Η συμφωνία ΗΠΑ Ιράν βρέθηκε μπροστά στο πρώτο σοβαρό εμπόδιο, με την Τεχεράνη να «παγώνει» την αποστολή της στη Γενεύη και τον Λευκό Οίκο να αναβάλει το ταξίδι του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς. Παρά τη διπλωματική εμπλοκή, οι διεθνείς αγορές συνεχίζουν να ποντάρουν στην αποκλιμάκωση και στην ομαλοποίηση των ενεργειακών ροών.
Η συμφωνία ΗΠΑ Ιράν, που έβαλε τέλος στις εχθροπραξίες και άνοιξε τον δρόμο για αποκλιμάκωση στην ευρύτερη περιοχή, δοκιμάζεται ήδη από τις πρώτες κιόλας ημέρες εφαρμογής της. Η αναβολή της έναρξης των τεχνικών συνομιλιών στη Γενεύη υπενθυμίζει ότι η μετάβαση από το πολιτικό πλαίσιο στην πρακτική υλοποίηση παραμένει γεμάτη γεωπολιτικούς κινδύνους.
Η συμφωνία ΗΠΑ Ιράν σε πρώτη δοκιμασία;
Η Τεχεράνη αποφάσισε να παγώσει την αναχώρηση της διαπραγματευτικής της ομάδας για τη Γενεύη, επικαλούμενη τη συνεχιζόμενη ισραηλινή στρατιωτική δραστηριότητα στον νότιο Λίβανο. Η ιρανική πλευρά είχε ήδη προετοιμαστεί για το ταξίδι, όμως έκρινε ότι οι εξελίξεις στο μέτωπο του Λιβάνου αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των συνομιλιών και θα επηρεάσουν άμεσα την πρόοδο της διαδικασίας.
Παράλληλα, η Τεχεράνη είχε καταστήσει σαφές προς την Ουάσιγκτον και τους μεσολαβητές ότι η περιφερειακή ασφάλεια θα συνδεθεί με τα επόμενα βήματα υλοποίησης του Μνημονίου Κατανόησης. Αντίγραφο της συμφωνίας έχει σταλεί στο Κογκρέσο, προσθέτοντας ένα ακόμη θεσμικό επίπεδο ελέγχου σε μια ήδη σύνθετη διαπραγμάτευση.
Διπλή αναβολή, αλλά σταθερό επενδυτικό κλίμα
Στην Ουάσιγκτον, ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά την αναβολή του ταξιδιού του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς στη Γενεύη, λίγες ώρες μετά τις πληροφορίες ότι ετοιμαζόταν να ηγηθεί της αμερικανικής αποστολής. Επισήμως, η αμερικανική κυβέρνηση απέδωσε την απόφαση σε «ανεπίλυτα ζητήματα logistics» που αφορούν την επόμενη φάση των συνομιλιών.
Ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου τόνισε ότι τα τεχνικά ζητήματα δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί, αλλά η αμερικανική πλευρά παραμένει έτοιμη να μεταβεί στην Ελβετία μόλις ολοκληρωθούν οι προετοιμασίες. Παρά τις καθυστερήσεις, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι πως η πολιτική βούληση για συνέχιση της διαδικασίας δεν έχει ανατραπεί.
Αγορές, πετρέλαιο και τα «παγωμένα» δισ. της Τεχεράνης
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές διαβάζουν την αναβολή ως τεχνική εμπλοκή και όχι ως κατάρρευση της συμφωνίας. Στην Ασία, ο Nikkei ενισχύθηκε κατά 0,68%, ο Kospi κατά 0,78%, ενώ ο δείκτης MSCI Asia Pacific κινήθηκε ανοδικά, κοντά σε ιστορικά υψηλά. Στις ΗΠΑ, πριν την αργία του Juneteenth, ο Dow Jones κέρδισε 0,14%, ο S&P 500 ανέβηκε 1,08% και ο Nasdaq σημείωσε άλμα 1,91%.
