Η Ελλάδα βελτιώνει σταδιακά τις επιδόσεις της στην καινοτομία, αλλά η ιδιωτική χρηματοδότηση και η βιομηχανική βάση παραμένουν αδύναμοι κρίκοι. Το αποτέλεσμα είναι ένα οικοσύστημα που παράγει ιδέες, αλλά δυσκολεύεται να τις μετατρέψει σε κλιμακώσιμες επιχειρήσεις.
Η ελληνική οικονομία εμφανίζει ισχυρή μεταπανδημική ανάκαμψη, ωστόσο η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στην καινοτομία παραμένει ουσιαστική. Η χώρα κατατάσσεται στους «μέτριους καινοτόμους», με επίδοση στο 75,8% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ μόλις το 8,93% των επιχειρήσεων αξιοποιεί τεχνητή νοημοσύνη, έναντι σχεδόν 20% στην ΕΕ. Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη επιστημονικού δυναμικού, αλλά η αδυναμία του παραγωγικού και χρηματοπιστωτικού συστήματος να απορροφήσει και να κεφαλαιοποιήσει αυτή τη γνώση.
Η αδύναμη ιδιωτική δαπάνη και το χαμηλό τεχνολογικό αποτύπωμα
Η δημόσια στήριξη για επιχειρηματική έρευνα και ανάπτυξη έχει ενισχυθεί, φτάνοντας το 0,17% του ΑΕΠ το 2024, αλλά παραμένει κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ (0,20%). Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η υστέρηση της ιδιωτικής δαπάνης για R&D, η οποία δεν καταφέρνει να κινητοποιήσει επαρκώς κεφάλαια από επιχειρήσεις και επενδυτές. Η δομή της οικονομίας, με περιορισμένη παρουσία μεταποίησης μέσης και υψηλής τεχνολογίας, επιτείνει το πρόβλημα: η προστιθέμενη αξία αυτού του κλάδου ανέρχεται μόλις στο 2% της συνολικής, έναντι 5,21% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παράλληλα, η διασύνδεση πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων με τη βιομηχανία παραμένει ανεπαρκής. Οι κοινές επιστημονικές δημοσιεύσεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα αυξάνονται και φτάνουν το 9,01% των συνολικών δημοσιεύσεων, υψηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ, ωστόσο αυτό δεν μεταφράζεται ακόμη σε αντίστοιχη αύξηση πατεντών ή εμπορικά αξιοποιήσιμων τεχνολογιών. Τα γραφεία μεταφοράς τεχνολογίας λειτουργούν με περιορισμένη χρηματοδότηση και χαμηλή συμμετοχή της βιομηχανίας, αφήνοντας ανεκμετάλλευτο μέρος της ερευνητικής παραγωγής.
Startups, venture capital και το χαμένο στάδιο κλιμάκωσης
Το οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων δείχνει ζωντάνια: πάνω από 90 startups άντλησαν 555 εκατ. ευρώ το 2024, καταγράφοντας αύξηση 15% σε ετήσια βάση. Ωστόσο, οι επενδύσεις από κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου παραμένουν κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με αποτέλεσμα η αγορά να εξαρτάται από κρατικά ενισχυόμενα σχήματα και όχι από μια ώριμη ιδιωτική αγορά κεφαλαίων. Τα κίνητρα για business angels, τα φορολογικά οφέλη για δαπάνες R&D και πρωτοβουλίες προβολής των startups βελτιώνουν την εικόνα στα αρχικά στάδια, αλλά τα χρηματοδοτικά κενά στα πιο ώριμα στάδια ανάπτυξης περιορίζουν την κλιμάκωση και την εξωστρέφεια.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική αγορά, το μήνυμα είναι διπλό: αφενός, υπάρχει κρίσιμη μάζα ταλέντου και επιχειρηματικότητας, αφετέρου, η απουσία βαθιάς ιδιωτικής χρηματοδότησης και ισχυρής βιομηχανικής βάσης υπονομεύει τη μετάβαση σε οικονομία υψηλής τεχνολογίας. Χωρίς ενίσχυση της μεταποίησης μέσης και υψηλής τεχνολογίας, πιο επιθετικά φορολογικά κίνητρα για ιδιωτική R&D και θεσμικό πλαίσιο που διευκολύνει την είσοδο διεθνών επενδυτών venture capital, η Ελλάδα κινδυνεύει να παραμείνει προμηθευτής ανθρώπινου κεφαλαίου αντί για κόμβος παραγωγής καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών.
#καινοτομία #startups #επενδύσεις #τεχνητή_νοημοσύνη
