Η ενεργειακή κρίση ανέδειξε δύο διαφορετικές στρατηγικές στην Ευρώπη, με τις περισσότερες χώρες να μειώνουν φόρους στην ενέργεια και την Ελλάδα να επιλέγει στοχευμένες ενισχύσεις. Η ανάλυση της Τράπεζας της Ελλάδος φωτίζει το πραγματικό κόστος και τα όρια των παρεμβάσεων σε ένα περιβάλλον αυστηρότερων δημοσιονομικών κανόνων.
Η ενεργειακή κρίση ανέδειξε ένα σκληρό τεστ πολιτικής για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, με την Τράπεζα της Ελλάδος να καταγράφει ότι η μείωση ΦΠΑ και ειδικών φόρων στην ενέργεια ήταν το βασικό εργαλείο άμυνας στην Ευρώπη. Σε αντίθεση, η Ελλάδα προτίμησε στοχευμένες επιδοτήσεις και κοινωνικές παροχές, επιχειρώντας να στηρίξει νοικοκυριά και κλάδους υψηλής ενεργειακής εξάρτησης χωρίς να διαταράξει τη δημοσιονομική ισορροπία.
Πώς αντέδρασαν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις στην ενεργειακή κρίση;
Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι χώρες όπως η Ισπανία, η Ιταλία και η Γερμανία στήριξαν την πολιτική τους σε οριζόντιες μειώσεις έμμεσων φόρων, μεταφέροντας γρήγορα ανακούφιση σε καύσιμα και λογαριασμούς ενέργειας. Οι φορολογικές παρεμβάσεις λειτούργησαν ως μέτρο πρώτης γραμμής, περιορίζοντας τις αυξήσεις και στηρίζοντας την εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά με άμεσο κόστος στα δημόσια έσοδα.
Καθώς η κρίση προχωρούσε, πολλές χώρες μετέφεραν το βάρος από τα οριζόντια μέτρα σε πιο στοχευμένες δράσεις για κλάδους που επλήγησαν δυσανάλογα από το ενεργειακό κόστος. Στις μεταφορές, για παράδειγμα, Ιταλία, Ιρλανδία και Κροατία υιοθέτησαν ειδικές παρεμβάσεις, ενώ στον πρωτογενή τομέα ενεργοποιήθηκαν σχήματα στήριξης σε Ελλάδα, Γαλλία, Ισπανία και Βουλγαρία.
Γιατί η Ελλάδα απέφυγε τις οριζόντιες μειώσεις φόρων στην ενέργεια;
Η Τράπεζα της Ελλάδος κατατάσσει την Ελλάδα, μαζί με Βουλγαρία και Μάλτα, στις χώρες που δεν προχώρησαν σε γενικευμένες μειώσεις ΦΠΑ και ενεργειακών φόρων, επικαλούμενη την ανάγκη διατήρησης της δημοσιονομικής ισορροπίας. Παράλληλα, εκτιμά ότι το όφελος από μια τέτοια μείωση δεν θα μετακυλιόταν πλήρως στις τελικές τιμές, άρα μέρος της παρέμβασης θα κατέληγε να απορροφηθεί στην αλυσίδα διανομής.
Στην ελληνική στρατηγική προστέθηκαν η αβεβαιότητα για τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης και οι κίνδυνοι για το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών λόγω ακριβότερων εισαγωγών ενέργειας. Έτσι, η πολιτική εστίασε σε επιδοτήσεις προς κλάδους υψηλής ενεργειακής εξάρτησης και σε προσωρινές κοινωνικές παροχές με εισοδηματικά κριτήρια, περιορίζοντας το δημοσιονομικό αποτύπωμα σε σχέση με μόνιμες φορολογικές μειώσεις.
Τι σημαίνει για την ελληνική οικονομία
Η ανάλυση της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνει ότι η επιλογή στοχευμένων μέτρων διατηρεί μεγαλύτερο βαθμό ελέγχου στη δημοσιονομική πολιτική, ειδικά ενόψει του νέου Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης που επιβάλλει αυστηρή πορεία καθαρών πρωτογενών δαπανών. Για την Ελλάδα, που πρέπει ταυτόχρονα να χρηματοδοτήσει άμυνα, ενεργειακή μετάβαση και αποκλιμάκωση χρέους, αυτό μεταφράζεται σε περιορισμένο περιθώριο για γενικευμένες φοροελαφρύνσεις στην ενέργεια.
Για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, η έμφαση σε προσωρινές και στοχευμένες ενισχύσεις σημαίνει ότι η στήριξη παραμένει πιο περιορισμένη αλλά και πιο εστιασμένη σε όσους πλήττονται εντονότερα από την ενεργειακή κρίση. Την ίδια στιγμή, η Τράπεζα της Ελλάδος υπενθυμίζει ότι μέτρα που εμφανίζονται ως προσωρινά συχνά παρατείνονται, γεγονός που εξηγεί την αυστηρότερη στάση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής απέναντι σε νέες παρεμβάσεις κατά των πληθωριστικών πιέσεων.
Σχόλιο 
: Για τον Έλληνα καταναλωτή, η επιλογή μη μείωσης ΦΠΑ στην ενέργεια σημαίνει ότι δεν βλέπει οριζόντια μείωση λογαριασμών, αλλά στοχευμένη στήριξη μέσω επιδοτήσεων και κοινωνικών παροχών. Για τις επιχειρήσεις, ιδίως τις ενεργοβόρες, η πολιτική των προσωρινών ενισχύσεων διατηρεί την πίεση για επενδύσεις σε εξοικονόμηση ενέργειας, ενώ για τη μακροοικονομία το βασικό διακύβευμα είναι η ισορροπία ανάμεσα στην προστασία από την ενεργειακή κρίση και στη διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας, ώστε να μην υπονομευθεί η πορεία της χώρας προς χαμηλότερο κόστος δανεισμού και σταθερή ανάπτυξη.
Διαβάστε επίσης:
Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει υψηλότερη ανάπτυξη μετά τη συμφωνία
#ΤράπεζατηςΕλλάδος #ενέργεια #ΦΠΑ #ενεργειακήκρίση #δημοσιονομικήπολιτική
