Ο απόδημος ελληνισμός αναδεικνύεται σε κεντρικό πεδίο άσκησης εξωτερικής πολιτικής, με τον υφυπουργό Εξωτερικών Γιάννη Λοβέρδο να θέτει ως προτεραιότητα τη διατήρηση των δεσμών με τις κοινότητες του εξωτερικού. Από την ελληνική γλώσσα και την πολιτιστική διπλωματία έως την ψήφο των αποδήμων, η κυβέρνηση επιχειρεί να μετατρέψει τη διασπορά σε σταθερό θεσμικό εταίρο του εθνικού κέντρου.
Ο απόδημος ελληνισμός αναδεικνύεται από την κυβέρνηση σε στρατηγικό κεφάλαιο, με τον υφυπουργό Εξωτερικών Γιάννη Λοβέρδο να υποστηρίζει ότι «ο ελληνισμός υπάρχει όπου υπάρχουν Έλληνες». Η πολιτική για τη διασπορά δεν παρουσιάζεται πλέον ως συμπληρωματική, αλλά ως οργανικό τμήμα της εξωτερικής πολιτικής και της δημόσιας διπλωματίας.
Πώς επανακαθορίζεται ο ρόλος που έχει ο απόδημος ελληνισμός;
Ο υφυπουργός περιγράφει έναν ελληνισμό που απλώνεται από την Παπούα Νέα Γουινέα έως τη Μελβούρνη και το Σικάγο, με παραδείγματα επιτυχημένων ομογενών που διατηρούν συναισθηματικούς και πολιτιστικούς δεσμούς με την Ελλάδα, ακόμη κι όταν η γλώσσα έχει χαθεί. Η αφήγηση αυτή επιχειρεί να μετατρέψει τις ιστορίες μετανάστευσης σε πολιτικό επιχείρημα υπέρ μιας πιο ενεργητικής σχέσης του κράτους με τη διασπορά.
Την ίδια στιγμή, ο Λοβέρδος αναγνωρίζει ότι οι δεσμοί εξασθενούν όσο προχωρούν οι γενιές, ιδίως στην πέμπτη και έκτη γενιά, όπου η σύνδεση με την πατρίδα δεν είναι δεδομένη. Εδώ εντάσσονται τα προγράμματα φιλοξενίας νέων ομογενών, που στοχεύουν να αντικαταστήσουν την εικόνα του «χωριού του παππού» με την εμπειρία μιας «σύγχρονης, δυναμικής Ελλάδας».
Ποιο θεσμικό πλαίσιο διαμορφώνεται για γλώσσα, ψήφο και οργάνωση της ομογένειας;
Κεντρικό εργαλείο θεωρείται η ελληνική γλώσσα, με την αναγνώριση από την UNESCO της Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας να παρουσιάζεται ως διεθνής επιβεβαίωση της επιδραστικότητάς της. Η κυβέρνηση επενδύει σε υποτροφίες για Έλληνες και φιλέλληνες, στην ενίσχυση εδρών ελληνικών σπουδών και στην επανεκκίνηση της διδασκαλίας ελληνικών σε πανεπιστήμια όπως το Κέιμπριτζ και το Κολούμπια, μετατρέποντας την εκπαίδευση σε πυλώνα δημόσιας διπλωματίας.
Παράλληλα, η ψήφος των αποδήμων αναδεικνύεται σε «σημαντικό κεφάλαιο» της πολιτικής για τον απόδημο ελληνισμό, με τον Λοβέρδο να υπενθυμίζει τη μετάβαση από τη φυσική παρουσία στα προξενεία (νόμος 2019) στην επιστολική ψήφο των ευρωεκλογών του 2024. Ο στόχος είναι διπλός: αύξηση της συμμετοχής και, σε βάθος χρόνου, δυνατότητα εκλογής βουλευτών από τους ίδιους τους αποδήμους, ενώ σε θεσμικό επίπεδο δρομολογείται και μητρώο ομογενειακών οργανώσεων, κοινοτήτων και μέσων ενημέρωσης.
Τι σημαίνει για εσάς ως πολίτης
Για τους Έλληνες του εξωτερικού, η πολιτική αυτή μεταφράζεται σε περισσότερα κανάλια συμμετοχής: διευκόλυνση στην ψήφο, ενίσχυση της πρόσβασης στην ελληνική ιθαγένεια για όσους έχουν έστω έναν Έλληνα παππού ή γιαγιά, αλλά και περισσότερες ευκαιρίες σπουδών και επαγγελματικής διασύνδεσης με την Ελλάδα. Για όσους έφυγαν στα χρόνια της κρίσης, τα προγράμματα επαναπατρισμού και η ρητή στόχευση «από brain drain σε brain regain» σημαίνουν ότι η Πολιτεία αναγνωρίζει πλέον τη φυγή τους ως ζήτημα στρατηγικής σημασίας, όχι μόνο ως στατιστικό φαινόμενο.
Για τους πολίτες που ζουν στην Ελλάδα, η ενεργοποίηση της διασποράς μπορεί να επηρεάσει μελλοντικά τη σύνθεση της Βουλής, την κατεύθυνση της εξωτερικής πολιτικής και την οικονομική διπλωματία, ιδίως σε κέντρα όπως το Λονδίνο και η Γερμανία όπου συγκεντρώνονται εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες. Η συστηματική συνεργασία με τις εκκλησιαστικές κοινότητες και τις οργανώσεις της ομογένειας δείχνει ότι το κράτος επιχειρεί να χαρτογραφήσει και να θεσμοποιήσει ένα πεδίο που μέχρι σήμερα λειτουργούσε κυρίως άτυπα.
Σχόλιο 
: Η τοποθέτηση Λοβέρδου αποκαλύπτει μια μετατόπιση: ο απόδημος ελληνισμός δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως συναισθηματικό ακροατήριο, αλλά ως θεσμικός παράγοντας με λόγο στην κάλπη, στην πανεπιστημιακή πολιτική και στη δημόσια διπλωματία. Το αν αυτή η στρατηγική θα μείνει σε επίπεδο δηλώσεων ή θα οδηγήσει σε μετρήσιμη αύξηση συμμετοχής και εκπροσώπησης, θα κριθεί στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση και στην ταχύτητα με την οποία θα ολοκληρωθεί το μητρώο ομογενειακών οργανώσεων.
#ΓιάννηςΛοβέρδος #ΥπουργείοΕξωτερικών #απόδημοςελληνισμός #ελληνικήγλώσσα #ψήφοςαποδήμων
