Η οικονομία Ιράν εισέρχεται σε φάση εύθραυστης σταθεροποίησης, καθώς η Ουάσιγκτον χαλαρώνει προσωρινά τις κυρώσεις στο πετρέλαιο και ανοίγει τον δρόμο για αποδέσμευση κεφαλαίων. Ωστόσο, ο συνδυασμός πολεμικών ζημιών, υψηλού πληθωρισμού και κοινωνικής κόπωσης αφήνει την Τεχεράνη αντιμέτωπη με τον κίνδυνο νέου κύκλου αναταραχών.
Η οικονομία Ιράν εισέρχεται σε μεταπολεμική φάση όπου η μερική άρση των αμερικανικών περιορισμών στις εξαγωγές πετρελαίου προσφέρει ανάσα ρευστότητας, χωρίς όμως να λύνει τα διαρθρωτικά προβλήματα. Η προσωρινή δυνατότητα εξαγωγών έως τα τέλη Αυγούστου και η συζήτηση για αποδέσμευση περίπου 6 δισ. δολαρίων από δεσμευμένα έσοδα πετρελαίου λειτουργούν ως βραχυπρόθεσμο μαξιλάρι σε μια οικονομία επιβαρυμένη από ζημιές που η ίδια η ιρανική κυβέρνηση εκτιμά σε περίπου 229 δισ. ευρώ.
Μπορεί η οικονομία Ιράν να σταθεροποιηθεί με περιορισμένη χαλάρωση κυρώσεων;
Η πρόσβαση σε επιπλέον συνάλλαγμα, ακόμη και με αυστηρούς όρους χρήσης για εισαγωγές τροφίμων και φαρμάκων, μειώνει την άμεση πίεση στο ισοζύγιο πληρωμών και στη συναλλαγματική ισοτιμία. Ωστόσο, η εμπειρία από την προηγούμενη πυρηνική συμφωνία έδειξε ότι χωρίς θεσμικές μεταρρυθμίσεις, βελτίωση της διακυβέρνησης και περιορισμό της διαφθοράς, τα αυξημένα πετρελαϊκά έσοδα απλώς κρατούν την οικονομία σε «τεχνητή αναπνοή».
Η κυβέρνηση έχει ήδη καταφύγει σε εκτεταμένο δανεισμό από την κεντρική τράπεζα για τη χρηματοδότηση των πολεμικών δαπανών, κάτι που προδιαγράφει νέα άνοδο του πληθωρισμού τους επόμενους μήνες. Η απόσταση ανάμεσα στη βελτίωση της ισοτιμίας του νομίσματος και στις τιμές στο ράφι, όπου βασικά είδη όπως τα αυγά έχουν τριπλασιαστεί σε ένα έτος, υπογραμμίζει τη δομική δυσλειτουργία των αγορών και την έλλειψη εμπιστοσύνης.
Πώς επηρεάζει η κρίση την κοινωνία και τη γεωπολιτική ισορροπία;
Η εκτίναξη του κόστους ζωής, η άνοδος των ενοικίων και η συρρίκνωση της μεσαίας τάξης εντείνουν την κοινωνική πίεση σε ένα καθεστώς που ήδη βγήκε αποδυναμωμένο πολιτικά από τον πόλεμο και τα προηγούμενα κύματα διαδηλώσεων. Εσωτερικές έρευνες που δείχνουν ότι περίπου 60% του πληθυσμού δηλώνει πως δεν αντέχει άλλο την οικονομική κατάσταση και 80% νιώθει αδικία, λειτουργούν ως προειδοποίηση για τον κίνδυνο νέων εκρήξεων.
Παράλληλα, η μεταπολεμική συμφωνία με τις ΗΠΑ, με αναφορές ακόμη και σε θεωρητικό πακέτο 300 δισ. δολαρίων για ανασυγκρότηση, εντάσσει την Τεχεράνη σε ένα περίπλοκο πλέγμα αλληλεξαρτήσεων με την Ουάσιγκτον, το Κατάρ και άλλους περιφερειακούς παίκτες. Η ικανότητα του ιρανικού συστήματος να απορροφήσει τα κεφάλαια αυτά παραγωγικά, χωρίς να τα αναλώσει σε πελατειακά δίκτυα και στρατιωτικές δαπάνες, θα κρίνει αν η ειρήνη θα έχει οικονομικό βάθος ή θα παραμείνει τακτική ανακωχή.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, οι εξελίξεις στην οικονομία Ιράν συνδέονται άμεσα με τον ενεργειακό χάρτη και τα κόστη εισαγωγής, καθώς κάθε σταθεροποίηση της ιρανικής παραγωγής πετρελαίου τείνει να ασκεί πτωτική πίεση στις διεθνείς τιμές και στα ναύλα. Ταυτόχρονα, η σταδιακή επανένταξη της Τεχεράνης στο παγκόσμιο εμπόριο δημιουργεί πρόσθετο ανταγωνισμό για τα ελληνικά συμφέροντα στη ναυτιλία, αλλά και πιθανές ευκαιρίες σε εξαγωγές αγροτικών προϊόντων και φαρμάκων, εφόσον το κυρωτικό πλαίσιο το επιτρέψει.
Σχόλιο 
: Η Ελλάδα οφείλει να παρακολουθεί στενά την πορεία της ιρανικής οικονομίας, προσαρμόζοντας την ενεργειακή της στρατηγική και τη ναυτιλιακή της πολιτική σε ένα περιβάλλον όπου οι κυρώσεις μπορεί να γίνονται πιο ευέλικτες αλλά όχι προβλέψιμες. Σε επίπεδο επιχειρήσεων, η προσεκτική χαρτογράφηση πιθανών συνεργασιών με το Ιράν, με πλήρη συμμόρφωση στο ευρωπαϊκό και διεθνές καθεστώς κυρώσεων, μπορεί να προσφέρει στοχευμένες ευκαιρίες χωρίς να εκθέσει τη χώρα σε νομικούς και γεωπολιτικούς κινδύνους.
Διαβάστε επίσης:
Μέση Ανατολή επανεκκινεί πετρελαϊκά κοιτάσματα μετά τον αποκλεισμό
Ιράν: Γκαλιμπάφ συναντά Αλίεφ και δηλώνει συνεργασία
#Ιράν #Οικονομία #Πετρέλαιο #Κυρώσεις #Γεωπολιτική
