Το πακέτο ΔΕΘ διαμορφώνεται σε μια ζώνη 1,2-2 δισ. ευρώ, με την κυβέρνηση να αξιοποιεί υπερπλεονάσματα και νέες ευρωπαϊκές ρήτρες για να αυξήσει τον βαθμό ελευθερίας της. Το πραγματικό «ταβάνι» δεν είναι ο δημοσιονομικός χώρος, αλλά το συμφωνημένο με τις Βρυξέλλες όριο αύξησης δαπανών.
Το πακέτο ΔΕΘ αναμένεται να κινηθεί αρχικά γύρω από τα 1,2-1,3 δισ. ευρώ, με το οικονομικό επιτελείο να αναζητεί τρόπους ώστε το τελικό ύψος να προσεγγίσει τα 2 δισ. ευρώ χωρίς να παραβιαστεί το ευρωπαϊκό όριο δαπανών. Η συγκυρία είναι πολιτικά και γεωπολιτικά φορτισμένη, κάτι που αυξάνει την πίεση για γενναίες παρεμβάσεις αλλά και για αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία.
Πώς «χτίζεται» το πακέτο ΔΕΘ μέσα σε στενά ευρωπαϊκά όρια;
Δύο υπό διαπραγμάτευση παράμετροι με την Κομισιόν μπορούν να φουσκώσουν το πακέτο. Η πρώτη είναι η ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής για ενεργειακές δαπάνες, με λίστα έργων που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και μειώνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, εκτιμώμενου ύψους 300-500 εκατ. ευρώ για το 2027.
Αν αυτό το ποσό εξαιρεθεί από τον υπολογισμό των δαπανών, δημιουργείται αντίστοιχος χώρος για παροχές χωρίς παραβίαση των κανόνων. Η δεύτερη παράμετρος είναι πόσο μεγάλο τμήμα των εσόδων από την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής θα κριθεί μόνιμο, ώστε να επιτρέψει πιο φιλόδοξες μόνιμες παρεμβάσεις.
Υπερπλεονάσματα, φοροδιαφυγή και ο ρόλος του πληθωρισμού
Το πρώτο εξάμηνο του έτους το πρωτογενές πλεόνασμα έφτασε τα 4,48 δισ. ευρώ, υπερδιπλάσιο του στόχου των 1,953 δισ. ευρώ, κυρίως λόγω χαμηλότερων δαπανών και υψηλότερων φορολογικών εσόδων. Τα έσοδα από φόρους ήταν 2,1% πάνω από τον στόχο στο εξάμηνο και 9,4% μόνο τον Ιούνιο, μήνα με πληθωρισμό 4,4%, στοιχείο που «φουσκώνει» ειδικά τους έμμεσους φόρους.
Παράλληλα, τα έσοδα από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής έφτασαν τα 1,7 δισ. ευρώ το 2024 και εκτιμάται ότι διαμορφώθηκαν κοντά στα 2,2 δισ. ευρώ το 2025. Αν αυτά τα επίπεδα θεωρηθούν διατηρήσιμα, ενισχύουν το πρωτογενές πλεόνασμα και επιταχύνουν τη μείωση του χρέους, επιτρέποντας περισσότερες μόνιμες παροχές εντός του ορίου δαπανών.
Από το υπερπλεόνασμα στο «μενού» μέτρων για επαγγελματίες και μισθωτούς
Το 2025 το πρωτογενές πλεόνασμα έφτασε το 4,9% του ΑΕΠ έναντι στόχου 3,9%, δημιουργώντας υπερπλεόνασμα 2,9 δισ. ευρώ. Από αυτό, περίπου 1 δισ. ευρώ μπορεί να κατευθυνθεί σε μόνιμες παροχές το 2027, ενώ άλλο 1 δισ. ευρώ αξιοποιήθηκε ήδη για μέτρα στήριξης φέτος, αφήνοντας υπόλοιπο 150-200 εκατ. ευρώ εντός του στόχου δαπανών του 2026 μετά τα δύο πακέτα για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Ο σχεδιασμός του πακέτου για το 2027 έχει ξεκινήσει αλλά θα κλειδώσει λίγο πριν τη ΔΕΘ, ώστε να ληφθούν υπόψη τυχόν νέες ανάγκες από το μέτωπο της Μέσης Ανατολής. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι μικρές επιχειρήσεις, με σενάρια για νέα αύξηση του κατώτατου μισθού, μείωση ή πλήρη κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και μείωση της προκαταβολής φόρου για τις μικρομεσαίες.
