Ο δημοσιονομικός χώρος που διαπιστώνει το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο ανοίγει τη συζήτηση για το «καλάθι της ΔΕΘ» λίγες εβδομάδες πριν τη Θεσσαλονίκη. Η ίδια ανάλυση, όμως, βάζει αυστηρό αστερίσκο: υψηλό χρέος, σύνεση στις παροχές και προσοχή στη χρήση των ευρωπαϊκών «ευελιξιών».
Ο δημοσιονομικός χώρος που καταγράφει το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο δεν είναι «λευκή επιταγή» για προεκλογικές παροχές, αλλά αποτέλεσμα συγκεκριμένων τεχνικών κανόνων στις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Καθώς η κυβέρνηση ετοιμάζει το «καλάθι της ΔΕΘ», η πραγματική εξίσωση αφορά πόσο από αυτόν τον χώρο θα αξιοποιηθεί χωρίς να διαρραγεί η εικόνα δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Δημοσιονομικός χώρος: πόσος είναι και από πού προκύπτει;
Στην εαρινή του έκθεση, το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο διαπιστώνει ότι, με βάση την πορεία των καθαρών πρωτογενών δαπανών και τις εκτιμήσεις έως το 2026, δημιουργείται δημοσιονομικός χώρος. Κλειδί είναι ο νέος «χρυσός κανόνας» του Συμφώνου Σταθερότητας, που δεν κοιτά μόνο ελλείμματα, αλλά τον ρυθμό αύξησης των πρωτογενών δαπανών σε σχέση με τα όρια του Μεσοπρόθεσμου.
Για το 2025, το όριο αύξησης είχε τεθεί στο 3,7%, ενώ η πραγματική αύξηση διαμορφώθηκε στο 2,9%, χάρη σε υψηλότερα του αναμενομένου έσοδα από μέτρα ενεργητικής πολιτικής και χαμηλότερες συνολικές δαπάνες. Σε σωρευτικούς όρους, η αύξηση 2,8% υπολείπεται σαφώς του ορίου 6,5%, με το σωρευτικό υπόλοιπο να φθάνει στο -1,4% του ΑΕΠ και στο -1,6% μετά την ενσωμάτωση της ευελιξίας για τις αμυντικές δαπάνες, ένδειξη ότι υπάρχει «μαξιλάρι».
Οι ευρωπαϊκές «ευελιξίες» και το καλάθι της ΔΕΘ
Ο επιπλέον δημοσιονομικός χώρος οφείλεται κυρίως στην εθνική ρήτρα διαφυγής για την άμυνα, που επιτρέπει να εξαιρούνται ορισμένες δαπάνες από τον αυστηρό λογαριασμό των πρωτογενών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει πλέον η ίδια ρήτρα να επεκταθεί, κατόπιν αιτήματος των κρατών-μελών, και σε μέτρα ενεργειακής ανθεκτικότητας, σε προσωρινή και περιορισμένη βάση, ανοίγοντας θεωρητικά επιπλέον περιθώριο.
Για το 2026, η ετήσια αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών εκτιμάται σε 7,5%, πάνω από το όριο 3,6%, όμως σε σωρευτικό επίπεδο η απόκλιση είναι οριακή: 10,6% έναντι ορίου 10,3%. Μετά την προσαρμογή για τις αμυντικές δαπάνες, το σωρευτικό υπόλοιπο γυρίζει σε -0,1% του ΑΕΠ, δηλαδή οι δαπάνες παραμένουν κάτω από το θεσμικό «ταβάνι», άρα τυπικά υφίσταται δημοσιονομικός χώρος για το 2026.
Η «μαγική εξίσωση» των δαπανών και ο κίνδυνος εφησυχασμού
Πίσω από τους δείκτες, το ΕΔΣ στέλνει σαφές πολιτικό μήνυμα: το υψηλό δημόσιο χρέος και οι ανάγκες εξυπηρέτησής του επιβάλλουν διατήρηση της δημοσιονομικής σύνεσης. Η προειδοποίηση είναι ότι η ύπαρξη χώρου δεν συνεπάγεται αυτόματα και την ανάγκη να εξαντληθεί, ειδικά σε μια ΔΕΘ που προηγείται εκλογικής αναμέτρησης.
Το Συμβούλιο υπογραμμίζει ότι η ουσία για τη βιώσιμη ανάπτυξη δεν είναι οι βραχυπρόθεσμες παροχές, αλλά οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση, στις αγορές προϊόντων και εργασίας και στον τομέα της ενέργειας. Μια γενναία χρήση των ευελιξιών για άμυνα και ενέργεια χωρίς ανάλογη μεταρρυθμιστική πρόοδο θα μπορούσε να υπονομεύσει την αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής, ακόμη κι αν οι αριθμοί των δαπανών φαίνονται τυπικά εντός ορίων.
SBC Red Line
Η πολιτική πίεση για ένα «πλουσιοπάροχο» καλάθι ΔΕΘ συναντά για πρώτη φορά τόσο καθαρά κωδικοποιημένους ευρωπαϊκούς κανόνες που μετρούν κάθε ευρώ πρωτογενών δαπανών. Το πραγματικό ρίσκο δεν είναι η έλλειψη χώρου, αλλά η ευκολία με την οποία ο τεχνικός δημοσιονομικός διάδρομος μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο προεκλογικού εντυπωσιασμού.
Για τις επιχειρήσεις, η συζήτηση αυτή σημαίνει ότι οι προσδοκίες για νέες φοροελαφρύνσεις ή επιδοτήσεις πρέπει να φιλτράρονται μέσα από τον λογαριασμό των καθαρών δαπανών και τις ρήτρες διαφυγής. Οι όποιες παροχές θα είναι πιο στοχευμένες, χρονικά περιορισμένες και στενά δεμένες με άμυνα ή ενεργειακή ανθεκτικότητα, άρα λιγότερο προβλέψιμες ως σταθερή πολιτική.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η Ελλάδα εισέρχεται σε φάση όπου η δημοσιονομική πολιτική θα κρίνεται όχι μόνο από το ύψος του ελλείμματος, αλλά από την ποιότητα και τη σύνθεση των δαπανών. Το επόμενο στοίχημα είναι αν ο «δημοσιονομικός χώρος» θα χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο μετασχηματισμού της οικονομίας ή θα χαθεί σε βραχύβιες παροχές που δεν αλλάζουν την παραγωγική βάση της χώρας.
Διαβάστε επίσης:
Νέα μέτρα για συνταξιούχους μετά τις συντάξεις χηρείας
Κυβέρνηση καταρτίζει πολλαπλά σενάρια μέτρων για τη ΔΕΘ
#δημοσιονομικόςχώρος #ΔΕΘ #ΕλληνικόΔημοσιονομικόΣυμβούλιο #πρωτογενείςδαπάνες #Μεσοπρόθεσμο #δημόσιοχρέος #ευρωπαϊκοίκανόνες #ρήτραδιαφυγής #αμυντικέςδαπάνες #ενεργειακήανθεκτικότητα #δημοσιονομικήπειθαρχία #ελληνικήοικονομία #παροχές #εκλογές #δημοσιονομικήπολιτική
