Το Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης εγκαινιάζει έναν νέο «κρατικό Τειρεσία» για φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις, με ενιαίο σκορ φερεγγυότητας από Α έως D. Το νέο εργαλείο μπορεί να μετατραπεί σε διαβατήριο καλύτερων όρων συναλλαγών, αλλά και σε φίλτρο αποκλεισμού για όσους εμφανίζουν συστηματικές καθυστερήσεις.
Το Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης εγκαινιάζει έναν νέο μηχανισμό κρατικής βαθμολόγησης της φερεγγυότητας, ο οποίος θα εκδίδει πιστοποιητικό για συνεπή φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις. Η βαθμολογία, σε κλίμακα από «Α» έως «D», θα λειτουργεί ως τυποποιημένο «σκορ» αξιοπιστίας που ο πολίτης θα μπορεί να χρησιμοποιεί σε συναλλαγές εντός και εκτός χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης: Τι ακριβώς αλλάζει;
Το πιστοποιητικό θα εκδίδεται κατόπιν αίτησης του ίδιου του ενδιαφερομένου ή κατόπιν συναίνεσής του προς ιδιωτικό φορέα, και θα αποτυπώνει τη συνολική πιστοληπτική εικόνα του. Η κλίμακα «Α–D» διαχωρίζει τους απολύτως συνεπείς χωρίς ληξιπρόθεσμες οφειλές από εκείνους που θεωρούνται πρακτικά μη αξιόχρεοι λόγω καθυστερήσεων και αδύναμης ικανότητας αποπληρωμής.
Οι τράπεζες διατηρούν τα δικά τους εσωτερικά μοντέλα, όμως το κρατικό σκορ ανοίγει πεδίο για χρήση σε πιστώσεις εκτός τραπεζικού συστήματος, όπως σε εμπορικά καταστήματα ή ιδιωτικές συμφωνίες. Έτσι, ένας «καλός βαθμός» μπορεί να γίνει εργαλείο διαπραγμάτευσης καλύτερων όρων, από δόσεις σε αγορές μέχρι εγγυήσεις σε ιδιωτικές συμβάσεις.
Ποια δεδομένα μπαίνουν στον «κρατικό Τειρεσία» και ποια μένουν έξω;
Σε πρώτη φάση, η Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους θα αντλεί στοιχεία από την ΑΑΔΕ, τον ΕΦΚΑ, το ΚΕΑΟ, το Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας και τη βάση δεδομένων της «Τειρεσίας». Η ενοποιημένη βαθμολογία θα βασίζεται σε οικονομικά δεδομένα των τελευταίων δύο ετών, χωρίς να εμφανίζει τα ακριβή ποσά οφειλών αλλά μόνο το συμπέρασμα της αξιολόγησης.
Η γενική γραμματέας Θεώνη Αλαμπάση διευκρίνισε ότι στοιχεία από ενοίκια δεν εντάσσονται προς το παρόν, παρά τις σχετικές προτάσεις, λόγω έλλειψης νομικής πρόβλεψης και τεχνικών δυσκολιών. Αντίθετα, ο νόμος προβλέπει μελλοντική ένταξη οφειλών προς ΟΤΑ, εταιρείες ενέργειας, ύδρευσης και κινητής τηλεφωνίας, κάτι που όμως προϋποθέτει διαλειτουργικότητες που σήμερα δεν θεωρούνται άμεσα εφικτές.
Πώς «χτίζεται» το σκορ: παραδείγματα για νοικοκυριά και επιχειρήσεις
Ο αλγόριθμος θα σταθμίζει ικανότητα αποπληρωμής, πρόθεση αποπληρωμής και πιθανότητα αθέτησης, αξιοποιώντας δηλώσεις εισοδήματος, περιουσιακά στοιχεία και τη χρονική συμπεριφορά πληρωμών. Όπως εξήγησε ο εκπρόσωπος του αναδόχου Σταμάτης Εζόβαλης, ακόμη και ο χρόνος εξόφλησης πριν τη λήξη της προθεσμίας επηρεάζει τη βαθμολογία.
Ενδεικτικά, μισθωτός με εισόδημα 25.000 €, ακίνητη περιουσία 230.000 €, εισόδημα από τόκους 600 € και τάση να πληρώνει τρεις μήνες πριν τη λήξη, λαμβάνει «Α», ενώ με παρόμοια χαρακτηριστικά αλλά πληρωμές έναν μήνα πριν μπορεί να περιοριστεί σε «Α-». Μικρή επιχείρηση με ενεργητικό 1,3 εκατ. €, κέρδη 56.000 € και εμπρόθεσμη εξόφληση του 95% των φόρων βαθμολογείται επίσης με «Α-», ενώ μεσαία εταιρεία με τζίρο 3,7 εκατ. €, ζημίες 861.000 €, βεβαιωμένους φόρους 317.000 € και ληξιπρόθεσμα 7.000 € υπό δικαστικές ενδείξεις πέφτει στο «C-».
SBC Red Line
Η είσοδος του Δημοσίου στον ρόλο «μεγάλου αξιολογητή» φερεγγυότητας δημιουργεί ένα παράλληλο σύστημα πληροφόρησης δίπλα στις τράπεζες, με σημαντικό διαπραγματευτικό βάρος για πολίτες και επιχειρήσεις. Η λεπτή γραμμή θα είναι ανάμεσα στην ενίσχυση της διαφάνειας και στη δημιουργία ενός ακόμα φίλτρου αποκλεισμού για όσους ήδη δυσκολεύονται.
Για τις επιχειρήσεις, ειδικά τις μικρές, το σκορ μπορεί να γίνει είτε όπλο πρόσβασης σε καλύτερους όρους προμηθειών και πιστώσεων, είτε «ταμπέλα κινδύνου» που θα αυξάνει τα κόστη και θα περιορίζει τις επιλογές. Η διαχείριση καθυστερήσεων και η συνέπεια στις υποχρεώσεις προς Δημόσιο και ταμεία αποκτούν πλέον άμεση εμπορική αξία.
Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, το στοίχημα είναι αν το νέο πλαίσιο θα οδηγήσει σε κουλτούρα έγκαιρης πληρωμής ή αν θα παγιώσει ένα δίπολο «καλών» και «κακών» φορολογουμένων και επιχειρήσεων. Η επόμενη φάση, με την πιθανή ένταξη λογαριασμών κοινής ωφέλειας και ΟΤΑ, θα κρίνει πόσο βαθιά θα φτάσει αυτός ο ψηφιακός χάρτης φερεγγυότητας στην καθημερινότητα της αγοράς.
#πιστοληπτικήαξιολόγηση #Τειρεσίας #ιδιωτικόχρέος #ΑΑΔΕ #ΕΦΚΑ #επιχειρήσεις #φυσικάπρόσωπα #φερεγγυότητα #ληξιπρόθεσμεςοφειλές #χρηματοπιστωτικόςτομέας #κρατικόμητρώο #βαθμολογίακινδύνου #φορολογικέςυποχρεώσεις #ασφαλιστικέςεισφορές #πιστώσειςαγοράς
