Η μεταπρογραμματική εποπτεία για τις μνημονιακές χώρες οδεύει προς λήξη το φθινόπωρο, με την Ελλάδα να διεκδικεί ένταξη στο πρώτο κύμα εξόδου. Η κίνηση έχει κυρίως συμβολικό βάρος, καθώς η χώρα παραμένει με σημαντικές μεταρρυθμιστικές εκκρεμότητες που αγγίζουν αγορές, δικαιοσύνη και πτωχευτικό πλαίσιο.
Η μεταπρογραμματική εποπτεία για τις μνημονιακές χώρες οδεύει προς θεσμικό τέλος, με πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που επιτρέπει έξοδο μετά από πενταετία αντί για αποπληρωμή του 75% της χρηματοδοτικής βοήθειας. Η Ελλάδα, παρότι τυπικά συμπληρώνει πέντε χρόνια το καλοκαίρι του 2027, διεκδικεί να συμπεριληφθεί στο πρώτο κύμα χωρών που θα απαλλαγούν ήδη από το φθινόπωρο.
Μεταπρογραμματική εποπτεία: Πώς αλλάζουν οι κανόνες εξόδου;
Η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει ότι η παραμονή στη μεταπρογραμματική εποπτεία θα περιορίζεται σε πέντε χρόνια, υπό τον όρο ότι δεν διαφαίνονται μεσοπρόθεσμοι κίνδυνοι εξυπηρέτησης χρέους και με τη σύμφωνη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής. Αν εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το φθινόπωρο, θα ανοίξει ο δρόμος για άμεση έξοδο Κύπρου, Ιρλανδίας και Πορτογαλίας, που έχουν ήδη συμπληρώσει πενταετία.
Η Ελλάδα αποτελεί ειδική περίπτωση, καθώς προηγήθηκε καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας την περίοδο 2018-2022, πριν μεταβεί στην απλή μεταπρογραμματική εποπτεία. Ευρωπαϊκές πηγές εκτιμούν ότι η Επιτροπή μπορεί να αναγνωρίσει την ενισχυμένη εποπτεία ως αντίστοιχη φάση, ώστε η χώρα να μην παραμείνει μόνη σε καθεστώς επιτήρησης μέχρι το 2027.
Συμβολικό τέλος μνημονίων ή ουσιαστική τομή;
Η ίδια η διαδικασία της μεταπρογραμματικής εποπτείας έχει χάσει την έντασή της τα τελευταία χρόνια, με δύο αξιολογήσεις ετησίως που σπάνια κρύβουν εκπλήξεις. Για την Ελλάδα απομένουν, ούτως ή άλλως, μόλις δύο αξιολογήσεις μέχρι τη συμπλήρωση της πενταετίας, γεγονός που περιορίζει την πρακτική σημασία της αλλαγής.
Το διακύβευμα είναι κυρίως πολιτικό και συμβολικό: να μην παραμείνει η Ελλάδα η μοναδική εξαίρεση στο ευρωπαϊκό πλαίσιο και να αναγνωριστεί θεσμικά η επιστροφή στην κανονικότητα. Μια θετική απόφαση θα ενισχύσει το ευρωπαϊκό προφίλ της κυβέρνησης σε προεκλογική περίοδο, σε συνδυασμό με την πρόσφατη ανάληψη της προεδρίας του Eurogroup από τον Κυριάκο Πιερρακάκη.
Οι μεταρρυθμιστικές εκκρεμότητες πίσω από την «κανονικότητα»
Παρά την απομάκρυνση από τα μνημόνια, παραμένει σειρά ανεκπλήρωτων δεσμεύσεων, τόσο από τα προγράμματα προσαρμογής όσο και από την έκθεση Πισσαρίδη και το Ταμείο Ανάκαμψης. Πολλά ορόσημα έχουν τροποποιηθεί ή μετατεθεί, αφήνοντας στο ράφι μεταρρυθμίσεις που θα μπορούσαν να βελτιώσουν τον ανταγωνισμό και να συμπιέσουν τιμές για τους καταναλωτές.
Ενδεικτική είναι η περίπτωση των μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων, όπου είχε προβλεφθεί πώληση συγκεκριμένης υποκατηγορίας από τα σούπερ μάρκετ. Στην πράξη, οι προϋποθέσεις που τέθηκαν εμπόδισαν την είσοδο στα ράφια, ενώ οι τιμές απελευθερώθηκαν και αυξήθηκαν σημαντικά, ανατρέποντας την αρχική στόχευση για όφελος των πολιτών.
