Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα σκαρφαλώνει στο 5% τον Μάιο, πολύ πάνω από το 3,2% της Ευρωζώνης, επαναφέροντας το μοτίβο του 2022. Η νέα ενεργειακή κρίση και ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αποκαλύπτουν ξανά τις διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής αγοράς.
Η ελληνική οικονομία μπαίνει στη δεύτερη μεγάλη ενεργειακή κρίση της δεκαετίας με τον ίδιο ευάλωτο μηχανισμό τιμών. Τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν πληθωρισμό 5% τον Μάιο, έναντι 3,2% στην Ευρωζώνη, με την απόκλιση 1,8 μονάδων να είναι η μεγαλύτερη του τελευταίου έτους.
Το μοτίβο θυμίζει έντονα το 2022, όταν μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία ο ελληνικός πληθωρισμός είχε φθάσει στο 10,7%, πάνω από το 8,1% της Ευρωζώνης. Και τότε και τώρα, η Ελλάδα απορροφά τα διεθνή σοκ ταχύτερα και εντονότερα, ιδίως σε ενέργεια, καύσιμα και τρόφιμα.
Ενέργεια και υπηρεσίες πιέζουν το διαθέσιμο εισόδημα
Ο ενεργειακός πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 20,2% στην Ελλάδα, σχεδόν διπλάσιος από το 10,9% της Ευρωζώνης. Στις υπηρεσίες, οι τιμές αυξήθηκαν 5,7% έναντι 3,5% στην Ευρωζώνη, ενώ στα τρόφιμα 3,1% έναντι 2%. Μόνο στα μη ενεργειακά βιομηχανικά προϊόντα η χώρα καταγράφει αρνητικό 0,6%, όταν η Ευρωζώνη έχει άνοδο 0,9%.
Οι αυξήσεις εστιάζουν σε καύσιμα, λογαριασμούς ενέργειας, μεταφορές, εστίαση, τουριστικές υπηρεσίες και βασικά είδη κατανάλωσης, δηλαδή στα σημεία όπου η κοινωνική δυσαρέσκεια είναι άμεση. Όσο ο πληθωρισμός μένει κοντά στο 5%, κάθε φορολογική ελάφρυνση ή εισοδηματική ενίσχυση κινδυνεύει να εξανεμιστεί πριν φτάσει ουσιαστικά στα νοικοκυριά.
Δομικές αδυναμίες και μετακύλιση κόστους
Η νέα κρίση αναδεικνύει ότι η Ελλάδα εισάγει γρήγορα την ακρίβεια και διατηρεί υψηλό πληθωρισμό για μεγαλύτερο διάστημα. Η εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια, πρώτες ύλες και προϊόντα συνδυάζεται με μικρή και συγκεντρωμένη αγορά, με περιορισμένο ανταγωνισμό σε αρκετούς κλάδους. Έτσι, οι αυξήσεις κόστους περνούν ταχύτερα στον τελικό καταναλωτή.
Στα καύσιμα, η υψηλή φορολογία μέσω ΦΠΑ και Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης λειτουργεί ως μόνιμος πολλαπλασιαστής τιμών. Στα τρόφιμα, το κόστος ενέργειας, συσκευασίας και μεταφορών δημιουργεί αλυσιδωτές ανατιμήσεις. Στις υπηρεσίες, η έναρξη της τουριστικής περιόδου ενισχύει τις πιέσεις σε ακτοπλοΐα, αεροπορικά εισιτήρια, καταλύματα και εστίαση.
Μεταποίηση, πληθωρισμός κόστους και κυβερνητική απάντηση
Ο δείκτης PMI της ελληνικής μεταποίησης της S&P Global ανέβηκε στις 53,3 μονάδες τον Μάιο από 52,4, δείχνοντας βελτίωση συνθηκών. Όμως η ώθηση προέρχεται κυρίως από την εγχώρια αγορά, ενώ οι παραγγελίες εξαγωγών μειώνονται για τέταρτο μήνα. Ταυτόχρονα, οι επιβαρύνσεις κόστους αυξάνονται με τον εντονότερο ρυθμό σχεδόν τετραετίας, κυρίως λόγω πετρελαίου και παραγώγων, οδηγώντας τις επιχειρήσεις σε ταχύτερες αυξήσεις χρεώσεων από τον Οκτώβριο 2022.
Η κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι εργαλεία όπως το «Καλάθι του Νοικοκυριού», το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, το e-katanalotis, οι επιδοτήσεις και τα έκτακτα pass λειτούργησαν περισσότερο ως προσωρινοί φραγμοί παρά ως αλλαγή δομής αγοράς. Η μείωση ΦΠΑ και ειδικών φόρων στα καύσιμα παραμένει εκτός σχεδιασμού, ενώ οι οριζόντιες επιδοτήσεις κρίνονται ακριβές και πληθωριστικές.
Έτσι, στο τραπέζι βρίσκονται η παράταση του πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους μετά τις 30 Ιουνίου, πιθανόν με λιγότερες κατηγορίες προϊόντων, καθώς και άτυπες συμφωνίες με βιομηχανία και λιανεμπόριο για συγκράτηση τιμών. Παράλληλα, προωθείται η νέα εφαρμογή «Posokanei», με περίπου 7.000 κωδικούς από 150 κατηγορίες προϊόντων και δυνατότητα σύγκρισης τιμών στην Ελλάδα και με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Σχόλιο 
: Για τον Έλληνα καταναλωτή, ο συνδυασμός 5% πληθωρισμού και υψηλής φορολογίας στην ενέργεια σημαίνει συνεχή διάβρωση του διαθέσιμου εισοδήματος, ακόμη και αν ανακοινωθούν νέες ελαφρύνσεις στη ΔΕΘ. Οι επιχειρήσεις βλέπουν το ενεργειακό και μεταφορικό κόστος να περνά αναγκαστικά στις τιμές, με κίνδυνο να περιοριστεί η ζήτηση, ιδίως εκτός τουριστικών περιοχών. Για την εθνική οικονομία, η παρατεταμένη ακρίβεια μειώνει την ανταγωνιστικότητα, πιέζει τις εξαγωγές και αυξάνει την ανάγκη για πιο μόνιμες παρεμβάσεις στη δομή της αγοράς και στο φορολογικό βάρος της ενέργειας, πέρα από εργαλεία διαφάνειας όπως το «Posokanei».
#ακρίβεια #πληθωρισμός #Ελλάδα #ενέργεια #καταναλωτής
