Ένα νέο πλαίσιο παγκόσμιας δικαιοσύνης επιχειρεί να συνδέσει την κλιματική σταθερότητα με τη μείωση ανισοτήτων και την αναδιανομή ισχύος. Η πρόταση είναι ριζική, αλλά στηρίζεται σε ποσοτικοποιημένο σχέδιο έως το τέλος του αιώνα.
Η συζήτηση για την κλιματική κρίση και τις ανισότητες αποκτά νέα διάσταση, καθώς ερευνητές προτείνουν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που συνδέει την αποανθρακοποίηση με την αναδιανομή πλούτου και ισχύος σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο στόχος είναι διττός: να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του πλανήτη και ταυτόχρονα να βελτιωθεί ουσιαστικά το βιοτικό επίπεδο για τη μεγάλη πλειονότητα του παγκόσμιου πληθυσμού. Το σχέδιο περιγράφει έναν αιώνα μετάβασης, όπου η οικονομική σύγκλιση, η μείωση των ωρών εργασίας και η ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών συνδέονται με αυστηρή κλιματική πολιτική και βαθιά φορολογική μεταρρύθμιση.
Παγκόσμια σύγκλιση, φορολογία πλούτου και θεσμική αναδιάρθρωση
Κεντρική ιδέα της πρότασης είναι η σύγκλιση των κατά κεφαλήν εισοδημάτων προς επίπεδα περίπου 5.000 € τον μήνα μέχρι το 2100, από ένα σημερινό χάσμα που φθάνει σε αναλογία 1 προς 16 μεταξύ φτωχότερων και πλουσιότερων περιοχών. Η σύγκλιση δεν περιορίζεται στο εισόδημα: προβλέπεται μείωση των ετήσιων ωρών εργασίας περίπου στο μισό, με ταυτόχρονη αύξηση του μεριδίου των συνολικών ωρών που αφιερώνονται σε υγεία και εκπαίδευση από 11% σε 43%. Η ισότητα φύλων τοποθετείται στον πυρήνα, με στόχο πλήρη εξίσωση αμοιβών και κατανομής αμειβόμενης και μη αμειβόμενης εργασίας.
Για να χρηματοδοτηθεί αυτή η μετάβαση, προτείνεται η δημιουργία παγκόσμιου ταμείου δικαιοσύνης, με δαπάνες περί το 10% του παγκόσμιου ΑΕΠ ετησίως έως το 2060 – πολλαπλάσιο των σημερινών ροών αναπτυξιακής βοήθειας και προϋπολογισμών διεθνών οργανισμών. Τα έσοδα θα προέρχονται από παγκόσμιο ταμείο που θα κατέχει το 10% του παγκόσμιου κεφαλαίου, προοδευτικό φόρο πλούτου έως 20% ετησίως για τους δισεκατομμυριούχους και πολύ υψηλούς φορολογικούς συντελεστές στα ανώτατα εισοδήματα, που αφορούν περίπου το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού. Παράλληλα, προτείνεται ανασχεδιασμός της διεθνούς νομισματικής αρχιτεκτονικής, με νέο διεθνές νόμισμα και μηχανισμό εκκαθάρισης για τον περιορισμό των ανισορροπιών και των προνομίων των σημερινών κέντρων ισχύος.
Κλιματική σταθερότητα, αγορές και αναδιανομή ισχύος
Η πλήρης εφαρμογή του σχεδίου στοχεύει σε σταθεροποίηση της ανόδου της θερμοκρασίας γύρω στο 1,8 βαθμούς Κελσίου, έναντι τροχιάς άνω των 4 βαθμών με τις τρέχουσες πολιτικές. Η μείωση των ανισοτήτων είναι προϋπόθεση για κοινωνική αποδοχή της ταχείας αποανθρακοποίησης και της στροφής προς πρότυπα κατανάλωσης «επαρκούς» και όχι υπερβολικής χρήσης πόρων. Για τις αγορές, μια τέτοια μετάβαση σημαίνει ανακατανομή κεφαλαίου προς πράσινες υποδομές, δημόσια αγαθά και ανθρώπινο κεφάλαιο, αλλά και αυξημένη φορολογική πίεση στην κορυφή της κατανομής πλούτου.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, η συζήτηση αυτή δεν είναι θεωρητική. Μια διεθνής αρχιτεκτονική που ενισχύει τη φορολόγηση του μεγάλου πλούτου και αναβαθμίζει τις δημόσιες επενδύσεις σε υγεία, εκπαίδευση και πράσινες υποδομές θα επηρέαζε άμεσα τον σχεδιασμό της δημοσιονομικής πολιτικής και των αναπτυξιακών προγραμμάτων. Η Ελλάδα, ως μικρή ανοιχτή οικονομία της ευρωζώνης, θα βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων για την αναθεώρηση των κανόνων χρέους, τη διαχείριση κλιματικών κινδύνων και την πρόσβαση σε διεθνή κεφάλαια. Η έγκαιρη προσαρμογή του παραγωγικού μοντέλου, με έμφαση σε ανθρώπινο κεφάλαιο και ενεργειακή μετάβαση, θα καθορίσει αν η χώρα θα είναι ωφελημένη ή ουραγός σε ένα πιθανό νέο παγκόσμιο καθεστώς αναδιανομής.
#ανισότητες #παγκόσμια_οικονομία #κλιματική_πολιτική
