Ο πληθωρισμός ενέργεια επανέρχεται στο προσκήνιο, καθώς η νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή εκτινάσσει ξανά πετρέλαιο και φυσικό αέριο πριν καν προλάβουν να φανούν στην αντλία τα οφέλη της πρόσφατης αποκλιμάκωσης. Η Αθήνα βλέπει το παράθυρο απορρόφησης των αυξήσεων να στενεύει, την ώρα που ο δομικός πληθωρισμός ανεβάζει ταχύτητα.
Ο πληθωρισμός ενέργεια επανέρχεται δυναμικά ως κεντρικός κίνδυνος για την ελληνική οικονομία, καθώς το νέο κύμα έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν εκτόξευσε εκ νέου τις διεθνείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Πριν καν περάσει στην αντλία η προηγούμενη αποκλιμάκωση, η αγορά προεξοφλεί επιστροφή της αμόλυβδης και του πετρελαίου κίνησης κοντά ή πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια στιγμή που τα επίσημα στοιχεία έδειχναν μεν επιβράδυνση του πληθωρισμού, αλλά σε επίπεδα ακόμη πολύ πάνω από την προ πολέμου στο Ιράν περίοδο. Η Ελλάδα παραμένει στις πρώτες θέσεις της ΕΕ σε ακρίβεια, με την ενέργεια και τα τρόφιμα να πιέζουν δυσανάλογα τα νοικοκυριά.
Πώς ο πληθωρισμός ενέργεια ανατρέπει τις καλοκαιρινές ισορροπίες;
Τα αμερικανικά χτυπήματα στα παράλια του Ιράν, με σαφή προαναγγελία συνέχισης από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, ανέτρεψαν σε λίγα 24ωρα το κλίμα στις αγορές ενέργειας. Το Μπρέντ, που είχε υποχωρήσει στα 70 δολάρια το βαρέλι, εκτινάχθηκε κοντά στα 79 δολάρια, ενώ το φυσικό αέριο για την Ευρώπη ανέβηκε από τα 32 στα 59 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα.
Με αυτά τα δεδομένα, η εγχώρια αγορά καυσίμων προετοιμάζεται για νέα άνοδο τιμών, με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για αμόλυβδη που θα ξεπεράσει ξανά τα 2 ευρώ και πετρέλαιο κίνησης που θα πλησιάσει εκ νέου αυτό το επίπεδο. Αυτό σημαίνει ότι το υποτιθέμενο «παράθυρο ανάσας» για νοικοκυριά και επιχειρήσεις ουσιαστικά κλείνει πριν καν ανοίξει.
Η συμφωνία κυρίων υπό πίεση και ο «λογαριασμός» της ακρίβειας
Η νέα άνοδος των διεθνών τιμών δοκιμάζει ευθέως τη συμφωνία κυρίων που είχε επιτευχθεί στο τέλος Ιουνίου μεταξύ κυβέρνησης και αγοράς για πάγωμα τιμών το καλοκαίρι. Οι μεγάλες αλυσίδες τροφίμων είχαν σχεδιάσει να απορροφήσουν το αυξημένο ενεργειακό κόστος των προηγούμενων μηνών, με στόχο από τον Σεπτέμβριο να υπάρξει ομαλοποίηση.
Η παράταση της γεωπολιτικής έντασης, με διαδοχικούς κύκλους βομβαρδισμών και βραχύβιες εκεχειρίες, ανατρέπει αυτούς τους σχεδιασμούς. Το οικονομικό επιτελείο ανησυχεί ότι η προσπάθεια συγκράτησης τιμών θα καταστεί δημοσιονομικά και επιχειρησιακά δυσκολότερη, ιδίως αν οι πιέσεις στην ενέργεια «περάσουν» στα ράφια των τροφίμων και στις υπηρεσίες.
Αριθμοί που προβληματίζουν: Υψηλός δομικός πληθωρισμός και τρόφιμα
Παρά την υποχώρηση του εναρμονισμένου δείκτη στο 3,9% τον Ιούνιο, από 4,9% τον Μάιο, η Ελλάδα παραμένει με τον τέταρτο υψηλότερο πληθωρισμό στην ΕΕ. Ο εθνικός δείκτης τιμών καταναλωτή της ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε ετήσια αύξηση 4,4% τον Ιούνιο, από 5,2% τον Μάιο, χωρίς μεταβολή σε μηνιαία βάση.
