Το ασυμβίβαστο υπουργών επανέρχεται στο επίκεντρο της συνταγματικής αναθεώρησης, με τη Νέα Δημοκρατία να εισηγείται ευρύτερο επανακαθορισμό των περιορισμών. Η κυβερνητική πλειοψηφία συνδέει τις αλλαγές με ενίσχυση του προγραμματισμού του κυβερνητικού έργου και νέες αρμοδιότητες στο υπουργικό συμβούλιο.
Το ασυμβίβαστο υπουργών επανέρχεται στο επίκεντρο της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος, με τη Νέα Δημοκρατία να φέρνει δέσμη προτάσεων για τον ρόλο και τα όρια των μελών της κυβέρνησης. Στο τραπέζι τίθενται τόσο ο επανακαθορισμός των ασυμβιβάστων, όσο και η θεσμοθέτηση ετήσιου προγραμματισμού του κυβερνητικού έργου από τη Βουλή.
Πώς αναδιαμορφώνεται το ασυμβίβαστο υπουργών και ο ρόλος της κυβέρνησης;
Η κυβερνητική πρόταση για το άρθρο 81 προβλέπει δυνατότητα, με νόμο αυξημένης πλειοψηφίας, να επανακαθορίζονται τα ασυμβίβαστα του υπουργού και υφυπουργού προς άλλα έργα ή ιδιότητες. Αυτό σημαίνει ότι το πλαίσιο δεν θα είναι πλέον «κλειδωμένο» στο Σύνταγμα, αλλά θα μπορεί να προσαρμόζεται θεσμικά από την εκάστοτε Βουλή με ενισχυμένη συναίνεση. Παράλληλα, προτείνεται ρητή δυνατότητα διορισμού αντιπροέδρων του υπουργικού συμβουλίου ακόμη και αν δεν είναι υπουργοί, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο ευέλικτες κυβερνητικές δομές.
Στο άρθρο 82 εισάγεται η υποχρέωση ετήσιας έγκρισης Ενιαίου Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής για το επόμενο έτος, το οποίο θα δημοσιοποιείται και θα συζητείται σε ειδική συνεδρίαση της Ολομέλειας. Η ρύθμιση αυτή επιχειρεί να συνδέσει τον κυβερνητικό σχεδιασμό με θεσμικό έλεγχο και δημόσια λογοδοσία σε ετήσια βάση. Αν υιοθετηθεί, η Βουλή θα αποκτήσει έναν σταθερό, θεσμοθετημένο «σταθμό» ελέγχου της κυβερνητικής στρατηγικής.
Πού σκοντάφτει το ασυμβίβαστο υπουργικού και βουλευτικού αξιώματος;
Η ιδέα πλήρους ασυμβίβαστου μεταξύ υπουργικού και βουλευτικού αξιώματος, με αναστολή της βουλευτικής ιδιότητας για τους υπουργούς, έχει ήδη συναντήσει σοβαρές αντιρρήσεις. Η αντιπολίτευση, συνταγματολόγοι αλλά και βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας έχουν εκφράσει επιφυλάξεις, δείχνοντας ότι το ζήτημα αγγίζει τον πυρήνα της κοινοβουλευτικής αντιπροσώπευσης. Το ερώτημα είναι αν η αποσύνδεση υπουργού-βουλευτή ενισχύει την εκτελεστική εξουσία ή θωρακίζει τον διαχωρισμό ρόλων.
Ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας Ευριπίδης Στυλιανίδης έχει ήδη αποσαφηνίσει ότι το ασυμβίβαστο υπουργού-βουλευτή αποτέλεσε «πρόκληση για συζήτηση» που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός και όχι διαμορφωμένη πρόταση. Αναγνώρισε μάλιστα ότι και εντός της κοινοβουλευτικής ομάδας της Νέας Δημοκρατίας υπάρχουν διαφορετικές οπτικές για το θέμα, υπογραμμίζοντας πως στην αναθεώρηση «ψηφίζουμε κατά συνείδηση, όχι με κομματική γραμμή». Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο διαφοροποιήσεων και ενδοκομματικών ισορροπιών στην τελική ψήφο.
Τι σημαίνει για εσάς ως πολίτης
Για τον πολίτη, οι αλλαγές αυτές μεταφράζονται σε πιθανή αναδιανομή ισχύος μεταξύ κυβέρνησης και Βουλής, με άμεσες συνέπειες στη λογοδοσία. Ένα θεσμοθετημένο Ενιαίο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής, συζητημένο δημόσια, μπορεί να καταστήσει πιο διαφανές τι ακριβώς έχει δεσμευτεί να υλοποιήσει η κυβέρνηση κάθε έτος και να διευκολύνει τον έλεγχο της συνέπειας λόγων και πράξεων.
Το πώς θα οριστεί τελικά το ασυμβίβαστο υπουργών θα επηρεάσει το αν οι υπουργοί θα λογοδοτούν πρωτίστως στους ψηφοφόρους τους ή στην εκτελεστική ιεραρχία. Αν επικρατήσει η λογική μεγαλύτερης ευελιξίας στα ασυμβίβαστα, η κυβέρνηση θα μπορεί να διαμορφώνει πιο «τεχνοκρατικά» σχήματα, αλλά με την προϋπόθεση ότι η Βουλή θα ασκεί ουσιαστικό και όχι τυπικό έλεγχο.
Σχόλιο 
: Η συζήτηση για το ασυμβίβαστο υπουργών και τον ετήσιο προγραμματισμό του κυβερνητικού έργου αποκαλύπτει μια κρίσιμη αντίφαση της ελληνικής διακυβέρνησης: η εκτελεστική εξουσία ζητά μεγαλύτερη ευελιξία στη σύνθεσή της, ενώ ταυτόχρονα επιχειρεί να θεσμοθετήσει πιο προβλέψιμο προγραμματισμό και κοινοβουλευτικό έλεγχο. Το αν αυτή η ισορροπία θα λειτουργήσει υπέρ της θεσμικής λογοδοσίας ή θα ενισχύσει απλώς το κεντρικό κυβερνητικό επιτελείο, θα κριθεί από τις ακριβείς διατυπώσεις της αναθεώρησης και από το κατά πόσο η Βουλή θα αξιοποιήσει ουσιαστικά τα νέα εργαλεία που της δίνονται.
Διαβάστε επίσης:
Χατζηδάκης θέτει οκτώ στόχους για την Ελλάδα του 2030
ΠΑΣΟΚ καταγγέλλει φορολογική αδικία και απορρίπτει συνταγματικές αλλαγές
#ΝέαΔημοκρατία #Βουλή #Σύνταγμα #ΕυριπίδηςΣτυλιανίδης #κυβερνητικήπολιτική
