Η σχέση «Δύση Τουρκία» δοκιμάζει ξανά τα όρια της realpolitik, καθώς ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σκληραίνει το εσωτερικό μέτωπο λίγο πριν από τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ. Την ίδια στιγμή, Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον στέλνουν αντιφατικά μηνύματα, παλινδρομώντας ανάμεσα σε αξίες και γεωπολιτική σκοπιμότητα.
Η σχέση «Δύση Τουρκία» δοκιμάζει ξανά τα όρια της realpolitik, καθώς ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προετοιμάζεται για τη σύνοδο του ΝΑΤΟ με μαζικές προληπτικές συλλήψεις και περιορισμό ελευθεριών στο εσωτερικό. Την ίδια στιγμή, Ε.Ε. και ΗΠΑ στέλνουν διπλά και συχνά αντικρουόμενα σήματα προς την Άγκυρα, αποκαλύπτοντας το βάθος της στρατηγικής εξάρτησης από την Τουρκία.
Πόσο αντέχει η σχέση «Δύση Τουρκία» την απόκλιση αξιών;
Στην Άγκυρα, η προετοιμασία για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ συνοδεύεται από 225 συλλήψεις, ανάμεσά τους ακαδημαϊκοί και ακτιβιστές, με πρόσχημα διασυνδέσεις με μαχητικές οργανώσεις. Η απαγόρευση δημόσιων συγκεντρώσεων και η ανάπτυξη 40.000 αστυνομικών δείχνουν ένα καθεστώς που θωρακίζεται πολιτικά πριν υποδεχθεί τους συμμάχους.
Παράλληλα, δεκάδες ανεξάρτητοι Τούρκοι δημοσιογράφοι μένουν εκτός συνόδου χωρίς εξηγήσεις, προκαλώντας αντίδραση διεθνών οργανώσεων Τύπου. Το Human Rights Watch υπενθυμίζει ότι μια συμμαχία που επικαλείται δημοκρατία και κράτος δικαίου δύσκολα μπορεί να αγνοεί τόσο εμφανή περιστολή δικαιωμάτων από κράτος-μέλος.
Η Ε.Ε. σφίγγει το χέρι της Άγκυρας την ώρα της καταστολής
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιλέγει να στείλει μήνυμα στρατηγικής σύγκλισης με την Τουρκία. Η κοινή ανακοίνωση μετά τη συνάντηση Φιντάν – Κάλας στην Άγκυρα επαναβεβαιώνει την υποψηφιότητα ένταξης και μιλά για «στρατηγική αξία» των σχέσεων Ε.Ε. – Τουρκίας για σταθερότητα και οικονομική ανθεκτικότητα.
Στο τραπέζι μπαίνουν Ουκρανία, Ρωσία, Μέση Ανατολή, Αφρική, Νότιος Καύκασος, αλλά και μετανάστευση, θεωρήσεις, εμπόριο, ενέργεια, μεταφορές, ψηφιοποίηση. Η σταδιακή επανέναρξη δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στην Τουρκία και η δέσμευση για νέους γύρους διαλόγων μέχρι το 2026 επιβεβαιώνουν ότι οι Βρυξέλλες βλέπουν την Άγκυρα ως αναγκαίο, έστω και δύσκολο, εταίρο.
Ο αμερικανικός διχασμός: Κογκρέσο φρένο, Λευκός Οίκος «μποναμάδες»
Στις ΗΠΑ, η κριτική προς την Τουρκία εκφράζεται κυρίως στο Κογκρέσο, με αιχμή τα εξοπλιστικά. Ο Ρεπουμπλικάνος Μάικ Λόλερ ζητά από τον Ντόναλντ Τραμπ να διατηρήσει την απαγόρευση πώλησης F-35, επικαλούμενος την «επιθετική στάση» Ερντογάν προς βασικούς εταίρους και τις αμυντικές συνεργασίες της Άγκυρας με αντιπάλους της Ουάσιγκτον.
Αντίστοιχα, η Δημοκρατική Ντίνα Τάιτους επιχειρεί να μπλοκάρει πώληση κινητήρων της General Electric, ύψους περίπου 700 εκατ. δολαρίων, για το τουρκικό πρόγραμμα μαχητικού πέμπτης γενιάς KAAN. Την ίδια ώρα, ο Τραμπ αφήνει να εννοηθεί ότι θα φέρει «μποναμάδες» στην Άγκυρα, τροφοδοτώντας σενάρια για κινήσεις στο μέτωπο των F-35.
