Ο Νόμος ελευθερίας πληροφόρησης στη Γερμανία μπαίνει στο μικροσκόπιο, καθώς η κυβέρνηση προωθεί αλλαγές που περιορίζουν την πρόσβαση σε δημόσια δεδομένα. Η συζήτηση δεν είναι τυπικά νομική, αλλά αφορά τον ίδιο τον τρόπο λειτουργίας της ευρωπαϊκής δημοκρατίας στην ψηφιακή εποχή.
Ο Νόμος ελευθερίας πληροφόρησης στη Γερμανία, που από το 2006 κατοχυρώνει το δικαίωμα πρόσβασης των πολιτών σε δημόσια έγγραφα, βρίσκεται στο επίκεντρο μιας σκληρής θεσμικής αντιπαράθεσης. Η κυβερνητική συμμαχία συντηρητικών και σοσιαλδημοκρατών προωθεί αλλαγές που επικαλούνται την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, αλλά πρακτικά περιορίζουν ποιος, πώς και με ποιο κόστος μπορεί να ζητά πληροφορίες από τη διοίκηση.
Πώς αλλάζει ο Νόμος ελευθερίας πληροφόρησης και ποιος μένει εκτός;
Κεντρικό στοιχείο των σχεδιαζόμενων αλλαγών είναι ο περιορισμός των αιτούντων σε «φυσικά πρόσωπα», αποκλείοντας οργανώσεις, ΜΚΟ και συλλογικούς φορείς που μέχρι σήμερα χρησιμοποιούσαν συστηματικά το θεσμικό πλαίσιο για έλεγχο της διοίκησης. Παράλληλα, από ένα καθεστώς χαμηλών ή μηδενικών τελών, ανοίγει ο δρόμος για σημαντική αύξηση των χρεώσεων, μετατρέποντας την πρόσβαση σε δημόσια πληροφορία σε οικονομικό φραγμό.
Στο τραπέζι βρίσκεται και ο γεωγραφικός περιορισμός των δικαιωμάτων πρόσβασης σε Γερμανούς και πολίτες της ΕΕ που διαμένουν στη χώρα, αφήνοντας ουσιαστικά εκτός ένα μεγάλο τμήμα αλλοδαπών και διεθνών παρατηρητών. Η ανωνυμοποίηση ονομάτων δημοσίων υπαλλήλων στις απαντήσεις, με επιχείρημα την προστασία από στοχοποίηση, αλλάζει επίσης την ποιότητα της λογοδοσίας, καθώς δυσχεραίνει την ιχνηλάτηση ευθύνης σε συγκεκριμένα επίπεδα της διοικητικής ιεραρχίας.
Ποιο είναι το θεσμικό και πολιτικό διακύβευμα πίσω από τις αλλαγές;
Η κυβέρνηση συνδέει τον επανασχεδιασμό του πλαισίου με την «εποχή σύνθετων απειλών», από κυβερνοεπιθέσεις μέχρι υβριδικές επιχειρήσεις τρίτων χωρών, ιδίως σε κρίσιμες υποδομές, αντιτρομοκρατία και αντικατασκοπεία. Η λογική είναι ότι η ευρεία διαθεσιμότητα διοικητικών δεδομένων αυξάνει τον κίνδυνο κακόβουλης χρήσης, άρα απαιτείται ένα πιο περιοριστικό καθεστώς πρόσβασης.
Απέναντι σε αυτή τη θέση, κόμματα της αντιπολίτευσης αλλά και μέρος της ίδιας της συμπολίτευσης προειδοποιούν ότι η επίκληση της ασφάλειας μπορεί να λειτουργήσει ως πρόσχημα για μια δομική υποχώρηση της διαφάνειας. Πάνω από εκατό οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών επισημαίνουν ότι ο συνδυασμός αποκλεισμού οργανώσεων, υποχρεωτικής αιτιολόγησης, αυξημένων τελών και διευρυμένων εξαιρέσεων ισοδυναμεί πρακτικά με αποδόμηση της ελευθερίας πληροφόρησης, σε μια περίοδο που η Ευρώπη διακηρύσσει την ενίσχυση του κράτους δικαίου.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η συζήτηση γύρω από τον Νόμο ελευθερίας πληροφόρησης στη Γερμανία λειτουργεί ως προειδοποιητικό σήμα για το πώς η ασφάλεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα έναντι της διαφάνειας. Σε μια χώρα με ιστορικά ελλείμματα πρόσβασης σε διοικητικά δεδομένα, η τάση περιορισμού σε έναν από τους ισχυρότερους πυλώνες της ΕΕ μπορεί να αποδυναμώσει συνολικά την ευρωπαϊκή πίεση για ανοικτά δεδομένα, διαφάνεια στις δημόσιες συμβάσεις και ουσιαστικό έλεγχο της διοίκησης.
Σχόλιο 
: Η ελληνική οικονομία και οι αγορές ωφελούνται από ένα ευρωπαϊκό περιβάλλον όπου η πρόσβαση σε δημόσια δεδομένα είναι κανόνας και όχι εξαίρεση, καθώς ενισχύεται η εμπιστοσύνη επενδυτών, πολιτών και θεσμικών εταίρων. Αν η Γερμανία, ως πρότυπο διοικητικής οργάνωσης, κινηθεί προς μια πιο κλειστή λογική, αυξάνεται ο κίνδυνος να παγιωθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο μια κουλτούρα περιορισμένης λογοδοσίας, με επιπτώσεις τόσο στη διαχείριση πόρων της ΕΕ όσο και στη διαφάνεια κρίσιμων τομέων όπως η ενέργεια, οι υποδομές και η ψηφιακή διακυβέρνηση.
Διαβάστε επίσης:
Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία καταδικάζουν τις επιθέσεις Ιράν
Νέοι ίδιοι πόροι της ΕΕ, νέες γραμμές ρήξης στις πρωτεύουσες
#Γερμανία #διαφάνεια #δημόσιαδιοίκηση #ΕυρωπαϊκήΈνωση #θεσμοί
