Η αγορά προμήθειας ενέργειας βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή, καθώς η ενεργειακή μετάβαση και η ψηφιοποίηση συναντούν παλιές ρυθμιστικές εκκρεμότητες. Ο συνδυασμός υψηλών απωλειών δικτύου, ελλειμμάτων ΥΚΩ και παρωχημένου Κώδικα Προμήθειας περιορίζει τον ανταγωνισμό και πιέζει ανοδικά τους λογαριασμούς.
Η αγορά προμήθειας ενέργειας βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή, καθώς η ενεργειακή μετάβαση και η ψηφιοποίηση συναντούν παλιές ρυθμιστικές εκκρεμότητες που μεταφράζονται σε πρόσθετο κόστος για τον τελικό καταναλωτή. Την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει στο επίκεντρο την ανταγωνιστικότητα και την προσιτή ενέργεια, ο ελληνικός λογαριασμός ρεύματος παραμένει επιβαρυμένος από μη ανταγωνιστικές χρεώσεις και δομικές στρεβλώσεις.
Πώς αλλάζει η αγορά προμήθειας ενέργειας και ποιος ελέγχει το κόστος;
Στον πυρήνα της νέας αρχιτεκτονικής βρίσκονται οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, ο εξηλεκτρισμός, η ψηφιοποίηση δικτύων και η τεχνητή νοημοσύνη, που υπόσχονται μεγαλύτερη ευελιξία και ενεργό ρόλο για τον καταναλωτή. Με την ολοκλήρωση των έξυπνων μετρητών έως το 2030 και την περαιτέρω ψηφιοποίηση, ανοίγει ο δρόμος για δυναμική τιμολόγηση, αποκεντρωμένη παραγωγή και αποθήκευση, καθώς και νέα πακέτα υπηρεσιών από τους προμηθευτές.
Οι προμηθευτές αποκτούν πρόσβαση σε εργαλεία όπως μακροχρόνιες συμβάσεις ΑΠΕ, αποθήκευση, προθεσμιακά προϊόντα και μηχανισμούς απόκρισης ζήτησης, ώστε να «ράβουν» προϊόντα πάνω στο προφίλ κάθε πελάτη. Ωστόσο, σχεδόν τα δύο τρίτα του λογαριασμού ρεύματος αφορούν ρυθμιζόμενες χρεώσεις, τέλη και φόρους ή κόστη εκτός ελέγχου των προμηθευτών, περιορίζοντας το πραγματικό πεδίο ανταγωνισμού στην τιμή.
Ποιες θεσμικές εκκρεμότητες κρατούν ψηλά το ενεργειακό κόστος;
Ο ΕΣΠΕΝ επισημαίνει ότι η μετάβαση σε μοντέλο ολοκληρωμένων ενεργειακών υπηρεσιών δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς επίλυση τριών βασικών ζητημάτων: του πλαισίου αλλαγής προμηθευτή, των απωλειών δικτύου και του ελλείμματος του Ειδικού Λογαριασμού ΥΚΩ. Ο ισχύων Κώδικας Προμήθειας, αμετάβλητος από το 2013, αφήνει κενά στη διαχείριση αλλαγών προμηθευτή και ληξιπρόθεσμων, δημιουργώντας κόστος εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ ετησίως που τελικά επιβαρύνει τους συνεπείς πελάτες.
Στις απώλειες δικτύου, η Ελλάδα καταγράφει 11,4%, σχεδόν διπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου 5,5%, με πρόσθετο βάρος περίπου 350 εκατ. ευρώ τον χρόνο για τους καταναλωτές. Παρότι στην πλειονότητα των κρατών-μελών το κόστος αυτό αναλαμβάνεται από τον Διαχειριστή μέσω του επιτρεπόμενου εσόδου και συνδέεται με κίνητρα μείωσης, στην ελληνική αγορά ενσωματώνεται στο ανταγωνιστικό σκέλος των τιμολογίων, χωρίς οι προμηθευτές να μπορούν να το ελέγξουν.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, οι θεσμικές αυτές εκκρεμότητες μεταφράζονται σε λογαριασμούς όπου η τιμή της κιλοβατώρας είναι μόνο ένα μέρος της τελικής επιβάρυνσης. Το έλλειμμα του Ειδικού Λογαριασμού ΥΚΩ, που από τον Απρίλιο του 2023 χρηματοδοτείται στην πράξη από τους προμηθευτές, διατηρεί πιέσεις στα τιμολόγια παρά την ενίσχυση κατά 200 εκατ. ευρώ, με ανεξόφλητα προς τους προμηθευτές σχεδόν 300 εκατ. ευρώ.
Αν δεν αλλάξει το πλαίσιο, ο κίνδυνος είναι οι αυξημένες χρηματοοικονομικές ανάγκες των προμηθευτών και το υψηλό κόστος απωλειών να ενσωματώνονται διαρκώς στις χρεώσεις προμήθειας, περιορίζοντας τα οφέλη του ανταγωνισμού για τον καταναλωτή. Αντίθετα, η υιοθέτηση ευρωπαϊκών πρακτικών στις απώλειες, η επικαιροποίηση του Κώδικα Προμήθειας και μια βιώσιμη λύση για τον ΕΛΥΚΩ θα μπορούσαν να σταθεροποιήσουν τις τιμές και να επιτρέψουν στα νέα ευέλικτα προϊόντα να αποδώσουν πραγματικές μειώσεις κόστους.
Σχόλιο 
: Η συζήτηση για την αγορά προμήθειας δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια, αλλά ζήτημα άμεσου αντίκτυπου στους λογαριασμούς ρεύματος και στην ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας. Όσο δύο στα τρία ευρώ του λογαριασμού παραμένουν εκτός πραγματικού ανταγωνισμού και κρίσιμα κόστη, όπως οι απώλειες και τα ελλείμματα ΥΚΩ, δεν αντιμετωπίζονται δομικά, τα οφέλη της ενεργειακής μετάβασης θα φτάνουν μερικώς και με καθυστέρηση στον καταναλωτή.
Διαβάστε επίσης:
Αγορά προμήθειας ενέργειας: ΕΣΠΕΝ ζητά λύσεις σε εκκρεμότητες