Δικαιοσύνη και πτωχευτικό: Τα δύσκολα μέτωπα
Στον τομέα της δικαιοσύνης, οι καθυστερήσεις παραμένουν οξύ πρόβλημα οκτώ χρόνια μετά το τέλος των μνημονίων. Παρότι στα πρωτοβάθμια δικαστήρια έχει υπάρξει βελτίωση μετά την αλλαγή του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, η Κομισιόν επισημαίνει ότι η αργή ψηφιοποίηση συντηρεί μακροχρόνιες διαδικασίες και περιορίζει την ασφάλεια δικαίου.
Σύμφωνα με στοιχεία του ΚΕΦΙΜ, μια υπόθεση προστασίας καταναλωτή χρειάζεται κατά μέσο όρο 4,5 χρόνια για να ολοκληρωθεί, χρόνος αποτρεπτικός για πολίτες και επιχειρήσεις. Το μήνυμα από τις ευρωπαϊκές εκθέσεις είναι ότι χωρίς λειτουργική δικαιοσύνη, οι επενδύσεις και η επιχειρηματικότητα παραμένουν εκτεθειμένες σε θεσμικό ρίσκο.
Τράπεζες, ακίνητα και φερεγγυότητα ενοικιαστών
Στον τραπεζικό τομέα εκκρεμεί από το 2020 η δημιουργία φορέα απόκτησης και επαναμίσθωσης ακινήτων, κρίσιμος κρίκος για την ολοκλήρωση του νέου πτωχευτικού πλαισίου. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας έχει δεσμευθεί ότι θα λειτουργεί έως το τέλος φθινοπώρου, με πρόβλεψη παραμονής των οφειλετών στο ακίνητο για 12 χρόνια με χαμηλό ενοίκιο και δυνατότητα επαναγοράς.
Ευρωπαϊκές πηγές ωστόσο εκτιμούν ότι, λόγω της πολιτικής ευαισθησίας του θέματος, η κυβέρνηση μπορεί να αποφύγει την πλήρη ενεργοποίηση του σχήματος πριν από τις εκλογές. Σε εκκρεμότητα παραμένει και το Μητρώο Φερεγγυότητας Ενοικιαστών, μεταφερόμενο για το β΄ εξάμηνο, παρότι συνδέεται άμεσα με τη διαφάνεια και τη σταθερότητα της αγοράς ενοικίων.
SBC Red Line
Η έξοδος από τη μεταπρογραμματική εποπτεία κλείνει έναν πολιτικά φορτισμένο κύκλο, αλλά δεν λύνει αυτόματα τις στρεβλώσεις σε αγορές, δικαιοσύνη και πτωχευτικό πλαίσιο. Η Αθήνα κερδίζει τον τίτλο της «κανονικότητας», την ώρα που αρκετές δύσκολες αποφάσεις παραμένουν σε εκκρεμότητα.
Για επιχειρήσεις και πολίτες, το πραγματικό κριτήριο θα είναι αν οι μεταρρυθμίσεις θα φέρουν χαμηλότερες τιμές, γρηγορότερη απονομή δικαιοσύνης και σταθερό πλαίσιο για δανειολήπτες και ενοικιαστές. Χωρίς υλοποίηση, η θεσμική αναβάθμιση κινδυνεύει να περιοριστεί σε επικοινωνιακό όφελος.
Η μεγάλη εικόνα είναι η παραγωγικότητα: όλες οι εκκρεμότητες, από το άνοιγμα αγορών έως την ταχύτητα των δικαστηρίων, συνδέονται με την αλλαγή παραγωγικού μοντέλου. Το επόμενο στοίχημα για την Ελλάδα είναι αν θα αξιοποιήσει την έξοδο από την εποπτεία ως αφετηρία για βαθιές τομές ή ως άνεση για αναβολές.
#μεταπρογραμματικήεποπτεία #ελληνικήοικονομία #μνημόνια #Κομισιόν #μεταρρυθμίσεις #δικαιοσύνη #πτωχευτικόπλαίσιο #τραπεζικόσύστημα #μησυνταγογραφούμεναφάρμακα #ΤαμείοΑνάκαμψης #παραγωγικότητα #αγοράακινήτων #ενοίκια #Eurogroup #δημόσιοχρέος