Γεωπολιτικό παζάρι με S-400, F-35 και τον διάδρομο TRIPP
Περιφερειακές πηγές πληροφοριών περιγράφουν ένα περίπλοκο παζάρι: τυχόν πρόοδος στο ζήτημα των F-35 θα μπορούσε να συνδεθεί με πώληση των ρωσικών S-400 από την Τουρκία σε τρίτη χώρα, αντί επιστροφής στη Μόσχα, με τη Νότια Κορέα να αναφέρεται ως πιθανό προορισμό. Η λεπτή ισορροπία ανάμεσα σε ΝΑΤΟ, Ρωσία και περιφερειακούς παίκτες καθιστά την κίνηση υψηλού ρίσκου.
Ο αναλυτής Άντριου Κορύμπκο επισημαίνει ότι, σε αυτό το θέμα, Ισραήλ και Ελλάδα συμπίπτουν με τη Ρωσία ως προς την αντίθεση στην τουρκική απόκτηση F-35, έστω με εντελώς διαφορετικά κίνητρα. Ο κοινός παρονομαστής είναι ο φόβος ότι μια αναβάθμιση της τουρκικής αεροπορικής ισχύος θα ανέτρεπε την περιφερειακή ισορροπία δυνάμεων.
Η Τουρκία ως κρίκος της στρατηγικής TRIPP
Κατά τον ίδιο αναλυτή, η σημερινή βαρύτητα της Τουρκίας για την Ουάσιγκτον συνδέεται με τη λεγόμενη «Διαδρομή Τραμπ για Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία» (TRIPP). Ο διάδρομος αυτός, που περνά από τη νότια Αρμενία, σχεδιάζεται ως γραμμή εφοδιαστικής του ΝΑΤΟ προς την Κεντρική Ασία, παρακάμπτοντας τη νότια περιφέρεια της Ρωσίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, ούτε το Ισραήλ ούτε η Ελλάδα διαθέτουν αντίστοιχο στρατηγικό βάρος για τις ΗΠΑ, γεγονός που, σύμφωνα με την ανάλυση, ωθεί τον Τραμπ να δώσει προτεραιότητα στα τουρκικά περιφερειακά συμφέροντα ασφαλείας. Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία, θεωρώντας τις ΗΠΑ πιο κρίσιμες από τη Ρωσία για τη δική της μεγάλη στρατηγική, εμφανίζεται διατεθειμένη να εξετάσει ακόμη και πώληση των S-400, εφόσον αυτό υπηρετεί τους στόχους της.
SBC Red Line
Η εικόνα είναι μια Δύση που καταγγέλλει την καταστολή στην Τουρκία, αλλά ταυτόχρονα επενδύει στη στρατηγική της χρησιμότητα, από τη μετανάστευση μέχρι τη διαμετακόμιση προς την Κεντρική Ασία. Το μήνυμα που εισπράττει η Άγκυρα είναι ότι όσο παραμένει αναντικατάστατη, το κόστος απόκλισης από τις δυτικές αξίες παραμένει διαχειρίσιμο.
Για επιχειρήσεις και αγορές, αυτό σημαίνει ένα περιβάλλον υψηλής γεωπολιτικής αξίας αλλά και θεσμικού ρίσκου στην Τουρκία: πολιτική αυθαιρεσία στο εσωτερικό, αλλά σταθερή ζήτηση από Ε.Ε. και ΗΠΑ για συνεργασία σε ενέργεια, εμπόριο, υποδομές. Όσοι δραστηριοποιούνται στην περιοχή θα πρέπει να τιμολογούν ταυτόχρονα τη στρατηγική στήριξη και την πολιτική αστάθεια.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η σχέση «Δύση Τουρκία» εξελίσσεται σε υπόδειγμα σύγκρουσης ανάμεσα σε αξίες και συμφέροντα, με την ασφάλεια να υπερισχύει. Το επόμενο στοίχημα θα είναι αν το παζάρι για S-400, F-35 και TRIPP θα σταθεροποιήσει ή θα αποσταθεροποιήσει περαιτέρω την περιφερειακή ισορροπία, ιδίως για χώρες όπως η Ελλάδα.
Διαβάστε επίσης:
Τουρκία: Ερντογάν και Σαρίφ συζητούν διμερή ατζέντα στην Κωνσταντινούπολη
Νίκη ζητά θεσμικό βέτο Ελλάδας ενόψει Συνόδου ΝΑΤΟ
#Τουρκία #ΝΑΤΟ #ΕυρωπαϊκήΈνωση #ΗνωμένεςΠολιτείες #ΡετζέπΤαγίπΕρντογάν #F-35 #S-400 #TRIPP #Εξωτερικήπολιτική #Γεωπολιτική #Ελλάδα #Ισραήλ #Ανθρώπιναδικαιώματα #ΕυρωπαϊκήΤράπεζαΕπενδύσεων #ΚογκρέσοΗΠΑ
