Η διάρκεια ζωής οργάνων δεν είναι ίδια για όλα και μπορεί να ξεπερνά κατά πολύ τον μέσο ανθρώπινο βίο, δείχνουν στοιχεία από μεταμοσχεύσεις. Ακόμη και όργανα από πολύ ηλικιωμένους δότες έχουν αποδειχθεί ικανά να λειτουργούν για δεκαετίες και να χαρίζουν ουσιαστικά μια δεύτερη ζωή.
Η διάρκεια ζωής οργάνων δεν είναι ίδια για όλα και μπορεί να ξεπερνά κατά πολύ τον μέσο ανθρώπινο βίο, δείχνουν νέα στοιχεία από τη μεταμοσχευτική ιατρική. Έρευνες σε χιλιάδες μεταμοσχεύσεις αποκαλύπτουν ότι ακόμη και όργανα από πολύ ηλικιωμένους δότες μπορούν να λειτουργούν για πολλά χρόνια, ανατρέποντας φόβους και μύθους.
Πόσο διαφέρει η διάρκεια ζωής οργάνων από όργανο σε όργανο;
Η σύγχρονη ιατρική δείχνει ότι κάθε όργανο γερνά με διαφορετικό ρυθμό και έχει δικές του δυνατότητες ανανέωσης. Τα δεδομένα προέρχονται κυρίως από μακροχρόνια παρακολούθηση ληπτών μεταμοσχευμένων οργάνων σε μεγάλα κέντρα ανά τον κόσμο. Μέσα από αυτά, οι ειδικοί μπορούν να υπολογίσουν πόσο «αντέχει» ένα μόσχευμα και ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την επιβίωσή του.
Το ήπαρ έχει εντυπωσιακή ικανότητα αναγέννησης: τα περισσότερα ηπατικά κύτταρα δεν ξεπερνούν τα τρία χρόνια ζωής, ανεξάρτητα από την ηλικία του ανθρώπου. Έναν χρόνο μετά τη μεταμόσχευση, περίπου το 80% των ηπατικών μοσχευμάτων εξακολουθούν να λειτουργούν, ενώ κατά μέσο όρο ένα μεταμοσχευμένο ήπαρ διαρκεί 15–20 χρόνια. Υπάρχουν όμως και ακραία παραδείγματα, όπως ασθενής στη Βρετανία που έζησε 47 χρόνια με το ίδιο μόσχευμα.
Η καρδιά, αντίθετα, έχει πολύ πιο περιορισμένη ικανότητα αυτοεπιδιόρθωσης. Μέχρι τα 25 ανανεώνεται περίπου το 1% των καρδιακών μυϊκών κυττάρων ετησίως, ενώ στα 75 το ποσοστό πέφτει κάτω από το μισό. Συνολικά, στη διάρκεια της ζωής ανανεώνεται περίπου το 50% των καρδιακών κυττάρων, κάτι που εξηγεί γιατί η καρδιά είναι τόσο ευάλωτη σε βλάβες και γιατί η πρόληψη είναι κρίσιμη.
Ποια όργανα αντέχουν περισσότερο και τι ρόλο παίζει η ηλικία του δότη;
Οι πνεύμονες, όταν είναι υγιείς και δεν έχουν επιβαρυνθεί από κάπνισμα, ΧΑΠ ή ρύπανση, εκτιμάται ότι θα μπορούσαν θεωρητικά να φτάσουν τα 140–150 χρόνια ζωής. Στη μεταμόσχευση, το 80–85% των ληπτών παραμένουν στη ζωή τρία χρόνια μετά, με μέση επιβίωση 8–10 χρόνια. Περίπου 1 στους 4 ζει με το ίδιο μόσχευμα 20 χρόνια ή και περισσότερο.
