Μέση Ανατολή σε τροχιά ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης, με τον Ντόναλντ Τραμπ να ανοίγει ταυτόχρονα μέτωπα στη θάλασσα, στο έδαφος και στο πυρηνικό πεδίο. Οι αυτοσχεδιασμοί της Ουάσινγκτον ανεβάζουν την ένταση, χωρίς να δίνουν σαφή απάντηση στο πώς θα προστατευθούν ενεργειακές ροές και ναυτιλία.
Μέση Ανατολή σε κοκτέιλ στρατιωτικής κλιμάκωσης, νομικών γκρίζων ζωνών και πυρηνικών υποσχέσεων διαμορφώνει η τρέχουσα στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ. Από την Ερυθρά Θάλασσα μέχρι το Ριάντ, οι κινήσεις της Ουάσινγκτον μοιάζουν να τροφοδοτούν περισσότερο την αστάθεια, παρά να την περιορίζουν.
Μέση Ανατολή: Πώς ο Τραμπ μεταφέρει τον λογαριασμό στο Ιράν;
Η πιο πρόσφατη κίνηση του Αμερικανού προέδρου είναι η εξαγγελία ότι ζημιές σε πλοία από επιθέσεις των Χούθι θα αποζημιώνονται από δεσμευμένους ιρανικούς πόρους. «Από τώρα, όλες οι ζημιές που προκαλούνται σε πλοία… θα πληρώνονται με ιρανικό χρήμα» δήλωσε μέσω Truth Social, κατονομάζοντας ρητά το Ιράν ως πλήρως υπεύθυνο.
Το πώς αυτή η εξαγγελία μπορεί να υλοποιηθεί με νομικά βάσιμο τρόπο παραμένει ασαφές, ενώ η Τεχεράνη μιλά για «εκρηκτικό προηγούμενο» αρπαγής πόρων άλλου κράτους. Την ίδια στιγμή, η ανασφάλεια στις θαλάσσιες οδούς συμπίπτει με την επιστροφή της τιμής του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, εντείνοντας τους φόβους για παρατεταμένη διαταραχή στις εξαγωγές υδρογονανθράκων.
Κίνδυνος για ενεργειακές ροές και ναυτιλία
Οι εχθροπραξίες ΗΠΑ–Ιράν, που αναζωπυρώθηκαν στις 7 Ιουλίου, συμπίπτουν με δύο κομβικές εξελίξεις: την απειλή κλεισίματος του στενού του Ορμούζ από την Τεχεράνη και τον ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας από τους Χούθι. Η χώρα με τις μεγαλύτερες εξαγωγές αργού στον κόσμο βρίσκεται έτσι στο επίκεντρο ενός διπλού στραγγαλισμού της ροής ενέργειας.
Παράλληλα, η επιχείρηση «Ασπίδες» ανεβάζει το επίπεδο κινδύνου για επιθέσεις στη νότια Ερυθρά Θάλασσα και στο στενό Μπαντ ελ-Μαντέμπ, επισημαίνοντας ότι οι επιθέσεις των Χούθι είναι «πολύ πιθανό» να αξιοποιηθούν για πολιτική και οικονομική πίεση. Ωστόσο, καταγράφει ότι περίπου 43 πλοία συνεχίζουν να διέρχονται καθημερινά, δείχνοντας πως η αγορά, προς το παρόν, επιλέγει να απορροφήσει τον κίνδυνο αντί να αλλάξει ριζικά διαδρομές.
Στρατιωτική κλιμάκωση έξω, πολιτική πίεση μέσα
Στο στρατιωτικό πεδίο, ο αμερικανικός στρατός αναφέρει πλήγματα σε ιρανικά κέντρα διοίκησης, αποθήκες drones και παράκτιες θέσεις, με στόχο τη μείωση της απειλής για το στενό του Ορμούζ. Το Ιράν απαντά με αντίποινα σε Ιορδανία, Κουβέιτ και Μπαχρέιν, με τους Φρουρούς της Επανάστασης να υποστηρίζουν ότι κατέστρεψαν ακόμη και κέντρο δεδομένων της Amazon.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες προειδοποιεί ότι η κατάσταση στη Μέση Ανατολή πλησιάζει τα όρια του «αδιανόητου» και μπορεί να τεθεί «εκτός ελέγχου». Την ίδια ώρα, ο Τραμπ δηλώνει πως εξετάζει σοβαρά επανέναρξη μεγάλων πολεμικών επιχειρήσεων στο Ιράν, μεγαλύτερων από την «Επιχείρηση Επική Οργή», υποστηρίζοντας ότι οι Ιρανοί «δεν έχουν υποστεί ακόμα αρκετό πόνο».
