Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μία από τις σημαντικότερες στρατηγικές αποφάσεις της σύγχρονης ιστορίας της. Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, οι Βρυξέλλες αναγνωρίζουν δημόσια ότι η εξάρτηση από τις αμερικανικές τεχνολογικές πλατφόρμες δεν αποτελεί μόνο οικονομικό ζήτημα αλλά και θέμα εθνικής και ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Η συζήτηση περί «ψηφιακής κυριαρχίας» αποκτά πλέον επείγοντα χαρακτήρα. Οι εξελίξεις των τελευταίων ετών, η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, οι γεωπολιτικές εντάσεις και η αυξανόμενη χρήση της τεχνολογίας ως εργαλείου πολιτικής επιρροής έχουν αναδείξει ένα ερώτημα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν θεωρητικό: τι συμβαίνει όταν οι βασικές ψηφιακές υποδομές μιας ηπείρου βρίσκονται στα χέρια εταιρειών που εδρεύουν σε άλλη χώρα;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να απαντήσει μέσω του νέου πακέτου μέτρων για την ψηφιακή κυριαρχία. Στόχος είναι η ενίσχυση των ευρωπαϊκών τεχνολογικών υποδομών, η ανάπτυξη εγχώριων λύσεων cloud και η μείωση της εξάρτησης από τους αμερικανικούς κολοσσούς όπως η Amazon Web Services, η Microsoft Azure και η Google Cloud.
Η αφορμή δεν είναι μόνο οικονομική. Η υπόθεση των κυρώσεων που επιβλήθηκαν σε αξιωματούχους του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου έδειξε πόσο εύκολα ένας Ευρωπαίος πολίτης ή θεσμός μπορεί να βρεθεί αποκλεισμένος από κρίσιμες ψηφιακές υπηρεσίες όταν η πολιτική της Ουάσιγκτον αλλάζει. Πιστωτικές κάρτες, ηλεκτρονικές πληρωμές, cloud υπηρεσίες και ψηφιακές πλατφόρμες μπορούν να μετατραπούν σε εργαλεία άσκησης πίεσης.
Η πραγματικότητα είναι εντυπωσιακή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξαρτάται σήμερα από μη ευρωπαϊκές εταιρείες για περισσότερο από το 80% των τεχνολογικών υποδομών της και για περίπου το 70% των υπηρεσιών cloud που χρησιμοποιούν επιχειρήσεις και δημόσιοι οργανισμοί. Η τεχνολογική κυριαρχία της Ευρώπης παραμένει περιορισμένη σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
Ωστόσο, το μεγαλύτερο πρόβλημα ίσως δεν είναι η τεχνολογία αλλά η φιλοσοφία πίσω από αυτήν. Η ευρωπαϊκή στρατηγική εξακολουθεί σε μεγάλο βαθμό να ακολουθεί τους κανόνες που έχουν διαμορφώσει η Silicon Valley και οι αμερικανικές πλατφόρμες. Η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης αντιμετωπίζεται ως αυτοσκοπός, με στόχο την όσο το δυνατόν ταχύτερη υιοθέτησή της, χωρίς να προηγείται επαρκής συζήτηση για τις κοινωνικές, ηθικές και οικονομικές συνέπειες.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί ένα φιλόδοξο σχέδιο τριπλασιασμού της δυναμικότητας των data centers μέσα στα επόμενα χρόνια. Η στρατηγική αυτή θεωρείται απαραίτητη για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και των νέων ψηφιακών υπηρεσιών. Όμως δημιουργεί νέες ανησυχίες σχετικά με την κατανάλωση ενέργειας, τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και το αυξανόμενο κόστος ηλεκτρισμού για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Το παράδοξο είναι ότι η Ευρώπη επιδιώκει να αποκτήσει μεγαλύτερη ανεξαρτησία, αλλά μεγάλο μέρος των νέων επενδύσεων ενδέχεται να καταλήξει και πάλι στις ίδιες αμερικανικές εταιρείες που ήδη κυριαρχούν στην αγορά. Εάν δεν δημιουργηθούν ισχυροί ευρωπαϊκοί τεχνολογικοί πρωταθλητές, η ψηφιακή κυριαρχία κινδυνεύει να παραμείνει περισσότερο πολιτικό σύνθημα παρά οικονομική πραγματικότητα.
Για τις αγορές, το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία. Τα επόμενα χρόνια αναμένεται να κατευθυνθούν εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ σε επενδύσεις για data centers, ημιαγωγούς, δίκτυα επικοινωνιών, κυβερνοασφάλεια και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες ανακατανομές κεφαλαίων που έχει γνωρίσει η ευρωπαϊκή οικονομία τις τελευταίες δεκαετίες.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η Ευρώπη θα καταφέρει να αναπτύξει το δικό της τεχνολογικό μοντέλο ή αν θα συνεχίσει να λειτουργεί ως αγορά κατανάλωσης τεχνολογίας που σχεδιάζεται αλλού. Η απάντηση θα καθορίσει όχι μόνο την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας αλλά και τον βαθμό πολιτικής ανεξαρτησίας της ηπείρου σε έναν κόσμο όπου η τεχνολογία μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε γεωπολιτικό όπλο.
SBC Markets – Σχολιο
Η συζήτηση για την ψηφιακή κυριαρχία δεν αφορά πλέον μόνο τις εταιρείες τεχνολογίας. Αφορά την οικονομική ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα και την πολιτική αυτονομία της Ευρώπης. Η τεχνητή νοημοσύνη, τα data centers και το cloud αποτελούν τις νέες στρατηγικές υποδομές του 21ου αιώνα, αντίστοιχες με τα λιμάνια, τους σιδηροδρόμους και τα ενεργειακά δίκτυα του προηγούμενου αιώνα. Η Ευρώπη καλείται να αποφασίσει αν θα είναι πρωταγωνιστής ή απλός χρήστης της επόμενης τεχνολογικής επανάστασης.
