Ταμείο Ανάκαμψης και προϋπολογισμός συνδέονται πλέον πολύ πιο στενά απ’ όσο φαίνεται στις επίσημες παρουσιάσεις. Η προειδοποίηση της Τράπεζας της Ελλάδος ανοίγει τη συζήτηση για το τι συμβαίνει αν μέρος των έργων δεν προλάβει την τελική προθεσμία του 2026.
Ταμείο Ανάκαμψης και προϋπολογισμός βρίσκονται στο επίκεντρο της τελευταίας Έκθεσης Νομισματικής Πολιτικής της Τράπεζας της Ελλάδος, με σαφή προειδοποίηση για τον κίνδυνο απώλειας κονδυλίων αν δεν τηρηθούν τα αυστηρά ορόσημα. Πίσω από τους θετικούς δείκτες απορρόφησης κρύβεται ένα «διπλό ρίσκο»: για τα ίδια τα ευρωπαϊκά χρήματα και για τις μελλοντικές κρατικές δαπάνες.
Ταμείο Ανάκαμψης: Πόσο ρεαλιστικό είναι το χρονοδιάγραμμα μέχρι το 2026;
Η Τράπεζα της Ελλάδος χαρακτηρίζει «εξαιρετικά φιλόδοξο» το εγχείρημα απορρόφησης των υπολειπόμενων 10 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης έως το τέλος Δεκεμβρίου 2026. Η προϋπόθεση είναι να έχουν ολοκληρωθεί όλα τα σχετικά ορόσημα και στόχοι μέχρι τις 31 Αυγούστου 2026, ημερομηνία που στην πράξη λειτουργεί ως πραγματική καταληκτική γραμμή.
Την ίδια στιγμή, η χώρα εμφανίζει ικανοποιητική επίδοση σε σύγκριση με την υπόλοιπη ΕΕ: έχουν εισπραχθεί 24,6 δισ. ευρώ, που αντιστοιχούν στο 68% των διαθέσιμων πόρων, έναντι 59% κατά μέσο όρο στην Ένωση. Έχει επίσης ολοκληρωθεί το 53% των συμφωνημένων στόχων και οροσήμων, υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο 47%.
Ο δημοσιονομικός «λογαριασμός» αν χαθούν ορόσημα
Η πιο αιχμηρή επισήμανση της Τράπεζας της Ελλάδος αφορά το τι συμβαίνει αν δεν εισπραχθούν οι ευρωπαϊκοί πόροι για ήδη συμβασιοποιημένα έργα στο σκέλος των επιχορηγήσεων. Σε αυτή την περίπτωση, τα έργα αυτά θα πρέπει να ενταχθούν στο εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και να χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους.
Αυτό σημαίνει άμεση αρνητική επίπτωση στα δημοσιονομικά μεγέθη και αύξηση του ρυθμού των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών. Με απλά λόγια, όσο περισσότερα έργα «γυρίζουν» στον κρατικό προϋπολογισμό, τόσο στενεύουν τα περιθώρια για παροχές και μέτρα στήριξης – από το «καλάθι της ΔΕΘ» μέχρι τις ελαφρύνσεις των επόμενων ετών.
Το Plan B και οι εναλλακτικοί ευρωπαϊκοί δίαυλοι
Ενώ η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι δεν θα χαθεί «ούτε ευρώ» από το Ταμείο Ανάκαμψης, η Τράπεζα της Ελλάδος θέτει εμμέσως την ανάγκη για Plan B. Προτείνει τη συνέχιση των υπολειπόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων μετά τον Αύγουστο του 2026 μέσω άλλων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, όπως το ΕΣΠΑ, το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων.
Η προειδοποίηση συνδέεται άμεσα με τη λήξη του ευρωπαϊκού μέσου ανάκαμψης NGEU τον Αύγουστο του 2026. Ό,τι δεν προλάβει να «κλειδώσει» εγκαίρως στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης, θα πρέπει να αναζητήσει «στέγη» σε άλλα προγράμματα, διαφορετικά το κόστος θα περάσει ευθέως στον κρατικό κορβανά.
Η μέχρι τώρα πρόοδος και το στοίχημα της υλοποίησης
Στο σκέλος των επιχορηγήσεων, η εκτέλεση έχει σαφώς επιταχυνθεί: οι εκταμιεύσεις προς τελικούς δικαιούχους έφτασαν τα 4 δισ. ευρώ το 2025, από 2,4 δισ. το 2024 και 1,6 δισ. το 2023. Συνολικά, έως το τέλος του 2025 είχαν καταβληθεί 8,9 δισ. ευρώ (69% των εισπραχθεισών επιχορηγήσεων) στους τελικούς δικαιούχους.
Μέχρι τον Μάιο του 2026, επιπλέον 6,3 δισ. ευρώ (μαζί με ΦΠΑ) είχαν μεταβιβαστεί από τον Κρατικό Προϋπολογισμό προς φορείς εντός και εκτός γενικής κυβέρνησης. Η εικόνα δείχνει βελτίωση της διοικητικής και διαχειριστικής ικανότητας, χωρίς όμως να αναιρεί ότι το πιο δύσκολο κομμάτι είναι η έγκαιρη ολοκλήρωση των έργων, όχι μόνο η εκταμίευση.
SBC Red Line
Αυτό που δεν λέγεται ευθέως είναι ότι ο κίνδυνος δεν αφορά μόνο «λογιστική» απώλεια ευρωπαϊκών πόρων, αλλά και πολιτικό κόστος από τον περιορισμό των μελλοντικών παροχών. Κάθε έργο που δεν προλαβαίνει το 2026 μεταφράζεται σε λιγότερο δημοσιονομικό χώρο για φοροελαφρύνσεις ή επιδόματα.
Για επιχειρήσεις και επενδυτές, το μήνυμα είναι ότι τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης δεν είναι «απλώς» επιδοτήσεις, αλλά κρίσιμος παράγοντας προβλεψιμότητας του προϋπολογισμού. Καθυστερήσεις ή ανατροπές μπορούν να αλλάξουν το περιβάλλον χρηματοδότησης και τη διαθεσιμότητα πόρων για άλλα αναπτυξιακά σχέδια.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η Ελλάδα, παρότι σήμερα βρίσκεται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στην απορρόφηση, καλείται να διαχειριστεί ένα συμπιεσμένο χρονοδιάγραμμα με υψηλό ρίσκο για τα δημόσια οικονομικά. Το επόμενο στοίχημα δεν είναι μόνο να εισπραχθούν τα κονδύλια, αλλά να αποφευχθεί η «μεταφορά» τους στον εθνικό προϋπολογισμό με κόστος για την επόμενη μέρα της οικονομικής πολιτικής.
Διαβάστε επίσης:
Οι ελληνικές ΑΠΕ τροφοδοτούν Βουλγαρία, Ιταλία και Ρουμανία
Παράταση στο Εξοικονομώ και τελική ευθεία για χιλιάδες έργα
#ΤαμείοΑνάκαμψης #ΤράπεζατηςΕλλάδος #προϋπολογισμός #δημοσιονομικά #επενδύσεις #ΕΣΠΑ #δημόσιεςδαπάνες #πρόγραμμαδημοσίωνεπενδύσεων #ορόσημα #επιχορηγήσεις #δάνεια #ελληνικήοικονομία #ευρωπαϊκοίπόροι #NGEU #αναπτυξιακάέργα
