Το νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο που παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας στο Σεράφειο μετατρέπει την Τοπική Αυτοδιοίκηση σε κεντρικό πεδίο πολιτικής σύγκρουσης. Η πρόταση «Σχέδιο Αριστοτέλης» συνδέει θεσμικές αλλαγές, χρηματοδότηση και αναδιανομή αρμοδιοτήτων με στόχο μια «Νέα Μεταπολίτευση».
Το νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο που παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας στο Σεράφειο επιχειρεί να αναδιατάξει τη σχέση κράτους και Τοπικής Αυτοδιοίκησης με όρους «Νέας Μεταπολίτευσης». Μέσα από το «Σχέδιο Αριστοτέλης» προτείνεται μια νέα διοικητική αρχιτεκτονική, όπου οι περιφέρειες και οι δήμοι αποκτούν διακριτό ρόλο, πόρους και πολιτικό βάρος.
Πώς δομείται το νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο στην Αυτοδιοίκηση;
Ο Αλέξης Τσίπρας περιγράφει το «Σχέδιο Αριστοτέλης» ως νέα αρχιτεκτονική διοικητικής οργάνωσης, με κάθε περιφέρεια να συνάπτει το δικό της αναπτυξιακό συμβόλαιο με το κεντρικό κράτος. Η λογική είναι συμβολαιακή: σαφείς στόχοι, συγκεκριμένα έργα, χρονοδιαγράμματα και μετρήσιμα αποτελέσματα, ώστε η ανάπτυξη να συνδέεται με δεσμεύσεις και όχι με αποσπασματικές χρηματοδοτήσεις.
Κεντρικό στοιχείο είναι η αναθεώρηση των συνενώσεων του «Καλλικράτη», με πάνω από 100 δήμους να «μπορούν και πρέπει» να ανακτήσουν την αυτονομία τους. Ο Τσίπρας επικαλείται την «αρχή της εγγύτητας» και συγκρίνει την Ελλάδα με την υπόλοιπη Ευρώπη, όπου οι δήμοι είναι πολλαπλάσιοι και μικρότερου πληθυσμού, υποστηρίζοντας ότι η συγκεντροποίηση υποβάθμισε την τοπική δημοκρατία.
Ποιες θεσμικές και χρηματοδοτικές αλλαγές φέρνει το Σχέδιο Αριστοτέλης;
Στο θεσμικό επίπεδο, το σχέδιο προβλέπει μητροπολιτική διακυβέρνηση για Αθήνα και Θεσσαλονίκη, με αρμοδιότητες σε χωροταξία, μεταφορές, μεγάλες υποδομές, ύδατα, αντιπλημμυρική και περιβαλλοντική προστασία, πολιτική προστασία και διαχείριση κοινόχρηστων και παράκτιων χώρων. Πρόκειται για μεταφορά κρίσιμων πολιτικών από τα υπουργεία σε μητροπολιτικούς συνδέσμους, κάτι που θα άλλαζε τον τρόπο λήψης αποφάσεων στα δύο μεγάλα αστικά κέντρα.
Οι «τέσσερις Εγγυήσεις» του σχεδίου συγκροτούν τον θεσμικό κορμό: Γεωγραφική Ισότητα με Εθνικό Παρατηρητήριο, ισχυρή και οικονομικά αυτόνομη Αυτοδιοίκηση με Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους περίπου 2 δισ. € ετησίως ως κατοχυρωμένο ποσοστό του ΑΕΠ, δημοκρατία πιο κοντά στον πολίτη με εκλογή δημάρχων και περιφερειαρχών στο 50% και καθιέρωση δημοψηφισμάτων, και ψηφιακή, διαφανής και αποτελεσματική διακυβέρνηση. Έτσι, η Αυτοδιοίκηση παρουσιάζεται ως επίπεδο εξουσίας με σταθερή χρηματοδοτική βάση και ενισχυμένη πολιτική νομιμοποίηση.
Πώς τοποθετείται το σχέδιο στο κομματικό και θεσμικό πλαίσιο;
Στο χρηματοδοτικό σκέλος, ο Τσίπρας μιλά για τέσσερα εργαλεία που κατευθύνουν σημαντικούς πόρους στους δήμους και τις περιφέρειες, με αιχμή έναν νέο «Φιλόδημο». Προβλέπεται ολόκληρο το τέλος ανθεκτικότητας στους δήμους, δέσμευση 6% των αποθεματικών του Πράσινου Ταμείου, το 40% του νέου εθνικού φακέλου στην Αυτοδιοίκηση και ένα πρόγραμμα «Φιλόδημος» 3,5 δισ. € ανά αυτοδιοικητική θητεία, με μόχλευση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Συνολικά, ο πρόεδρος της ΕΛ.Α.Σ κάνει λόγο για 13 δισ. € προς τους δήμους σε μία δημοτική θητεία και περίπου 15 δισ. € κατοχυρωμένων πόρων συνολικά, χωρίς –όπως υποστηρίζει– πρόσθετο δημοσιονομικό κόστος. Σε θεσμικό επίπεδο, η πρόταση εγγράφεται σε μια ευρύτερη αφήγηση «Νέας Μεταπολίτευσης», όπου η αναδιανομή αρμοδιοτήτων και πόρων προς την Αυτοδιοίκηση λειτουργεί ως αντίβαρο στο κεντρικό κράτος και ως πεδίο άσκησης προοδευτικής διακυβέρνησης.
Τι σημαίνει για εσάς ως πολίτης
Για τον πολίτη, η πρόταση μεταφράζεται σε πιθανή επαναχάραξη των δήμων, με μικρότερες χωρικές ενότητες και δημοτική αρχή πιο κοντά στην καθημερινότητα, από την καθαριότητα μέχρι τον φωτισμό. Η ενίσχυση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων και η δέσμευση συγκεκριμένων κονδυλίων για επενδύσεις σημαίνει ότι έργα υποδομής, αντιπλημμυρικής προστασίας και περιβάλλοντος θα κριθούν περισσότερο σε τοπικό επίπεδο.
Η καθιέρωση δημοψηφισμάτων και συμμετοχικής διακυβέρνησης ανοίγει τον δρόμο για άμεση εμπλοκή των πολιτών σε κρίσιμες αποφάσεις, αλλά ταυτόχρονα απαιτεί θεσμικές δικλίδες ώστε να μην μετατραπεί σε εργαλείο συγκυριακών πιέσεων. Η μεταφορά αρμοδιοτήτων σε μητροπολιτικούς συνδέσμους Αθήνας και Θεσσαλονίκης θα επηρεάσει άμεσα ζητήματα μετακινήσεων, περιβάλλοντος και χρήσεων γης, άρα και την ποιότητα ζωής στις μεγαλύτερες πόλεις της χώρας.
Σχόλιο 
: Η πρόταση Τσίπρα για νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο στην Αυτοδιοίκηση δείχνει ότι η επόμενη μεγάλη θεσμική μάχη δεν θα δοθεί μόνο στο Σύνταγμα αλλά στον χάρτη των δήμων, των πόρων και των αρμοδιοτήτων. Όποιος ελέγξει το πώς μοιράζονται τα 13 δισ. € σε μία θητεία, θα επηρεάσει για χρόνια το πραγματικό κέντρο βάρους της ελληνικής διακυβέρνησης.
Διαβάστε επίσης:
Ο Τσίπρας παρουσιάζει πρόταση για νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης
#ΑλέξηςΤσίπρας #ΕΛΑΣ #ΤοπικήΑυτοδιοίκηση #ΣχέδιοΑριστοτέλης #Καλλικράτης
