Η αγορά ηλεκτρισμού μπαίνει ξανά στο τραπέζι των Βρυξελλών, με την Αθήνα να ζητά βαθύτερη μεταρρύθμιση ώστε το χαμηλό κόστος των ΑΠΕ να περνά στους λογαριασμούς. Η παρέμβαση Μητσοτάκη ευθυγραμμίζεται με την έκθεση Ντράγκι και συνδέει ευθέως το ενεργειακό κόστος με τη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Η αγορά ηλεκτρισμού μπαίνει ξανά στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ατζέντας, καθώς η ελληνική κυβέρνηση θέτει ζήτημα βαθύτερης μεταρρύθμισης του τρόπου διαμόρφωσης τιμών στην ΕΕ. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υιοθετεί τη λογική της έκθεσης Ντράγκι, προειδοποιώντας ότι δεν μπορεί να διατηρηθεί ευρωπαϊκή βιομηχανική βάση με διαρκώς ακριβότερο ρεύμα από αυτό των διεθνών ανταγωνιστών.
Μπορεί η αγορά ηλεκτρισμού να περάσει επιτέλους το όφελος των ΑΠΕ;
Το παράδοξο είναι γνωστό: οι ΑΠΕ παράγουν με εξαιρετικά χαμηλό οριακό κόστος, αλλά οι τελικές τιμές στους λογαριασμούς παραμένουν υψηλές. Αιτία είναι το σύστημα οριακής τιμολόγησης, όπου η τελευταία και ακριβότερη μονάδα –συνήθως φυσικού αερίου– καθορίζει την τιμή για όλη την αγορά.
Έτσι, οι παραγωγοί ΑΠΕ αμείβονται συχνά πολύ πάνω από το πραγματικό τους κόστος, ενώ τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις δεν βλέπουν την πλήρη μείωση που θα περίμεναν. Το μοντέλο αυτό δεν είναι τυχαίο: σχεδιάστηκε για να δίνει ισχυρά επενδυτικά κίνητρα, σε μια περίοδο που η Ευρώπη είχε ανάγκη από νέες μονάδες παραγωγής και γρήγορη ανάπτυξη των ΑΠΕ.
Αλλαγή φάσης: από την επένδυση στην ανταγωνιστικότητα
Σήμερα, όμως, η εικόνα έχει αλλάξει, καθώς η ΕΕ έχει ολοκληρώσει έναν μεγάλο επενδυτικό κύκλο στις ΑΠΕ και σε πολλές χώρες η ισχύς τους τρέχει ταχύτερα από τη ζήτηση. Αυτή η νέα πραγματικότητα τροφοδοτεί τις φωνές που ζητούν εξέλιξη του μοντέλου, ώστε να διατηρηθούν τα κίνητρα για επενδύσεις, αλλά μεγαλύτερο μέρος του οφέλους των φθηνών ΑΠΕ να φτάνει στη λιανική.
Η θέση Μητσοτάκη κινείται στον ίδιο άξονα με την έκθεση Ντράγκι: η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι μόνο θέμα «καθαρής» παραγωγής, αλλά και κόστους για τη βιομηχανία. Η απόσταση κόστους ηλεκτρικής ενέργειας με τις ΗΠΑ, όπου οι επιχειρήσεις πληρώνουν πολύ φθηνότερο ρεύμα, μεταφράζεται σε αποφάσεις επενδύσεων, παραγωγής και τελικά σε απώλεια ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
Πώς μπορεί να αλλάξει η ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού;
Η συζήτηση που έχει ανοίξει στις Βρυξέλλες δεν στοχεύει στην πλήρη κατάργηση της οριακής τιμολόγησης, αλλά στην προσαρμογή της. Στο τραπέζι βρίσκονται λύσεις όπως η μεγαλύτερη χρήση μακροχρόνιων μηχανισμών αποζημίωσης χαμηλού κόστους παραγωγής, μέσω «συμβολαίων διαφοράς» και διμερών συμβολαίων προμήθειας, ώστε να περιορίζεται η έκθεση στις βραχυχρόνιες διακυμάνσεις.
Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην επιτάχυνση επενδύσεων σε δίκτυα και διασυνδέσεις, για να μπορεί η φθηνή ενέργεια από ΑΠΕ να μεταφέρεται εκεί όπου υπάρχει ζήτηση χωρίς τεχνικούς περιορισμούς. Όσο αυξάνεται η διείσδυση ΑΠΕ και αποθήκευσης, τόσο περισσότεροι αναλυτές θεωρούν εφικτή μια αγορά όπου το φυσικό αέριο δεν θα «κλειδώνει» τόσο συχνά την τελική τιμή.
SBC Red Line
Η πολιτική παρέμβαση στο μοντέλο της αγοράς ηλεκτρισμού δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια, αλλά ευθεία σύγκρουση με κατεστημένα συμφέροντα στην παραγωγή και το εμπόριο ενέργειας. Όσο η τιμή καθορίζεται από την ακριβότερη μονάδα, οι υπεραποδόσεις σε τμήματα της αγοράς θα παραμένουν, σε βάρος της βιομηχανίας και των καταναλωτών.
Για τις επιχειρήσεις, ειδικά τις ενεργοβόρες, το διακύβευμα είναι αν η Ευρώπη θα τους προσφέρει ένα σταθερό και προβλέψιμο ενεργειακό κόστος ή αν θα συνεχίσουν να λειτουργούν με τιμές συνδεδεμένες με το φυσικό αέριο. Στην πράξη, αυτό θα κρίνει πού θα τοποθετηθούν οι επόμενες γραμμές παραγωγής και ποια εργοστάσια θα σβήσουν τα φώτα.
Για την Ελλάδα, με υψηλή συμμετοχή ΑΠΕ αλλά λογαριασμούς που δεν αντικατοπτρίζουν πάντα το χαμηλό κόστος τους, το στοίχημα είναι διπλό: να πιέσει για αλλαγές σε ευρωπαϊκό επίπεδο και ταυτόχρονα να διασφαλίσει ότι κάθε νέα επένδυση σε ΑΠΕ και δίκτυα μεταφράζεται μετρήσιμα σε χαμηλότερο κόστος για νοικοκυριά και βιομηχανία. Εκεί θα κριθεί αν η «πράσινη» μετάβαση θα γίνει και οικονομική μετάβαση.
Διαβάστε επίσης:
Plainsol ξεκινά δοκιμές στον σταθμό αποθήκευσης «Τσούκα»
#αγοράηλεκτρισμού #ηλεκτρικήενέργεια #ΑΠΕ #ΚυριάκοςΜητσοτάκης #ΜάριοΝτράγκι #ευρωπαϊκήβιομηχανία #ενεργειακόκόστος #φυσικόαέριο #οριακήτιμολόγηση #TargetModel #ευρωπαϊκήοικονομία #ανταγωνιστικότητα #ηλεκτρικάδίκτυα #διασυνδέσεις #ενεργειακήμετάβαση
