Το Ιράν δηλώνει «καλή πρόοδο» στις διαβουλεύσεις με το Ομάν για τη διαχείριση του Στενού του Χορμούζ, ενώ καταγγέλλει απειλές των ΗΠΑ. Η αντιπαράθεση για τον έλεγχο της κρίσιμης θαλάσσιας οδού αποκτά έντονη νομική και γεωπολιτική διάσταση.
Η Τεχεράνη επιχειρεί να αναβαθμίσει θεσμικά τον ρόλο της στο Στενό του Χορμούζ, προβάλλοντας ταυτόχρονα την κυριαρχία του Ομάν ως αντίβαρο στις αμερικανικές πιέσεις. Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν για νομικά και διεθνή θέματα, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, ανακοίνωσε ότι οι συνομιλίες με το Ομάν για τη διαχείριση του στενού σημειώνουν «καλή πρόοδο».
Τι επιδιώκει το Ιράν με το «νέο σύστημα» ελέγχου
Μιλώντας στην Κρατική Ραδιοτηλεόραση της Ισλαμικής Δημοκρατίας, ο Γκαριμπαμπαντί ανέφερε ότι από την έναρξη της στρατιωτικής εκστρατείας των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον του, το Ιράν έχει δημιουργήσει ένα νέο σύστημα ελέγχου της διέλευσης από το Στενό του Χορμούζ. Η αναφορά αυτή δείχνει προσπάθεια θεσμοθέτησης ενός πλαισίου που θα του επιτρέπει να παρακολουθεί και να ρυθμίζει την κίνηση πλοίων σε μια από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Ωστόσο, ο Ιρανός αξιωματούχος υπογράμμισε ότι «οποιαδήποτε ρύθμιση πρέπει να είναι σε συντονισμό με το Ομάν», καθώς οι δύο χώρες «έχουν το δικαίωμα να ασκούν κυριαρχία στα χωρικά τους ύδατα». Με αυτή τη διατύπωση, η Τεχεράνη εμφανίζεται να αναγνωρίζει τον διμερή χαρακτήρα της διαχείρισης του στενού, επιχειρώντας να ενισχύσει τη νομιμοποίησή της μέσω μιας κοινής, περιφερειακής προσέγγισης.
Η νομική αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ και ο ρόλος του Ομάν
Ο Γκαριμπαμπαντί κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο με τις απειλές τους προς το Ομάν. Κάλεσε τη Μουσκάτ «να μην υποκύψει στην απειλή και να ασκήσει την κυριαρχία της», μετατρέποντας το Ομάν σε κεντρικό κρίκο της αντιπαράθεσης για το Στενό του Χορμούζ.
Η τοποθέτηση αυτή αναδεικνύει την προσπάθεια του Ιράν να μεταφέρει το βάρος της συζήτησης από το πεδίο της στρατιωτικής ισχύος στο πεδίο της κυριαρχίας και του διεθνούς δικαίου της θάλασσας. Η Τεχεράνη εμφανίζει τις αμερικανικές προειδοποιήσεις ως πίεση σε ένα κυρίαρχο κράτος, επιδιώκοντας να ενισχύσει την εικόνα της ως περιφερειακού παράγοντα που υπερασπίζεται τις αρμοδιότητες των παράκτιων κρατών.
Η σκληρή προειδοποίηση Τραμπ προς το Ομάν
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ιρανός αξιωματούχος αναφέρθηκε και στην πρόσφατη δήλωση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε προειδοποιήσει ότι η Ουάσινγκτον θα «ανατινάξει» το Ομάν αν αυτό προχωρήσει σε συνεργασία με το Ιράν για τη διαχείριση του στενού. Η διατύπωση αυτή, με έντονα απειλητικό χαρακτήρα, μετατρέπει τις διαβουλεύσεις Τεχεράνης–Μουσκάτ σε δοκιμασία αντοχής για την εξωτερική πολιτική του Ομάν.
Για την Ουάσινγκτον, η εμπλοκή του Ομάν σε ένα θεσμοθετημένο σχήμα διαχείρισης με το Ιράν θα μπορούσε να εκληφθεί ως έμμεση αναγνώριση του ρόλου της Τεχεράνης στον έλεγχο της ναυσιπλοΐας. Για την Τεχεράνη, αντίθετα, η συνεργασία με το Ομάν αποτελεί εργαλείο για να παρουσιαστεί η διαχείριση του Χορμούζ ως υπόθεση των παράκτιων κρατών και όχι των εξωπεριφερειακών δυνάμεων.
Ποια είναι η θεσμική σημασία των συνομιλιών Τεχεράνης–Μουσκάτ
Η επιμονή του Ιράν στον «συντονισμό» με το Ομάν δείχνει ότι η Τεχεράνη επιδιώκει ένα πλαίσιο συνδιαχείρισης που θα εδράζεται στην κυριαρχία επί των χωρικών υδάτων των δύο χωρών. Μια τέτοια ρύθμιση, ακόμη και σε επίπεδο πρακτικής συνεργασίας, θα μπορούσε να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται οι διεθνείς δρώντες την ισορροπία ανάμεσα στην ελευθερία ναυσιπλοΐας και τα δικαιώματα των παράκτιων κρατών.
Η ιρανική ρητορική περί παραβίασης του διεθνούς δικαίου από τις ΗΠΑ λειτουργεί ως πολιτικό εργαλείο για να παρουσιαστούν οι αμερικανικές πιέσεις προς το Ομάν ως ζήτημα θεσμικής τάξης και όχι μόνο ως διμερής αντιπαράθεση Ιράν–ΗΠΑ. Ταυτόχρονα, το Ομάν βρίσκεται στη δύσκολη θέση να ισορροπήσει ανάμεσα στην παραδοσιακή του πολιτική διαμεσολάβησης και στις ανοιχτές προειδοποιήσεις της Ουάσινγκτον.
Σχόλιο 
: Για την Ελλάδα, κάθε κίνηση που αφορά τη θεσμική διαχείριση του Στενού του Χορμούζ έχει έμμεση αλλά ουσιαστική σημασία, καθώς επηρεάζει τη σταθερότητα των ενεργειακών ροών και τις συνθήκες ναυσιπλοΐας σε μια κρίσιμη θαλάσσια αρτηρία για τη διεθνή ναυτιλία. Η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν με επίκεντρο το Ομάν υπενθυμίζει ότι η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών παραμένει κεντρικό ζήτημα για μια χώρα με ισχυρό ναυτιλιακό στόλο όπως η Ελλάδα, τόσο σε επίπεδο διπλωματικών τοποθετήσεων όσο και σε επίπεδο στρατηγικού σχεδιασμού των επιχειρήσεων.
#Ιράν #Ομάν #Χορμούζ #ΗΠΑ #Τραμπ
