Το νέο χωροταξικό ΑΠΕ προκαλεί έντονο προβληματισμό στον κλάδο των φωτοβολταϊκών, καθώς ο ΣΕΦ βλέπει εκτεταμένες ζώνες αποκλεισμού. Την ώρα που η νομοθεσία χαρακτηρίζει τις ΑΠΕ «περιβαλλοντική προτεραιότητα υψίστης σημασίας», οι οριζόντιες απαγορεύσεις θέτουν σε αμφισβήτηση τον ρυθμό της ενεργειακής μετάβασης.
Το νέο χωροταξικό ΑΠΕ ανοίγει μεν τον δρόμο για ανανέωση του πλαισίου του 2008, αλλά, όπως προειδοποιεί ο Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ), ταυτόχρονα κλειδώνει εκτός παιχνιδιού τεράστιες εκτάσεις για νέα φωτοβολταϊκά. Με οριζόντιες απαγορεύσεις σε Natura και δασικές εκτάσεις, η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών αποκλείεται πρακτικά από πάνω από το μισό της χώρας, με άμεσες συνέπειες για επενδύσεις, στόχους ΑΠΕ και μελλοντικό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.
Πώς το νέο χωροταξικό ΑΠΕ περιορίζει τα φωτοβολταϊκά;
Ο ΣΕΦ δηλώνει ότι στηρίζει αυστηρούς κανόνες προστασίας της φύσης και συμφωνεί με απαγορεύσεις σε «απάτητα βουνά» και με αποστάσεις ασφαλείας για έργα άνω των 100 MW από οικιστικές δραστηριότητες. Ωστόσο, θεωρεί ότι στο σκέλος των φωτοβολταϊκών το ΥΠΕΝ επέλεξε οριζόντιες απαγορεύσεις χωρίς επαρκή τεκμηρίωση, ώστε να ισορροπήσει πολιτικά τις αντιδράσεις απέναντι σε άλλες τεχνολογίες, κυρίως τα αιολικά.
Κρίσιμο σημείο είναι η πλήρης απαγόρευση εγκατάστασης φωτοβολταϊκών σε όλες τις περιοχές Natura 2000, σε αντίθεση με τις υπόλοιπες ΑΠΕ όπου αποκλεισμός προβλέπεται μόνο για οικότοπους προτεραιότητας. Ο ΣΕΦ υπογραμμίζει ότι η ευρωπαϊκή Οδηγία για τους Οικοτόπους δεν επιβάλλει γενική απαγόρευση, αλλά απαιτεί κατά περίπτωση αξιολόγηση των επιπτώσεων και έγκριση μόνο εφόσον δεν θίγεται η ακεραιότητα του τόπου.
Ποιες είναι οι νομικές και χωροταξικές αντιφάσεις του πλαισίου;
Στο επίπεδο εθνικού δικαίου, ο ν.4685/2020 έχει ήδη διαμορφώσει τετραζωνικό σύστημα προστασίας για τις περιοχές Natura, όπου σήμερα τα φωτοβολταϊκά απαγορεύονται μόνο στις δύο αυστηρότερες ζώνες και επιτρέπονται στις υπόλοιπες με όρους. Η προτεινόμενη ΚΥΑ, παρότι στο παράρτημα προβλέπει αποστάσεις 500 μέτρων από τις ζώνες αυστηρής προστασίας, τελικά καταλήγει σε οριζόντια απαγόρευση σε όλο το δίκτυο Natura, κάτι που ο ΣΕΦ θεωρεί αντίθετο τόσο με την κοινοτική λογική όσο και με την υφιστάμενη εθνική ρύθμιση.
Αντίστοιχες ασάφειες εντοπίζονται και στον ορισμό των «μη οχλουσών» εγκαταστάσεων, όπου τα φωτοβολταϊκά αντιμετωπίζονται διαφορετικά από άλλες τεχνολογίες ΑΠΕ. Η εξαίρεση των φωτοβολταϊκών από τις γενικές εξαιρέσεις της ΚΥΑ, σε συνδυασμό με ασαφείς αναφορές σε ισχύ (500 kW, 1 MW, 10 MW) και στον όρο «σταθερά» συστήματα σε στέγες και τεχνητές επιφάνειες, δημιουργεί νομικό ρίσκο για μικρά και μεσαία έργα, ακόμη και για συστήματα αυτοκατανάλωσης σε γειτονικά γήπεδα.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Η ένταξη των δασών και όλων των δασικών εκτάσεων στις ζώνες αποκλεισμού, μαζί με Natura, γη υψηλής παραγωγικότητας και άλλες κατηγορίες, οδηγεί, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο ΣΕΦ, σε απαγόρευση φωτοβολταϊκών στο 56,3% της έκτασης της χώρας. Όσο μειώνεται ο διαθέσιμος χώρος για φθηνή ηλιακή παραγωγή, τόσο περιορίζονται οι δυνατότητες για άφθονη, χαμηλού κόστους ενέργεια που θα μπορούσε να συγκρατήσει τους λογαριασμούς ρεύματος σε βάθος χρόνου.
Επιπλέον, οι ασάφειες για τα μικρά και μεσαία έργα, τις «μη οχλούσες» εγκαταστάσεις και τα φωτοβολταϊκά αυτοκατανάλωσης σε γειτονικά γήπεδα μπορούν να επιβραδύνουν επενδύσεις σε επιχειρήσεις και βιομηχανία που θέλουν να μειώσουν το ενεργειακό τους κόστος. Αν δεν υπάρξει έγκαιρη διόρθωση και σαφής μεταβατική πρόβλεψη για ριζική ανανέωση υφιστάμενων σταθμών, ο κίνδυνος είναι να χαθεί δυναμικό ΑΠΕ και να παραμείνει η εξάρτηση από ακριβότερες πηγές, με άμεση αντανάκλαση στους λογαριασμούς.
Σχόλιο 
: Η παρέμβαση του ΣΕΦ αναδεικνύει ότι το στοίχημα δεν είναι «ΑΠΕ ή περιβάλλον», αλλά έξυπνος χωροταξικός σχεδιασμός που επιτρέπει και τα δύο. Όσο η πολιτική μετατρέπεται σε οριζόντιες απαγορεύσεις αντί για στοχευμένη περιβαλλοντική αξιολόγηση, η αγορά φωτοβολταϊκών θα λειτουργεί με αυξημένο ρίσκο, οι επενδύσεις θα καθυστερούν και η δυνατότητα για σταθερά χαμηλότερες τιμές ρεύματος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις θα αποδυναμώνεται.
#ΣΕΦ #φωτοβολταϊκά #ΑΠΕ #Natura2000 #χωροταξικό
