάλλει η κυβέρνηση είναι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Για το Κράτος Δικαίου έχουν τεθεί 39 ορόσημα (20 μεταρρυθμίσεις και 19 επενδυτικές δράσεις), από τα οποία, όπως ανακοινώθηκε, έχουν ολοκληρωθεί 20 μεταρρυθμίσεις και 8 επενδύσεις, δηλαδή το 72% του συνόλου. Οι υπόλοιπες 11 δεσμεύσεις εκτιμάται ότι θα υλοποιηθούν έως τη λήξη του προγράμματος.
Ο Άκης Σκέρτσος στάθηκε ιδιαίτερα στο ότι «από το 2019 έως σήμερα έχουν νομοθετηθεί και κατοχυρωθεί 368 νέα δικαιώματα». Ως πιο πρόσφατο και εμβληματικό παράδειγμα ανέφερε την επέκταση της επιστολικής ψήφου στις εθνικές εκλογές, μετά την πρώτη εφαρμογή της στις ευρωεκλογές, καθώς και την κατοχύρωση της ψήφου των Ελλήνων της διασποράς. Η κυβέρνηση συνδέει αυτές τις παρεμβάσεις με την ενίσχυση της συμμετοχής και της εμπιστοσύνης στη δημοκρατική διαδικασία.
Συνταγματική αναθεώρηση και διεθνείς αξιολογήσεις
Στη συνέντευξη Τύπου, ο υπουργός Επικρατείας ενέταξε την ατζέντα του Κράτους Δικαίου και στη συζήτηση για τη συνταγματική μεταρρύθμιση. Παρουσίασε την κυβερνητική πρόταση με 32 αλλαγές και προσθήκες, πολλές από τις οποίες, όπως υποστήριξε, στοχεύουν στην περαιτέρω βελτίωση της δημοκρατίας, των θεσμών και του Κράτους Δικαίου, σε σύγκλιση με ευρωπαϊκές και διεθνείς πρακτικές.
Παράλληλα, επικαλέστηκε βελτίωση της θέσης της Ελλάδας σε εκθέσεις του ΟΟΣΑ για την καταπολέμηση της διαφθοράς, της Διεθνούς Διαφάνειας, του Economist και του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η αναφορά σε πολλαπλές πηγές αξιολόγησης χρησιμοποιείται από την κυβέρνηση ως επιχείρημα ότι η θεσμική πρόοδος δεν είναι μόνο «εσωτερική αφήγηση», αλλά καταγράφεται και από ανεξάρτητους οργανισμούς.
Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, πολιτικά πρόσωπα και δίκαιη δίκη
Ιδιαίτερο βάρος είχε η τοποθέτηση Σκέρτσου για τη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και τις πρόσφατες εντάσεις. Ο υπουργός υπενθύμισε ότι η κυβέρνηση έχει στηρίξει θεσμικά την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, αυξάνοντας τους εισαγγελείς από 7 σε 13, θεσπίζοντας οικονομικά κίνητρα, διοικητική υποστήριξη και αυστηρότερες ποινικές ρυθμίσεις.
Για το ζήτημα της ανανέωσης της θητείας των εισαγγελέων, ο Άκης Σκέρτσος το χαρακτήρισε «νομική διαφορά κρίσης» μεταξύ της ανεξάρτητης ελληνικής Δικαιοσύνης και της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, στην οποία, όπως είπε, η κυβέρνηση δεν μπορεί να παρέμβει, επικαλούμενη τον σεβασμό στο αυτοδιοίκητο της Δικαιοσύνης. Όσον αφορά τη ρύθμιση για επιτάχυνση διαδικασιών σε υποθέσεις πολιτικών προσώπων, υποστήριξε ότι είχε συμφωνηθεί με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, τόσο από την ίδια την Laura Kövesi όσο και σε τεχνικό επίπεδο, και ότι δεν περιορίζει τις αρμοδιότητές της, αλλά επιταχύνει την εξέταση των υποθέσεων και αναβαθμίζει σε εφέτη τον βαθμό του ανακριτή.
Παράλληλα, ο υπουργός επεσήμανε ότι οι πρόσφατες εξελίξεις, με αρχειοθέτηση 2 από τις 13 υποθέσεις και εμφάνιση πραγματογνωμοσύνης που, όπως είπε, μειώνει κατά 9/10 την εκτιμώμενη ζημιά σε επίπεδο πλημμελημάτων, εγείρουν ερωτήματα για την τήρηση του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη. Τόνισε ότι η σχετική πραγματογνωμοσύνη δεν είχε τεθεί εγκαίρως υπόψη της αρμόδιας επιτροπής της Βουλής και υπογράμμισε ότι η υποχρέωση για δίκαιη δίκη δεσμεύει και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Παράνομες αγροτικές ενισχύσεις και ποινικές διώξεις
Σε ό,τι αφορά την υπόθεση των παράνομων αγροτικών ενισχύσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ, ο Άκης Σκέρτσος παρουσίασε στοιχεία για την αντίδραση των ελληνικών αρχών. Όπως ανέφερε, έχουν ελεγχθεί 2.900 ΑΦΜ, έχουν εξαρθρωθεί 5 εγκληματικές οργανώσεις σε όλη τη χώρα και έχουν ασκηθεί διώξεις σε 1.151 ιδιώτες, με 94 συλλήψεις και 52 κατασχέσεις λογαριασμών.
Η ζημιά που έχει ήδη τεκμηριωθεί μέσω κατασχέσεων ανέρχεται σε 14 εκατ. € επί εκτιμώμενης συνολικής ζημιάς 69 εκατ. €. Η κυβέρνηση συνδέει αυτά τα στοιχεία με την προσπάθεια αποκατάστασης της νομιμότητας στη διαχείριση ευρωπαϊκών πόρων και με την ανάγκη να πεισθούν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει ενεργά φαινόμενα απάτης.