Η ενέργεια εξακολουθεί να αποτελεί βασικό τροφοδότη της ακρίβειας: σε ετήσια βάση, το φυσικό αέριο ήταν ακριβότερο κατά 24,6%, το πετρέλαιο θέρμανσης κατά 53,2%, το πετρέλαιο κίνησης κατά 12% και η βενζίνη κατά 12,8%. Στα τρόφιμα, οι αυξήσεις σε βασικά είδη όπως μοσχάρι (15,6%) και αρνί (16,2%) επιβεβαιώνουν ότι ο πληθωρισμός έχει περάσει βαθιά στο «καλάθι» του νοικοκυριού.
Θερινή περίοδος, τουρισμός και κίνδυνος μονιμοποίησης της ακρίβειας
Πέρα από την ενέργεια, ο δομικός πληθωρισμός –χωρίς καύσιμα και εποχικά είδη– ανέβηκε στο 3,4% τον Ιούνιο από 2,2% τον Μάιο, κόντρα στη γενική επιβράδυνση. Αυτός ο δείκτης λειτουργεί ως προειδοποιητικό σήμα ότι οι αυξήσεις τιμών τείνουν να παγιωθούν και να διατηρηθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η συγκυρία γίνεται πιο σύνθετη επειδή βρισκόμαστε στην καρδιά της θερινής περιόδου, όπου τον τόνο στον πληθωρισμό δίνουν η περιφέρεια και ο τουρισμός, όχι τα αστικά κέντρα. Ιστορικά, οι καλοκαιρινοί μήνες καταγράφουν τα υψηλότερα επίπεδα τιμών, γεγονός που ενισχύει τον φόβο ότι οι σημερινές ανατιμήσεις μπορεί να «κλειδώσουν» ως νέα κανονικότητα.
SBC Red Line
Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι μόνο αν η αμόλυβδη θα ξαναγράψει «2» στην αντλία, αλλά αν η ενέργεια θα λειτουργήσει ως μόνιμος μηχανισμός μεταφοράς γεωπολιτικού ρίσκου στο καλάθι της νοικοκυράς. Όσο η ένταση στη Μέση Ανατολή γίνεται «νέα κανονικότητα», τόσο ο κίνδυνος για επίμονα υψηλό δομικό πληθωρισμό μεγαλώνει.
Για τις επιχειρήσεις, ειδικά στη μεταποίηση και την εστίαση, αυτό σημαίνει ότι τα περιθώρια απορρόφησης κόστους στενεύουν επικίνδυνα και η «συμφωνία κυρίων» μετατρέπεται σε δίλημμα βιωσιμότητας. Τα νοικοκυριά, κυρίως τα χαμηλά και μεσαία, βλέπουν τρόφιμα, ενοίκια και καύσιμα να διεκδικούν ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο από σταθερά ή οριακά αυξανόμενα εισοδήματα.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η Ελλάδα μπαίνει σε έναν κύκλο όπου ο πληθωρισμός ενέργειας και ο τουριστικός πληθωρισμός αλληλοτροφοδοτούνται, δοκιμάζοντας την κοινωνική αντοχή και την ανταγωνιστικότητα. Το επόμενο στοίχημα θα είναι αν η οικονομική πολιτική θα προλάβει να μετατρέψει την τρέχουσα κρίση σε επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης ή αν θα περιοριστεί σε διαρκή «πυρόσβεση» της ακρίβειας.
Διαβάστε επίσης:
ΕΛΣΤΑΤ ανακοινώνει άλμα πληθωρισμού με αιχμή την ενέργεια
Πληθωρισμός 4,4% τον Ιούνιο με επίμονη ακρίβεια σε τρόφιμα και στέγη
#πληθωρισμός #ενέργεια #τιμέςκαυσίμων #φυσικόαέριο #πετρέλαιο #ΕΛΣΤΑΤ #Ευρωζώνη #τρόφιμα #δομικόςπληθωρισμός #ΜέσηΑνατολή #Ιράν #ΗΠΑ #τουρισμός #ελληνικήοικονομία #ακρίβεια
