Οι σχέσεις Ηνωμένου Βασιλείου – Αφρικής βρέθηκαν ξανά στο επίκεντρο μετά την πρόωρη αποχώρηση του Κιρ Στάρμερ από την πρωθυπουργία. Η «επανεκκίνηση» που είχε υποσχεθεί το Λονδίνο έμεινε ημιτελής, αφήνοντας κενό επιρροής σε μια ήπειρο όπου ο ανταγωνισμός μεγάλων δυνάμεων εντείνεται.
Οι σχέσεις Ηνωμένου Βασιλείου – Αφρικής παρουσιάστηκαν το 2024 ως κεντρικός πυλώνας της προσπάθειας του Λονδίνου να αποκαταστήσει την παγκόσμια θέση του μετά το Brexit. Δύο χρόνια αργότερα, η παραίτηση Στάρμερ και η περαιτέρω συρρίκνωση της αναπτυξιακής βοήθειας αποτυπώνουν μια στρατηγική που δεν υλοποιήθηκε ποτέ σε βάθος.
Πώς κατέρρευσε η νέα στρατηγική για τις σχέσεις Ηνωμένου Βασιλείου – Αφρικής;
Η κυβέρνηση Στάρμερ επιχείρησε να μετατοπίσει το βάρος από την κλασική βοήθεια σε επενδύσεις σε πράσινη ενέργεια, κρίσιμα ορυκτά και υποδομές, ιδιαίτερα σε αγορές όπως η Νιγηρία και η Νότια Αφρική. Οι πρώτες κινήσεις, με συμμετοχή σε G20, υψηλού επιπέδου επισκέψεις και συμφωνίες για λιμάνια, σιδηροδρομικά δίκτυα και τεχνολογικά οικοσυστήματα, δημιούργησαν την εικόνα ουσιαστικής επανεκκίνησης.
Ωστόσο, οι εσωτερικές ανακατατάξεις στο Φόρεϊν Όφις και η απομάκρυνση των βασικών αρχιτεκτόνων της αφρικανικής πολιτικής οδήγησαν σε απώλεια συνέχειας. Παράλληλα, η κλιμάκωση των συγκρούσεων στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή απορρόφησε πολιτικό και δημοσιονομικό κεφάλαιο, μετατρέποντας την Αφρική από «στρατηγική προτεραιότητα» σε δευτερεύον πεδίο ενδιαφέροντος.
Ποιο είναι το νέο γεωοικονομικό πλαίσιο για την Αφρική χωρίς ισχυρό βρετανικό αποτύπωμα;
Η σταδιακή μείωση της βρετανικής αναπτυξιακής δαπάνης, από τον στόχο του 0,7% στο 0,5% και με προοπτική περαιτέρω πτώσης στο 0,3% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος έως το 2027, περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα του Λονδίνου να στηρίξει μεγάλα έργα υποδομής. Την ίδια στιγμή, η Κίνα, τα κράτη του Κόλπου και σε μικρότερο βαθμό η Ευρωπαϊκή Ένωση ενισχύουν την παρουσία τους μέσω χρηματοδότησης, επενδύσεων και εμπορικών συμφωνιών.
Παρά τις αντοχές σε διμερείς σχέσεις όπως με τη Νότια Αφρική, όπου το διμερές εμπόριο αυξήθηκε και παραμένει σημαντικό σε μέταλλα και αυτοκινητοβιομηχανία, η συνολική βρετανική επιρροή δείχνει να περιορίζεται. Η Αφρική αντιμετωπίζει πλέον το Ηνωμένο Βασίλειο ως έναν από τους πολλούς εταίρους, όχι ως προνομιακό συνομιλητή, με τις αφρικανικές κυβερνήσεις να επιδιώκουν πολυμερείς ισορροπίες ανάμεσα σε Λονδίνο, Βρυξέλλες, Πεκίνο και περιφερειακές δυνάμεις.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η υποχώρηση του βρετανικού αποτυπώματος στην Αφρική δημιουργεί τόσο κινδύνους όσο και ευκαιρίες. Από τη μία πλευρά, ενισχύεται ο ανταγωνισμός ευρωπαϊκών και μη παικτών για πρόσβαση σε ενεργειακούς πόρους, κρίσιμα μέταλλα και θαλάσσιες οδούς, με άμεσες προεκτάσεις για τη ναυτιλία, την ενέργεια και τα ελληνικά λιμάνια.
Από την άλλη, η αναζήτηση νέων ευρωπαϊκών σχημάτων συνεργασίας με αφρικανικές χώρες ανοίγει πεδίο για πιο ενεργό ελληνικό ρόλο, ιδίως σε ναυτιλιακές υπηρεσίες, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και διασύνδεση με την Ανατολική Μεσόγειο. Η Αθήνα μπορεί να αξιοποιήσει την ενισχυμένη παρουσία της ΕΕ στην Αφρική για να τοποθετήσει ελληνικές επιχειρήσεις σε έργα υποδομών και πράσινης μετάβασης.
Σχόλιο 
: Η αποδυνάμωση των σχέσεων Ηνωμένου Βασιλείου – Αφρικής επιταχύνει τη μετατόπιση του κέντρου βάρους προς την ηπειρωτική Ευρώπη και δίνει στην Ελλάδα περιθώριο να αναβαθμίσει τον ρόλο της ως γέφυρα μεταξύ ΕΕ, Μεσογείου και αφρικανικών αγορών. Προϋπόθεση είναι μια πιο συνεκτική εθνική στρατηγική εξωστρέφειας προς την Αφρική, με έμφαση σε ναυτιλία, ενέργεια, υποδομές και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.
Διαβάστε επίσης:
Βρετανία: Ο Άντι Μπέρναμ ανακοινώνει στρατηγική για υπουργικό
ΗΠΑ–Ηνωμένο Βασίλειο: Κοινή εταιρεία BT και Verizon στα δίκτυα
#ΗνωμένοΒασίλειο #Αφρική #Διπλωματία #Γεωπολιτική #ΕυρωπαϊκήΈνωση