Μέσα ενημέρωσης, πολυφωνία και θεσμικές εγγυήσεις
Στο μέτωπο της ελευθερίας και της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης, ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτρης Κιρμικίρογλου παρουσίασε ένα πλέγμα άνω των 50 δράσεων. Η στρατηγική, όπως περιγράφηκε, κινείται σε τρεις άξονες: διαφάνεια, βιωσιμότητα των μέσων και ασφάλεια των δημοσιογράφων, σε σύνδεση με την Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας.
Κομβική παρέμβαση αποτελεί η νομοθετική πρωτοβουλία κατά των καταχρηστικών αγωγών (SLAPP), με επέκταση των εγγυήσεων και σε αμιγώς εγχώριες υποθέσεις. Παράλληλα, προωθείται η ενσωμάτωση της Ευρωπαϊκής Πράξης για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης (EMFA) στο ελληνικό δίκαιο, ο εκσυγχρονισμός της διακυβέρνησης της ΕΡΤ με πρότυπα εταιρικής διακυβέρνησης και ανοιχτή, αξιοκρατική επιλογή διοίκησης, καθώς και η αποποινικοποίηση της απλής δυσφήμησης, σε ευθυγράμμιση με συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ.
Ο Δημήτρης Κιρμικίρογλου αναφέρθηκε επίσης στον πρώτο πολυετή μηχανισμό στήριξης για τη βιωσιμότητα των μέσων ενημέρωσης, που εγκρίθηκε σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με διαφανή και αξιοκρατικά κριτήρια. Παρουσίασε το Διεθνές Κέντρο για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με τον ΟΑΣΕ και την UNESCO, το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων και την Εθνική Στρατηγική για την Παιδεία στα Μέσα Ενημέρωσης.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η αδειοδότηση των περιφερειακών τηλεοπτικών σταθμών, με σαφείς υποχρεώσεις διαφάνειας, πολυφωνίας και ποιοτικού δημοσιογραφικού περιεχομένου. Η κυβέρνηση επιχειρεί έτσι να δείξει ότι η συζήτηση για την ελευθερία του Τύπου δεν περιορίζεται στο κεντρικό μιντιακό τοπίο, αλλά αγγίζει και την περιφέρεια.
Πολιτική σταθερότητα και Κράτος Δικαίου: η κυβερνητική ανάγνωση
Ο Άκης Σκέρτσος συνέδεσε επανειλημμένα την πρόοδο στο Κράτος Δικαίου με την πολιτική σταθερότητα από το 2019 και μετά. Κατά την κυβερνητική ανάγνωση, η σταθερή κοινοβουλευτική πλειοψηφία αποτέλεσε «αναγκαία συνθήκη» για την υλοποίηση σύνθετων μεταρρυθμίσεων, από την ψηφιακή παρακολούθηση υποθέσεων διαφθοράς έως την αναμόρφωση της νομοθέτησης και τις παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη.
Η επίκληση της ευρωπαϊκής σύγκλισης και των διεθνών δεικτών λειτουργεί ως βασικό επιχείρημα στην προσπάθεια της κυβέρνησης να πείσει ότι η ενίσχυση του Κράτους Δικαίου δεν είναι μόνο τυπική, αλλά και ουσιαστική. Ταυτόχρονα, όμως, οι αναφορές σε νομικές διαφωνίες με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και σε ζητήματα δίκαιης δίκης δείχνουν ότι το πεδίο παραμένει δυναμικό και υπό στενή ευρωπαϊκή παρακολούθηση.
Σχόλιο 
: Για τον πολίτη, η συζήτηση για το Κράτος Δικαίου δεν είναι αφηρημένη. Οι 368 νέες νομοθετικές κατοχυρώσεις δικαιωμάτων, η επιστολική ψήφος, η επιτάχυνση υποθέσεων διαφθοράς και οι παρεμβάσεις για τα μέσα ενημέρωσης επηρεάζουν άμεσα την πρόσβαση στη Δικαιοσύνη, τη διαφάνεια στη χρήση δημόσιου χρήματος και την ποιότητα της ενημέρωσης. Η αξιοποίηση του Ταμείου Ανάκαμψης για θεσμικές μεταρρυθμίσεις σημαίνει ότι η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση συνδέεται πλέον με συγκεκριμένες εγγυήσεις δικαιωμάτων και όχι μόνο με έργα υποδομής. Την ίδια στιγμή, οι εντάσεις με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και οι υποθέσεις όπως οι παράνομες αγροτικές ενισχύσεις υπενθυμίζουν ότι η θεσμική πρόοδος κρίνεται στην πράξη: στην ταχύτητα και ποιότητα των ελέγχων, στην προστασία της δίκαιης δίκης και στην πραγματική λογοδοσία όσων διαχειρίζονται δημόσιους και ευρωπαϊκούς πόρους. Σε πολιτικό επίπεδο, η κυβέρνηση επενδύει στην εικόνα της «θεσμικής σύγκλισης με την Ευρώπη», ενώ η αντιπολίτευση θα κληθεί να τοποθετηθεί όχι μόνο καταγγέλλοντας παθογένειες, αλλά και προτείνοντας εναλλακτικές για το πώς μετριέται και διασφαλίζεται το Κράτος Δικαίου στην καθημερινότητα του πολίτη.
#ΚράτοςΔικαίου #Σκέρτσος #ΕυρωπαϊκήΕπιτροπή #ΤαμείοΑνάκαμψης #ΜέσαΕνημέρωσης
