Η αναζωογόνηση εγκαταλελειμμένων οικισμών περνά σε νέα φάση, με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να ενεργοποιεί ειδικά πολεοδομικά σχέδια για φθίνοντες οικισμούς της υπαίθρου. Το εργαλείο συνδέει την προστασία του περιβάλλοντος με τη στεγαστική πολιτική και την περιφερειακή ανάπτυξη.
Η αναζωογόνηση εγκαταλελειμμένων οικισμών αποκτά πλέον θεσμικό βάθος, καθώς το νέο νομοθετικό πλαίσιο εισάγει Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης για χωριά που ερημώνουν. Στόχος είναι να αξιοποιηθεί το ανενεργό οικιστικό απόθεμα, σε μια περίοδο έντονης στεγαστικής πίεσης στα αστικά κέντρα και δημογραφικής συρρίκνωσης της υπαίθρου.
Πώς θα λειτουργούν τα ειδικά σχέδια για την αναζωογόνηση εγκαταλελειμμένων οικισμών;
Τα Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης αποτελούν στοχευμένο εργαλείο πολεοδομικού σχεδιασμού για οικισμούς που έχουν εγκαταλειφθεί ή βρίσκονται σε προχωρημένη παρακμή. Προβλέπουν οργανωμένες επεκτάσεις άμεσα συνδεδεμένες με τον υφιστάμενο οικισμό, με υποχρεωτική εισφορά σε γη και χρήμα, γεωλογικό έλεγχο, περιβαλλοντική αδειοδότηση και αυστηρούς μορφολογικούς κανόνες.
Κάθε σχέδιο θα εγκρίνεται αποκλειστικά με Προεδρικό Διάταγμα, μετά από γνωμοδότηση των αρμόδιων οργάνων και πλήρη τεχνική, πολεοδομική και περιβαλλοντική τεκμηρίωση. Η ανάπτυξη των γύρω εκτάσεων δεν αντιμετωπίζεται ως αυτόνομη επενδυτική ευκαιρία, αλλά ως μέσο για τη βιώσιμη επαναλειτουργία του οικισμού, τη δημιουργία υποδομών και την ενίσχυση της μόνιμης κατοίκησης.
Ποιο είναι το θεσμικό και δημογραφικό πλαίσιο πίσω από την πρωτοβουλία;
Το νέο πλαίσιο εντάσσεται στη μετάβαση από τη διάσπαρτη εκτός σχεδίου δόμηση σε ολοκληρωμένο πολεοδομικό σχεδιασμό με Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια και Προεδρικά Διατάγματα. Η επιλογή αυτή απαντά σε χρόνια κριτική για άναρχη ανάπτυξη, κατακερματισμό γης και πίεση σε φυσικά και πολιτιστικά τοπία, ειδικά σε τουριστικά και ορεινά χωριά.
Ταυτόχρονα, η Ελλάδα αντιμετωπίζει έντονη δημογραφική γήρανση και εσωτερική μετανάστευση προς τα μεγάλα αστικά κέντρα, με εκατοντάδες χωριά να χάνουν σταθερά πληθυσμό. Η θεσμοθέτηση ειδικών σχεδίων για φθίνοντες οικισμούς επιχειρεί να συνδέσει τη στεγαστική πολιτική με την περιφερειακή ανάπτυξη, αξιοποιώντας υφιστάμενο κτιριακό απόθεμα αντί για περαιτέρω κατανάλωση παρθένου χώρου.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την ελληνική οικονομία, το νέο εργαλείο μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός μικρής κλίμακας ανάπτυξης σε περιοχές που σήμερα είναι εκτός επενδυτικού ραντάρ, δημιουργώντας έργα υποδομής, κατασκευαστική δραστηριότητα και νέες χρήσεις γης. Παράλληλα, εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια επαναχάραξης του χωρικού μοντέλου, όπου η ύπαιθρος δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως τουριστικό προϊόν, αλλά και ως πεδίο μόνιμης κατοίκησης και παραγωγής.
Η επιτυχία του εγχειρήματος θα κριθεί από το αν τα σχέδια θα παραμείνουν πράγματι εργαλείο αναζωογόνησης και όχι όχημα για αποσπασματικές αναπτύξεις ή άτυπη παραθεριστική δόμηση με θεσμικό μανδύα. Η σύνδεση με τη «Στρατηγική για τα Ύδατα» και την επέκταση δικτύων ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ δείχνει ότι η πολιτεία επιχειρεί να συνδέσει τον χωρικό σχεδιασμό με κρίσιμες υποδομές, από την ύδρευση έως την ανθεκτικότητα στην κλιματική κρίση.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική αγορά, τα Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης ανοίγουν ένα νέο, θεσμικά πιο ασφαλές πεδίο επενδύσεων μικρής και μεσαίας κλίμακας σε περιοχές που μέχρι σήμερα έμεναν εκτός ενδιαφέροντος. Αν εφαρμοστούν με διαφάνεια και αυστηρή επιλογή οικισμών, μπορούν να συνδέσουν την ανάγκη για προσιτή κατοικία με την ανάσχεση της ερημοποίησης της υπαίθρου, δημιουργώντας παράλληλα ζήτηση για μελετητικές, κατασκευαστικές και ενεργειακές υπηρεσίες με ισχυρό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Διαβάστε επίσης:
ΥΠΕΝ διαμορφώνει προτεραιότητες σύνδεσης για έργα αποθήκευσης
ΥΠΕΝ και ΕΤΕπ συμφωνούν να ενισχύσουν κρίσιμες υποδομές
#ΥΠΕΝ #πολεοδομικόςσχεδιασμός #εγκαταλελειμμένοιοικισμοί #ελληνικήύπαιθρος #στεγαστικήπολιτική
