Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης των 23 δισ. ευρώ παρουσιάζεται ως η γέφυρα προς την Ελλάδα του 2030, αλλά βαραίνεται ήδη από εκκρεμότητες και διοικητικές αγκυλώσεις. Το ζητούμενο είναι αν ο κρατικός μηχανισμός μπορεί να μετατρέψει τις εξαγγελίες σε πραγματικές επενδύσεις και υποδομές.
Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης των 23 δισ. ευρώ παρουσιάζεται ως η γέφυρα προς την Ελλάδα του 2030, αλλά σχεδόν το ένα τέταρτο των πόρων κατευθύνεται σε παλαιές εκκρεμότητες της περιόδου 2021-2025. Το ερώτημα δεν είναι πια μόνο το ύψος των κονδυλίων, αλλά αν ο διοικητικός μηχανισμός μπορεί να υλοποιήσει εγκαίρως έργα με ουσιαστική αναπτυξιακή απόδοση.
Πού «κολλάει» το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης στην πράξη;
Από τα 23 δισ. ευρώ, περίπου 5,8 δισ. προορίζονται για κάλυψη υποχρεώσεων και ολοκλήρωση έργων της προηγούμενης περιόδου, αποκαλύπτοντας έναν σταθερό μηχανισμό μεταφοράς καθυστερήσεων στο μέλλον. Όταν έργα δεν ωριμάζουν, δεν δημοπρατούνται ή μπλοκάρουν σε αδειοδοτήσεις και προσφυγές, δεσμεύουν πόρους που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε νέες ανάγκες και παραγωγικές επενδύσεις.
Παράγοντες της αυτοδιοίκησης περιγράφουν έναν διοικητικό «λαβύρινθο» με αργές εγκρίσεις, επικαλύψεις ελέγχων και υπηρεσίες που δεν αναγνωρίζουν η μία τις διαδικασίες της άλλης. Η «ακυρομανία», όπως την χαρακτήρισε ο περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου Γιώργος Χατζημάρκος, σημαίνει ότι ένα έργο μπορεί εύκολα να μπλοκάρει ή να επιστρέψει στην αφετηρία, μεταφράζοντας τη θεσμική δυσλειτουργία σε ανύπαρκτες υποδομές και χαμένο παραγωγικό δυναμικό.
Ποιο μήνυμα στέλνει η εμπειρία του Ταμείου Ανάκαμψης;
Το Ταμείο Ανάκαμψης λειτουργεί ως τεστ αξιοπιστίας, καθώς η Ελλάδα με συνολικούς πόρους 36 δισ. ευρώ εμφανίζεται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στην πραγματική αξιοποίηση. Στο τέλος του 2025 είχε χρησιμοποιηθεί περίπου το 39,1% του ελληνικού πακέτου, όταν στην Ευρωπαϊκή Ένωση η αντίστοιχη χρήση έφθανε το 53,7%, ενώ οι παραγωγικές επενδύσεις ήταν 13,3% των πόρων έναντι 18,5% στην Ένωση.
Οι διαδοχικές αναθεωρήσεις του «Ελλάδα 2.0» οδήγησαν σε απεντάξεις, μειώσεις φυσικού αντικειμένου και στροφή σε παρεμβάσεις ευκολότερης εκτέλεσης, από έργα ύδρευσης και σιδηροδρόμους μέχρι δίκτυα 5G και ενεργειακές ανακαινίσεις. Παρότι η κυβέρνηση επιμένει ότι «δεν θα χαθεί ούτε ένα ευρώ», η Κομισιόν έχει ορίσει ως καταληκτική ημερομηνία την 31η Αυγούστου 2026, με ρητή πρόβλεψη για αναλογική μείωση της χρηματοδότησης αν δεν επιτευχθούν ικανοποιητικά οι στόχοι.
Τι σημαίνει για την ελληνική οικονομία
Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης καλείται να αναλάβει ρόλο βασικού αναπτυξιακού εργαλείου μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης, την ώρα που οι ίδιες υπηρεσίες θα κλείνουν παλαιά έργα, θα ολοκληρώνουν το ΕΣΠΑ και θα διαχειρίζονται τις τελευταίες εκκρεμότητες του «Ελλάδα 2.0». Ο κίνδυνος είναι ένα υπερφορτωμένο σύστημα να επιλέγει έργα με κριτήριο την ευκολία συμβασιοποίησης και πληρωμής, αντί για την αναπτυξιακή τους απόδοση σε παραγωγικότητα, ανθεκτικότητα και ποιότητα ζωής.
Για την πραγματική οικονομία, αυτό μεταφράζεται σε πιθανή υποχρηματοδότηση κρίσιμων υποδομών και καθυστερήσεις σε παρεμβάσεις που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και την απασχόληση. Τα 23 δισ. ευρώ αποτελούν ισχυρό απόθεμα, αλλά η συμβολή τους στην περιφερειακή σύγκλιση, την κοινωνική συνοχή και την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση θα κριθεί από τον δεσμευτικό χάρτη υλοποίησης, τη σειρά προτεραιότητας των έργων και την ικανότητα να σπάσει ο κύκλος παρατάσεων και μεταφερόμενων εκκρεμοτήτων.
Σχόλιο 
: Για τον Έλληνα καταναλωτή, η ταχύτητα και η ποιότητα υλοποίησης του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης θα κρίνουν αν θα δει καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες, υποδομές και θέσεις εργασίας ή μόνο αριθμούς σε εξαγγελίες. Για τις επιχειρήσεις, ιδίως τις μικρομεσαίες, η ουσία βρίσκεται στο αν οι πόροι θα φτάσουν στην πραγματική οικονομία μέσω ώριμων έργων και στοχευμένων επενδύσεων, αντί να εξαντληθούν σε αποσπασματικές παρεμβάσεις που δεν αλλάζουν το παραγωγικό μοντέλο της χώρας.
Διαβάστε επίσης:
ΕΒΕΑ ζητά ταχύτερη αξιοποίηση του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης
ΕΠΑ 2026-2030: Η κυβέρνηση ανακοινώνει 23 δισ. και ανοικτά μέτωπα
#ΕθνικόΠρόγραμμαΑνάπτυξης #ΤαμείοΑνάκαμψης #ΕΣΠΑ #ΕυρωπαϊκήΕπιτροπή #ΓιώργοςΧατζημάρκος