Το ήδη «φορτωμένο» 2027 και η προεκλογική διάσταση
Πέρα από το νέο πακέτο, ο προϋπολογισμός του 2027 ενσωματώνει ήδη μέτρα άνω των 2 δισ. ευρώ από προηγούμενες εξαγγελίες και φετινά πακέτα. Μεταξύ αυτών είναι η πλήρης κατάργηση του ΕΝΦΙΑ σε οικισμούς κάτω των 1.500 κατοίκων, η κατάργηση του συμψηφισμού της προσωπικής διαφοράς στις συντάξεις και η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά μισή ποσοστιαία μονάδα.
Οι αποφάσεις για το τελικό μέγεθος και τη σύνθεση του πακέτου ΔΕΘ θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό και το προεκλογικό αφήγημα. Η πρόκληση είναι να μεταφραστούν τα υπερπλεονάσματα σε στοχευμένες ελαφρύνσεις για επαγγελματίες, μικρές επιχειρήσεις και συνταξιούχους, χωρίς να υπονομευθεί η αξιοπιστία της χώρας απέναντι στους ευρωπαϊκούς κανόνες.
SBC Red Line
Το κρίσιμο στοιχείο που δεν λέγεται ανοιχτά είναι ότι το «πακέτο ΔΕΘ» δεν περιορίζεται από το πόσα αντέχει ο προϋπολογισμός, αλλά από το πόσα επιτρέπουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες δαπανών. Αυτό σημαίνει ότι κάθε νέα παροχή πρέπει να «ντυθεί» με τεχνικές εξαιρέσεις, όπως η ρήτρα για τις ενεργειακές δαπάνες.
Για τις επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες, η ουσία δεν είναι το συνολικό νούμερο του πακέτου, αλλά αν οι παρεμβάσεις θα είναι μόνιμες και προβλέψιμες: κατάργηση τέλους επιτηδεύματος, χαμηλότερη προκαταβολή φόρου, σταθερό ασφαλιστικό κόστος. Χωρίς διάρκεια, οι ελαφρύνσεις δεν γίνονται επενδυτική στρατηγική, αλλά απλώς ανάσα ρευστότητας.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η Ελλάδα μπαίνει σε φάση όπου η ανάπτυξη, ο πληθωρισμός και η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής «χτίζουν» υπερπλεονάσματα, τα οποία όμως περνούν μέσα από ευρωπαϊκά φίλτρα πριν φτάσουν στην πραγματική οικονομία. Το επόμενο στοίχημα είναι αν η κυβέρνηση θα μετατρέψει αυτή τη σπάνια δημοσιονομική ευχέρεια σε διαρθρωτικές ελαφρύνσεις και όχι σε συγκυριακές προεκλογικές παροχές.
#πακέτοΔΕΘ #δημοσιονομικόςχώρος #πρωτογενέςπλεόνασμα #φοροδιαφυγή #ευρωπαϊκοίκανόνεςδαπανών #ελεύθεροιεπαγγελματίες #μικρέςεπιχειρήσεις #κατώτατοςμισθός #τέλοςεπιτηδεύματος #φορολογικάέσοδα #πληθωρισμός #ΕΝΦΙΑ #συνταξιούχοι #προϋπολογισμός2027 #ΜέσηΑνατολή