Οι νεφροί φαίνεται ότι είναι από τα πιο «ανθεκτικά» όργανα. Υπάρχουν καταγεγραμμένες περιπτώσεις μεταμοσχευμένων νεφρών που, αν συνυπολογιστεί η ηλικία δότη και λήπτη, λειτούργησαν συνολικά πάνω από 100 χρόνια. Κατά μέσο όρο, ένα μεταμοσχευμένο νεφρό λειτουργεί περίπου 15 χρόνια, με ορισμένα να ξεπερνούν τα 35 χρόνια. Τα νεφρά από ζώντες δότες έχουν συνήθως ακόμη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, λόγω καλύτερης γενικής κατάστασης και προσεκτικής επιλογής.
Ο κερατοειδής χιτώνας του ματιού έχει μια ιδιαιτερότητα: τα ενδοθηλιακά του κύτταρα δεν ανανεώνονται, αλλά μπορούν να μείνουν λειτουργικά σε όλη τη διάρκεια της ζωής – και πέρα από αυτή, μέσω μεταμόσχευσης. Τα μοσχεύματα κερατοειδούς επιβιώνουν κατά μέσο όρο 10–20 χρόνια ή και περισσότερο, ενώ η ηλικία του δότη επηρεάζει ελάχιστα την επιτυχία, ακόμη και όταν ο δότης είναι πολύ προχωρημένης ηλικίας.
Τι σημαίνει αυτό για εσάς
Για έναν Έλληνα αναγνώστη, τα στοιχεία αυτά στέλνουν δύο πολύ καθαρά μηνύματα. Πρώτον, η ηλικία από μόνη της δεν είναι λόγος να αποκλείεται κάποιος από τη δωρεά οργάνων. Ακόμη και σε πολύ προχωρημένες ηλικίες, τα όργανα μπορούν να είναι απολύτως χρήσιμα και να σώσουν ζωές για πολλά χρόνια. Αυτό είναι κρίσιμο σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, με χαμηλά ποσοστά δωρεάς οργάνων.
Δεύτερον, η φροντίδα της υγείας σας σήμερα αυξάνει τις πιθανότητες τα δικά σας όργανα να είναι αξιοποιήσιμα αύριο, αν επιλέξετε να γίνετε δότης. Διακοπή καπνίσματος, έλεγχος πίεσης, σακχάρου και χοληστερόλης, τακτικός προληπτικός έλεγχος και άσκηση δεν προστατεύουν μόνο εσάς, αλλά δυνητικά και τον άγνωστο λήπτη ενός μελλοντικού μοσχεύματος.
Αν δεν έχετε δηλώσει ακόμη δότης οργάνων, αξίζει να το σκεφτείτε σοβαρά και να ενημερωθείτε από τις επίσημες δομές. Η ενημέρωση της οικογένειας για την επιθυμία σας είναι εξίσου σημαντική, γιατί συχνά εκείνη καλείται να αποφασίσει σε μια δύσκολη στιγμή. Η αύξηση των δοτών στην Ελλάδα θα μπορούσε να μειώσει δραματικά τις λίστες αναμονής και να δώσει πραγματική «δεύτερη ζωή» σε εκατοντάδες συμπολίτες μας.
Σχόλιο 
: Τα στοιχεία για τη διάρκεια ζωής οργάνων δείχνουν ότι η Ελλάδα δεν έχει την «πολυτέλεια» να χάνει δότες λόγω προκαταλήψεων για την ηλικία. Με δεδομένες τις χρόνιες ελλείψεις στο ΕΣΥ και τις μεγάλες λίστες αναμονής για μεταμοσχεύσεις, μια οργανωμένη εθνική καμπάνια ενημέρωσης για τη δωρεά οργάνων –ιδίως σε μεγαλύτερες ηλικίες– θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον χάρτη της μεταμοσχευτικής ιατρικής στη χώρα.
Πηγή: iatronet.gr
#Μεταμοσχεύσεις #Δωρεάοργάνων #Ήπαρ #Νεφρός #Πνεύμονες
