Τα υπερπλεονάσματα ελληνική οικονομία μπαίνουν σε νέα, πιο απαιτητική φάση καθώς το οικονομικό επιτελείο προετοιμάζει το πακέτο της ΔΕΘ πριν από τις κάλπες. Η Αθήνα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε φοροελαφρύνσεις και ευρωπαϊκή πειθαρχία, σε ένα περιβάλλον όπου οι έκτακτες πηγές δημοσιονομικού χώρου σταδιακά εξαντλούνται.
Τα υπερπλεονάσματα ελληνική οικονομία που χαρακτήρισαν την τελευταία επταετία δύσκολα θα επαναληφθούν με την ίδια ευκολία, την ώρα που η κυβέρνηση σχεδιάζει το τελευταίο μεγάλο πακέτο ΔΕΘ πριν από τις εθνικές εκλογές. Το πραγματικό τεστ θα δοθεί στις Βρυξέλλες, όπου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα κρίνει αν οι προεκλογικές παροχές συνάδουν με την ήδη συμφωνημένη δημοσιονομική πορεία.
Πώς αλλάζει το τοπίο για τα υπερπλεονάσματα ελληνική οικονομία;
Το οικονομικό επιτελείο γνωρίζει ότι τέσσερις βασικοί μοχλοί δημοσιονομικού χώρου εξαντλούνται σχεδόν ταυτόχρονα: το Ταμείο Ανάκαμψης, οι χαλαροί ευρωπαϊκοί κανόνες, η προσωρινότητα των αμυντικών δαπανών και οι έκτακτες ευρωπαϊκές ροές. Οι νέοι κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης μεταφέρουν πλέον το βάρος από τα ετήσια ελλείμματα στην εξέλιξη των καθαρών δαπανών και στην τήρηση πολυετών δεσμεύσεων.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε μόνιμο μέτρο που θα ανακοινωθεί στη ΔΕΘ – από φοροελαφρύνσεις μέχρι αυξήσεις συντάξεων – θα εγγράφεται στους επόμενους προϋπολογισμούς και θα αξιολογείται πριν στηθούν οι κάλπες. Στις συσκέψεις δεν εξετάζεται μόνο το μέγεθος του πακέτου ή οι ωφελούμενες ομάδες, αλλά και το πώς οι αποφάσεις θα «διαβαστούν» από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο νέο δημοσιονομικό πλαίσιο.
Ποιο είναι το νέο δημοσιονομικό περιβάλλον μετά το Ταμείο Ανάκαμψης;
Το Ταμείο Ανάκαμψης εισέρχεται στην τελική του φάση, περιορίζοντας τον ρόλο του ως πολλαπλασιαστή επενδύσεων και εσόδων για το Δημόσιο. Ταυτόχρονα, οι νέοι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες εφαρμόζονται χωρίς τις εξαιρέσεις της πανδημίας και της ενεργειακής κρίσης, με τις ετήσιες αξιολογήσεις να γίνονται αυστηρότερες ως προς τις αποκλίσεις.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπαίνει σε περίοδο μόνιμα αυξημένων αμυντικών δαπανών, ενώ ανοίγει η δύσκολη διαπραγμάτευση για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034. Στον νέο αυτό προϋπολογισμό θα πρέπει να χωρέσουν ταυτόχρονα ανταγωνιστικότητα, πράσινη μετάβαση, άμυνα, διεύρυνση και αποπληρωμή του κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού, περιορίζοντας τα περιθώρια για εθνικούς δημοσιονομικούς ελιγμούς.
Τι σημαίνει για την ελληνική οικονομία
Οι παράγοντες που τροφοδότησαν τα υπερπλεονάσματα – υψηλή ονομαστική ανάπτυξη, ισχυρά φορολογικά έσοδα, αυξημένη κατανάλωση, πληθωρισμός που ενίσχυσε τον ΦΠΑ και εισροές ευρωπαϊκών πόρων – υποχωρούν σταδιακά. Με τον πληθωρισμό να αποκλιμακώνεται και τις εκταμιεύσεις του Ταμείου Ανάκαμψης να ολοκληρώνονται, η χώρα χρειάζεται πλέον πιο διατηρήσιμες πηγές εσόδων και ανάπτυξης, με έμφαση στην παραγωγικότητα, τις ιδιωτικές επενδύσεις και τη φορολογική συμμόρφωση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα κρίνει όλο και περισσότερο αν οι παρεμβάσεις αυξάνουν το δυνητικό ΑΕΠ ή αν δημιουργούν μόνιμες δαπάνες χωρίς αντίστοιχα έσοδα, γεγονός που περιορίζει τον χώρο για οριζόντιες παροχές. Οι μεταρρυθμίσεις σε Δικαιοσύνη, δημόσια διοίκηση, ψηφιοποίηση, λειτουργία αγορών και επιτάχυνση επενδύσεων αποκτούν κομβικό ρόλο, καθώς από αυτές θα κριθεί αν η δημοσιονομική σταθερότητα θα στηρίζεται σε συγκυριακούς παράγοντες ή στις πραγματικές αντοχές της οικονομίας.
Σχόλιο 
: Για τον Έλληνα φορολογούμενο, η μετάβαση σημαίνει ότι οι παροχές της ΔΕΘ θα είναι πιο στοχευμένες και λιγότερο «γενναιόδωρες» σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, με έμφαση σε φορολογικές ελαφρύνσεις μεσαίας τάξης, εισφορές, συντάξεις και στέγη. Για τις επιχειρήσεις, η πίεση μεταφράζεται σε ανάγκη για καλύτερη συμμόρφωση, αξιοποίηση επενδυτικών εργαλείων και προσαρμογή σε πιθανές αλλαγές φορολόγησης, καθώς ο δημοσιονομικός χώρος θα εξαρτάται πλέον από την πραγματική αναπτυξιακή επίδοση της οικονομίας και όχι από έκτακτες ευρωπαϊκές ροές.
#υπερπλεονάσματα #ΕλληνικήΟικονομία #ΔΕΘ #ΤαμείοΑνάκαμψης #ΕυρωπαϊκήΕπιτροπή
