Το «ασυμβίβαστο υπουργού βουλευτή» μετατρέπεται σε νέο πεδίο θεσμικής αντιπαράθεσης, με αιχμή τον έλεγχο της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Ο Παναγιώτης Δουδωνής βλέπει πίσω από την πρόταση αναθεώρησης του άρθρου 81Σ ένα σύστημα «περιστρεφόμενων θυρών» υπό τον απόλυτο έλεγχο του πρωθυπουργού.
Το «ασυμβίβαστο υπουργού βουλευτή» μετατρέπεται σε κεντρικό διακύβευμα για τον τρόπο λειτουργίας της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας, πολύ πέρα από μια τεχνική συνταγματική ρύθμιση. Η πρόταση για αναθεώρηση του άρθρου 81Σ, όπως την περιγράφει ο Παναγιώτης Δουδωνής, ανοίγει συζήτηση για το ποιος τελικά ελέγχει τη σύνθεση της Βουλής και άρα την ίδια την κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Πώς το ασυμβίβαστο υπουργού βουλευτή επηρεάζει τη Βουλή;
Ο γενικός εισηγητής του ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει ότι η πρόταση Μητσοτάκη για ασυμβίβαστο υπουργού-βουλευτή εγκαθιδρύει ένα σύστημα «περιστρεφόμενων θυρών», όπου η σύνθεση της Βουλής θα μεταβάλλεται ανάλογα με τις επιλογές του πρωθυπουργού. Σε μια κυβέρνηση περίπου 60 ατόμων, εκτιμά ότι 40 έως 50 πρόσωπα θα πηγαινοέρχονται ανάμεσα σε υπουργικά γραφεία και βουλευτικά έδρανα, με τους αναπληρωματικούς να ενεργοποιούνται ή να αποσύρονται ανάλογα με τις υπουργοποιήσεις.
Κατά τον Δουδωνή, αυτό δεν είναι απλώς οργανωτική λεπτομέρεια, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της κοινοβουλευτικής λειτουργίας, αφού η σύνθεση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας θα καθορίζεται από αποφάσεις του εκάστοτε πρωθυπουργού. Υπενθυμίζει μάλιστα ότι η Βουλή έχει την κρίσιμη αρμοδιότητα να αποφαίνεται επί πρότασης μομφής, άρα όταν το 1/6 του Σώματος εξαρτάται από κυβερνητικές επιλογές, η ισορροπία ανάμεσα σε κυβέρνηση και Κοινοβούλιο μετατοπίζεται θεσμικά.
Πώς συνδέεται η πρόταση με πελατειακό κράτος και κομματικό έλεγχο;
Ο Δουδωνής απορρίπτει ευθέως το επιχείρημα ότι το ασυμβίβαστο υπουργού βουλευτή περιορίζει το πελατειακό σύστημα, επισημαίνοντας ότι ο τοπικός ανταγωνισμός υπάρχει ούτως ή άλλως λόγω σταυρού προτίμησης. Θέτει το ερώτημα αν ο πελατειασμός μειώνεται όταν ο ένας είναι μόνο βουλευτής και ο άλλος μόνο υπουργός, ή αν στην πράξη δημιουργείται ένα ακόμη πιο σύνθετο πλέγμα εξαρτήσεων ανάμεσα σε υπουργούς και αναπληρωματικούς βουλευτές.
Στην κριτική του κάνει λόγο για «την πιο αποτελεσματική πρόταση ενίσχυσης του πελατειακού κράτους», καθώς, όπως λέει, «πιστεύει στον ελεύθερο ανταγωνισμό του ρουσφετιού». Προχωρά ένα βήμα παραπέρα, υποστηρίζοντας ότι η ρύθμιση ενισχύει ένα πρωθυπουργοκεντρικό μοντέλο εξουσίας, επιτρέποντας στον εκάστοτε πρωθυπουργό να εφαρμόζει ένα άτυπο «point system», επιβραβεύοντας τους πειθήνιους και αντικαθιστώντας, μέσω των αναπληρωματικών, τους εσωκομματικούς του αντιπάλους.
Τι σημαίνει για εσάς ως πολίτης
Για τον πολίτη, η συζήτηση για το ασυμβίβαστο υπουργού βουλευτή δεν είναι αφηρημένη συνταγματική θεωρία, αλλά αφορά το ποιος λογοδοτεί σε ποιον. Αν η σύνθεση της Βουλής μπορεί να αναδιαμορφώνεται διαρκώς από τον πρωθυπουργό, τότε η σταθερότητα της εκπροσώπησης που προκύπτει από την κάλπη και ο έλεγχος της κυβέρνησης από τη Βουλή αποκτούν πιο ρευστό χαρακτήρα.
Σε πρακτικό επίπεδο, αυτό μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο που ασκείται η κοινοβουλευτική εποπτεία σε κρίσιμες αποφάσεις για φόρους, παροχές και δικαιώματα, αν οι βουλευτές γνωρίζουν ότι η θέση τους εξαρτάται από το αν θα υπουργοποιηθούν ή θα αντικατασταθούν. Η κριτική του ΠΑΣΟΚ δείχνει έναν φόβο ότι η κομματική πειθαρχία θα ενισχυθεί όχι με πολιτικά επιχειρήματα, αλλά με τη δυνατότητα συνεχούς αναδιάταξης των εδράνων.
Σχόλιο 
: Η αντιπαράθεση γύρω από το ασυμβίβαστο υπουργού βουλευτή αποκαλύπτει πόσο λεπτή είναι η γραμμή ανάμεσα στη θεσμική μεταρρύθμιση και στη διακριτική ευχέρεια της εκτελεστικής εξουσίας να διαμορφώνει την ίδια την κοινοβουλευτική της βάση. Όταν η συνταγματική αρχιτεκτονική συζητείται με όρους «περιστρεφόμενων θυρών» και «point system», το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι η τεχνική διάταξη, αλλά το ποιος τελικά κρατά το κλειδί της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.
Διαβάστε επίσης:
ΠΑΣΟΚ καταγγέλλει συνταγματοποίηση ρουσφετιού και πελατειακού κράτους
#ΠαναγιώτηςΔουδωνής #ΠΑΣΟΚ #ΚυριάκοςΜητσοτάκης #Βουλή #ασυμβίβαστουπουργού-βουλευτή
