Η ηλεκτρική διασύνδεση GSI εντάσσεται στα Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος της ΕΕ και ακολουθεί αυστηρούς κανόνες για το πώς ανακτάται το κόστος της. Η τελική επιβάρυνση δεν προκύπτει από έναν «μεγάλο αριθμό», αλλά από μια πολυπαραγοντική εξίσωση που συνδυάζει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, έσοδα αγοράς και ρυθμιζόμενα τιμολόγια.
Η ηλεκτρική διασύνδεση GSI εντάσσεται στα Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος της ΕΕ και διέπεται από συγκεκριμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο ανάκτησης κόστους, μακριά από απλουστευτικές αναφορές σε «δισεκατομμύρια» που θα φορτωθούν αυτόματα στους λογαριασμούς. Στον πυρήνα του μηχανισμού βρίσκεται ο συνδυασμός ευρωπαϊκών χορηγιών, εσόδων από την αγορά ηλεκτρισμού και του εργαλείου διασυνοριακής κατανομής κόστους CBCA, που καθορίζει ποιο μέρος του καθαρού κόστους αναλαμβάνει κάθε χώρα.
Πώς λειτουργεί ο μηχανισμός για την ηλεκτρική διασύνδεση GSI;
Η διαδικασία ξεκινά με την αφαίρεση ευρωπαϊκών χορηγιών και επιχορηγήσεων από το συνολικό κόστος, ώστε να προκύψει το καθαρό ποσό που μπορεί να ανακτηθεί ρυθμιστικά. Στη συνέχεια υπολογίζεται το ετήσιο επιτρεπόμενο έσοδο, δηλαδή ό,τι χρειάζεται ο φορέας του έργου για λειτουργικά έξοδα, αποσβέσεις και εύλογη απόδοση επί της ρυθμιζόμενης βάσης ενεργητικού.
Από αυτό το επιτρεπόμενο έσοδο αφαιρούνται τα έσοδα που δημιουργεί η ίδια η διασύνδεση, κυρίως μέσω της διάθεσης διασυνοριακής μεταφορικής ικανότητας, τα λεγόμενα «congestion rents». Αν τα έσοδα της αγοράς καλύπτουν πλήρως το επιτρεπόμενο έσοδο, δεν απομένει ποσό για ανάκτηση μέσω τιμολογίων, ενώ αν είναι χαμηλότερα, το υπόλοιπο είναι εκείνο που μπορεί να περάσει στα ρυθμιζόμενα τέλη.
Πώς κατανέμεται το κόστος μεταξύ χωρών και τι ρόλο παίζει το CBCA;
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2022/869 προβλέπει ότι το καθαρό κόστος που απομένει μετά τις χορηγίες και τα έσοδα αγοράς κατανέμεται μεταξύ των χωρών που ωφελούνται, με βάση το καθαρό όφελος και όχι απλώς τη γεωγραφία του έργου. Αυτό αποτυπώθηκε χαρακτηριστικά στη διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, όπου για το τμήμα Κύπρος–Κρήτη το κόστος επιμερίστηκε 63% στην Κύπρο και 37% στην Ελλάδα, επειδή έτσι προέκυπταν τα οφέλη από τις μελέτες.
Η αναλογία αυτή δεν σημαίνει άμεση καταβολή μετρητών ούτε αυτόματη μετακύλιση ολόκληρου του ποσού στους λογαριασμούς των καταναλωτών. Σημαίνει ότι το επιλέξιμο προς ανάκτηση κόστος του διασυνοριακού σκέλους κατανέμεται ρυθμιστικά ανά χώρα, και κάθε κράτος μέλος, με βάση το δικό του πλαίσιο, καθορίζει το απαιτούμενο έσοδο δικτύου αφού αφαιρέσει έσοδα από πωλήσεις δυναμικότητας και τυχόν επιχορηγήσεις.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Η επίδραση στον λογαριασμό ρεύματος δεν είναι γραμμική του τύπου «τόσο κοστίζει, τόσο πληρώνει ο καταναλωτής», αλλά εξαρτάται από το πόσο καλύπτεται το επιτρεπόμενο έσοδο από την αγορά και πώς επιμερίζεται το υπόλοιπο μέσω CBCA. Σε παράδειγμα όπου το ετήσιο επιτρεπόμενο έσοδο είναι 10 εκατ. € και η αγορά αποδίδει επίσης 10 εκατ. €, δεν προκύπτει πρόσθετη χρέωση στα τιμολόγια, ενώ αν η αγορά αποδώσει 7 εκατ. €, μόνο τα 3 εκατ. € που υπολείπονται μπορούν να επιμεριστούν και να περάσουν στις ρυθμιζόμενες χρεώσεις.
Αντίστροφα, όταν η αγορά αποφέρει περισσότερα από το επιτρεπόμενο έσοδο, δημιουργείται πλεόνασμα που, ανάλογα με το ρυθμιστικό πλαίσιο, μπορεί να συμψηφιστεί προς όφελος των χρηστών και να συγκρατήσει ή να μειώσει χρεώσεις. Επιπλέον, μια διασύνδεση μπορεί να αυξάνει ένα συγκεκριμένο τέλος, αλλά ταυτόχρονα να μειώνει το συνολικό κόστος ηλεκτρισμού μέσω χαμηλότερων τιμών χονδρικής, καλύτερης ασφάλειας εφοδιασμού και περιορισμού ακριβών εφεδρειών, άρα το τελικό αποτύπωμα στον λογαριασμό μπορεί να είναι θετικό.
Σχόλιο 
: Για επενδυτές και καταναλωτές, το μήνυμα είναι ότι η ηλεκτρική διασύνδεση GSI δεν πρέπει να διαβάζεται ως ένα μονολιθικό κόστος που μεταφέρεται αυτούσιο στους λογαριασμούς. Το κρίσιμο είναι πώς η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, τα έσοδα από τη διασυνοριακή ικανότητα και ο επιμερισμός μέσω CBCA διαμορφώνουν το καθαρό υπόλοιπο που περνά στα τιμολόγια και, κυρίως, αν η διασύνδεση μειώνει το συνολικό κόστος του συστήματος, δημιουργώντας πιο σταθερές και ανταγωνιστικές τιμές ηλεκτρισμού σε βάθος χρόνου.
#Ηλεκτρικήδιασύνδεση #GSI #Ελλάδα #Κύπρος #ΈργαΚοινούΕνδιαφέροντος