Η μεγαλύτερη αντίδραση καταγράφεται στην αγορά πετρελαίου, αλλά προς την κατεύθυνση της αποκλιμάκωσης. Το Brent υποχώρησε στα 79,63 δολάρια το βαρέλι και το WTI στα 76,05 δολάρια, με τους αναλυτές να βλέπουν εβδομαδιαία πτώση κοντά στο 9%. Καθοριστικός παράγοντας είναι η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και σημαντικό μέρος των εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Το ενεργειακό στοίχημα και η επόμενη μέρα της συμφωνίας
Η σταδιακή επαναφορά της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ μειώνει τους φόβους για διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά, αλλά η ομαλοποίηση δεν είναι άμεση. Τα πρώτα δεξαμενόπλοια έχουν αρχίσει να περνούν, ωστόσο οι ειδικοί εκτιμούν ότι θα χρειαστούν εβδομάδες μέχρι οι ροές να επιστρέψουν στα προπολεμικά επίπεδα. Στο μεταξύ, η αγορά τιμολογεί το σενάριο ομαλής εφαρμογής της συμφωνίας και αποφυγής νέας ενεργειακής κρίσης.
Στο τραπέζι των τεχνικών συνομιλιών, όταν αυτές ξεκινήσουν, θα βρεθούν κρίσιμα ζητήματα: η σταδιακή άρση των κυρώσεων, το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, το καθεστώς λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ και το πώς θα αποδεσμευθούν τα «παγωμένα» δισεκατομμύρια της Τεχεράνης. Η έκβαση αυτών των θεμάτων θα καθορίσει όχι μόνο την ανθεκτικότητα της συμφωνίας, αλλά και τον ρυθμό με τον οποίο θα επανενταχθεί το ιρανικό πετρέλαιο στην παγκόσμια αγορά.
SBC Red Line
Η διπλή αναβολή δείχνει ότι η συμφωνία δεν έχει ακόμη αποκτήσει «αυτονομία» από τα μέτωπα της περιοχής: κάθε κίνηση σε Λίβανο και Ορμούζ μεταφράζεται άμεσα σε διπλωματικό ρίσκο. Όσο τα στρατιωτικά μέτωπα παραμένουν ανοιχτά, η πολιτική αρχιτεκτονική της συμφωνίας θα δοκιμάζεται συνεχώς.
Για τις επιχειρήσεις και τους επενδυτές, το μήνυμα είναι διττό: βραχυπρόθεσμα, η αγορά ενέργειας ανακουφίζεται από την πτώση του πετρελαίου και την επαναλειτουργία των Στενών, αλλά η αβεβαιότητα παραμένει ενσωματωμένη στο κόστος κεφαλαίου. Στρατηγικά σχέδια που εξαρτώνται από σταθερές τιμές ενέργειας πρέπει να «χτιστούν» με σενάρια ανατροπής.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν εξελίσσεται σε κεντρικό μηχανισμό σταθεροποίησης για την παγκόσμια οικονομία, πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή. Το επόμενο στοίχημα είναι αν οι τεχνικές διαπραγματεύσεις θα μετατρέψουν την εύθραυστη εκεχειρία σε μακροπρόθεσμο πλαίσιο που θα επιτρέψει στις αγορές να τιμολογήσουν πραγματική, όχι συγκυριακή, ειρήνη.
Διαβάστε επίσης:
Η μεγάλη παγίδα του Ορμούζ: Η αγορά πανηγυρίζει, αλλά η ναυτιλία δεν έχει επιστρέψει στην κανονικότητα
ΗΠΑ: Αβεβαιότητα στις συνομιλίες με Ιράν μετά την αναβολή Βανς
#ΗΠΑ #Ιράν #συμφωνία #γεωπολιτική #πετρέλαιο #ΣτενάΟρμούζ #ενεργειακέςαγορές #χρηματιστήρια #ΜέσηΑνατολή #κυρώσεις #ΤζέιΝτιΒανς #Τραμπ #ΛευκόςΟίκος #Λίβανος #MSCIAsiaPacific