Το Κογκρέσο φρενάρει, το Ριάντ ανταμείβεται
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η Βουλή των Αντιπροσώπων υπερψήφισε μη δεσμευτικό ψήφισμα για αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από τον πόλεμο εναντίον του Ιράν, με τέσσερις Ρεπουμπλικάνους να συντάσσονται με τους Δημοκρατικούς. Η κίνηση ήρθε μετά τον θάνατο τεσσάρων ακόμη Αμερικανών στρατιωτών, ανεβάζοντας τους νεκρούς σε 18 από τις 28 Φεβρουαρίου.
Οι Δημοκρατικοί επιδιώκουν να περιορίσουν τις στρατιωτικές εξουσίες του προέδρου, καταγγέλλοντας παράκαμψη του Κογκρέσου, ενώ ο Τραμπ υποστηρίζει ότι η προθεσμία των 60 ημερών για έγκριση από τη νομοθετική εξουσία δεν ισχύει λόγω δήθεν λήξης του πολέμου. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η Ουάσινγκτον φαίνεται να προσφέρει στο Ριάντ ένα εντυπωσιακό «ρουσφέτι» στο πυρηνικό πεδίο.
Το πυρηνικό «ρουσφέτι» και ο νέος χάρτης ισχύος
Η κυβέρνηση Τραμπ εμφανίζεται διατεθειμένη να μεταφέρει τεχνογνωσία ειρηνικής πυρηνικής ενέργειας στη Σαουδική Αραβία χωρίς τον λεγόμενο «Χρυσό Κανόνα» μη επανεπεξεργασίας καυσίμου, που ίσχυσε στην αντίστοιχη συμφωνία με τα ΗΑΕ. Επιπλέον, δεν ζητείται από το Ριάντ να προσχωρήσει στο Πρόσθετο Πρωτόκολλο της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, σε εμφανή αντίθεση με τη σκληρή στάση έναντι του Ιράν.
Αν και ο Τραμπ διευκρινίζει εκ των υστέρων ότι η συμφωνία δεν θα επιτρέπει εγχώριο εμπλουτισμό και θα προϋποθέτει αποδοχή των «Συμφωνιών του Αβραάμ», στο Ισραήλ έχει σημάνει συναγερμός. Η Ουάσινγκτον φαίνεται να αποδέχεται σιωπηρά ότι η διατήρηση του ισραηλινού πυρηνικού μονοπωλίου είναι ανέφικτη και ότι η κούρσα εξοπλισμών στη Μέση Ανατολή είναι πλέον δεδομένη, επιδιώκοντας τουλάχιστον να κρατήσει τις σαουδαραβικές φιλοδοξίες στο δυτικό στρατόπεδο και όχι σε Κίνα, Ρωσία ή Πακιστάν.
SBC Red Line
Η μετατροπή δεσμευμένων ιρανικών πόρων σε «ταμείο αποζημιώσεων» για τη ναυτιλία δεν είναι απλώς νομικά αχαρτογράφητη· ανοίγει την πόρτα ώστε κάθε μεγάλη δύναμη να «τιμωρεί» αντιπάλους μέσω χρηματοοικονομικής δήμευσης. Όποιος δραστηριοποιείται σε υψηλού ρίσκου περιοχές πρέπει να συνυπολογίζει πλέον όχι μόνο τον γεωπολιτικό, αλλά και τον νομικο-πολιτικό κίνδυνο των κυρώσεων.
Για τις επιχειρήσεις ενέργειας και ναυτιλίας, το μήνυμα είναι ότι η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε φάση παρατεταμένης αστάθειας, με διαδρόμους όπως Ορμούζ και Ερυθρά Θάλασσα να λειτουργούν υπό μόνιμη απειλή. Αυτό σημαίνει υψηλότερο κόστος ασφάλισης, ανάγκη διαφοροποίησης διαδρομών και αναθεώρηση συμβολαίων μακράς διάρκειας με ρήτρες κινδύνου.
Το «πυρηνικό ρουσφέτι» προς το Ριάντ δείχνει ότι η επόμενη δεκαετία στη Μέση Ανατολή δεν θα κριθεί μόνο στα πετρέλαια, αλλά και στο ποιος θα ελέγχει την πυρηνική τεχνολογία. Για επενδυτές και κυβερνήσεις, το στοίχημα είναι να διαβάσουν έγκαιρα τη μετατόπιση ισχύος, πριν η περιοχή περάσει από την ενεργειακή κρίση στην κρίση αποτροπής.
Διαβάστε επίσης:
ΗΠΑ: Ο Τραμπ συζητά στρατιωτικές επιλογές κατά του Ιράν
Κουβέιτ: Ιστορική συμφωνία 16 δισ. για αγωγούς πετρελαίου
#ΜέσηΑνατολή #ΝτόναλντΤραμπ #Ιράν #Χούθι #ΣαουδικήΑραβία #ναυτιλία #πετρέλαιο #στενόΟρμούζ #ΕρυθράΘάλασσα #πυρηνικήενέργεια #Ισραήλ #ΗΠΑ #Κόλπος #ΟΗΕ #γεωπολιτικόςκίνδυνος
