Το πυρηνικό πρόγραμμα της Σαουδικής Αραβίας εξελίσσεται σε σύνθετο γεωπολιτικό παζλ, καθώς η Ουάσιγκτον συνδέει την πυρηνική συμφωνία με την εξομάλυνση των σχέσεων Ριάντ–Ισραήλ. Η νέα αμερικανική προϋπόθεση αφήνει τη συμφωνία σε διπλωματική εκκρεμότητα και ανοίγει το πεδίο για εναλλακτικούς πυρηνικούς εταίρους.
Το πυρηνικό πρόγραμμα της Σαουδικής Αραβίας βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας εύθραυστης ισορροπίας μεταξύ ενεργειακών αναγκών, γεωπολιτικών ανταγωνισμών και εσωτερικών πολιτικών περιορισμών στις ΗΠΑ. Η συμφωνία πυρηνικής συνεργασίας με την Ουάσιγκτον, που ανακοινώθηκε ως εργαλείο διαφοροποίησης του σαουδικού ενεργειακού μείγματος, κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε έναν σύνθετο διπλωματικό κόμβο.
Πυρηνικό πρόγραμμα ή διπλωματικό παζάρι με το Ισραήλ;
Τυπικά, η συμφωνία προβλέπει τριακονταετή συνεργασία, μεταφορά αμερικανικής τεχνολογίας και πιθανή κατασκευή μονάδας εμπλουτισμού ουρανίου από εταιρείες των ΗΠΑ, υπό αυστηρούς ελέγχους. Ο στόχος για το Ριάντ είναι σαφής: κάλυψη αυξανόμενων ενεργειακών αναγκών, απελευθέρωση περισσότερων ποσοτήτων υδρογονανθράκων για εξαγωγή και τροφοδότηση ενεργοβόρων κέντρων δεδομένων.
Στην πράξη όμως, η νεότερη παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ, που συνέδεσε ρητά την πυρηνική συνεργασία με εξομάλυνση σχέσεων Σαουδικής Αραβίας–Ισραήλ, μετατρέπει το τεχνικό κείμενο σε πολιτικό παζάρι. Το Ριάντ επαναλαμβάνει ότι χωρίς σαφή προοπτική ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους δεν πρόκειται να προχωρήσει σε επίσημες σχέσεις με το Ισραήλ, θέση που συγκρούεται με την ισραηλινή κυβερνητική γραμμή.
Η Ουάσιγκτον, το Κογκρέσο και το ρίσκο της εκκρεμότητας
Η συμφωνία πρέπει να περάσει από το Κογκρέσο, όμως η νέα προϋπόθεση Τραμπ θολώνει τόσο το χρονοδιάγραμμα όσο και τη βεβαιότητα κατάθεσής της. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η επίσημη υιοθέτηση των προεδρικών αναρτήσεων ως κυβερνητικής πολιτικής δημιουργεί τριβές με το Ριάντ, το οποίο θεωρεί ότι έχει ήδη δεσμευθεί σε συγκεκριμένο πλαίσιο συνεργασίας.
Η Ντόχα και κύκλοι περιφερειακών think tank προειδοποιούν ότι η σύνδεση πυρηνικής συμφωνίας και εξομάλυνσης με το Ισραήλ μπορεί να υπονομεύσει συνολικά το εγχείρημα. Αν η Ουάσιγκτον επιμείνει, το πυρηνικό πρόγραμμα της Σαουδικής Αραβίας κινδυνεύει να μετατραπεί από εργαλείο ενεργειακής στρατηγικής σε όμηρο της αμερικανοϊσραηλινής εξίσωσης και των εσωτερικών πολιτικών ισορροπιών των ΗΠΑ.
Τεχνικές προκλήσεις, IAEA και το άνοιγμα προς Κίνα–Ρωσία
Ακόμη και αν η συμφωνία ενεργοποιηθεί, η Σαουδική Αραβία έχει μπροστά της δύσκολες τεχνικές και θεσμικές επιλογές. Η προοπτική εγχώριου εμπλουτισμού ουρανίου εξαρτάται από διετή κοινή μελέτη, ενώ σε αντίθετη περίπτωση το βασίλειο θα πρέπει να βασιστεί σε εισαγόμενο καύσιμο, όπως άλλες χώρες με πολιτικά πυρηνικά προγράμματα. Παράλληλα, η απουσία αποδοχής του «Πρόσθετου Πρωτοκόλλου» της IAEA και η επιλογή διμερών διασφαλίσεων με τις ΗΠΑ εγείρουν ερωτήματα για το βάθος της διεθνούς εποπτείας.
Το πραγματικό στρατηγικό διακύβευμα όμως αφορά τον εταίρο: αν το Ριάντ στραφεί σε δυτικό πάροχο σε σύμπλευση με τις ΗΠΑ, το πολιτικό κόστος μένει διαχειρίσιμο. Αντίθετα, συνεργασία με Κίνα ή Ρωσία θα σήμαινε ότι η Σαουδική Αραβία θα ισορροπεί ανάμεσα σε αμερικανική ομπρέλα ασφάλειας και πυρηνική συνεργασία με στρατηγικό ανταγωνιστή της Ουάσιγκτον, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη Μέση Ανατολή και τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
SBC Red Line
Πίσω από τη συζήτηση για το πυρηνικό πρόγραμμα διαμορφώνεται ένα νέο πεδίο άσκησης επιρροής στη Μέση Ανατολή, όπου η πυρηνική τεχνολογία γίνεται μοχλός διαπραγμάτευσης, όχι μόνο εργαλείο ανάπτυξης. Η Ουάσιγκτον ρισκάρει να μετατρέψει μια ενεργειακή συμφωνία σε τεστ πίστης για τη σαουδική εξωτερική πολιτική.
Για τις επιχειρήσεις ενέργειας, τεχνολογίας και υποδομών, η έκβαση θα κρίνει ποιος θα αναλάβει πολυετείς συμβάσεις δισεκατομμυρίων σε καύσιμο, εξοπλισμό και υπηρεσίες. Η παράταση της εκκρεμότητας παγώνει επενδυτικές αποφάσεις και αυξάνει το ασφάλιστρο κινδύνου για κάθε project που συνδέεται με τη σαουδική ενεργειακή μετάβαση.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η επιλογή του Ριάντ για το πυρηνικό πρόγραμμα θα δείξει αν η Μέση Ανατολή θα παραμείνει κυρίως αμερικανοκεντρική ή θα εξελιχθεί σε πεδίο ανοιχτού ανταγωνισμού ΗΠΑ–Κίνας–Ρωσίας. Το επόμενο στοίχημα δεν είναι μόνο ποιος θα χτίσει τους αντιδραστήρες, αλλά ποιος θα καθορίσει τους κανόνες ασφάλειας και επιρροής στην περιοχή για τις επόμενες δεκαετίες.
Διαβάστε επίσης:
Κατάρ και Σαουδική Αραβία συζητούν διπλωματική αποκλιμάκωση στην περιοχή
Κουβέιτ καταδικάζει επιθέσεις Χούθι και στηρίζει Σαουδική Αραβία
#ΣαουδικήΑραβία #πυρηνικόπρόγραμμα #ΗνωμένεςΠολιτείες #Ισραήλ #ΜέσηΑνατολή #ουράνιο #IAEA #γεωπολιτική #ενεργειακήασφάλεια #πυρηνικήενέργεια #Κίνα #Ρωσία #ΚογκρέσοΗΠΑ #διπλωματία #τεχνολογίααιχμής
