Τα Στενά του Ορμούζ ωθούν τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες της Μέσης Ανατολής σε αγώνα δρόμου για νέους αγωγούς που θα παρακάμπτουν το κρίσιμο πέρασμα. Σε μια αγορά που είχε συνηθίσει να θεωρεί δεδομένη τη ροή του Περσικού Κόλπου, η γεωπολιτική ανασφάλεια ξαναγράφει τον χάρτη των ενεργειακών διαδρομών.
Τα Στενά του Ορμούζ ωθούν τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες της Μέσης Ανατολής σε μια βίαιη αναθεώρηση στρατηγικής, με στόχο την εξαγωγή πετρελαίου χωρίς διέλευση από το πιο ευάλωτο θαλάσσιο πέρασμα του πλανήτη. Η διακοπή της ναυσιπλοΐας και η άνοδος των τιμών ανέδειξαν ότι η μονομερής εξάρτηση από ένα σημείο δίπλα στις ιρανικές ακτές είναι πλέον ρίσκο πρώτης γραμμής.
Στενά του Ορμούζ: πώς αλλάζει ο χάρτης των ροών;
Πριν από τον πόλεμο με το Ιράν, περίπου 15 εκατ. βαρέλια ημερησίως από τον Περσικό Κόλπο περνούσαν από τα Στενά του Ορμούζ, καθιστώντας τα κεντρικό νεύρο της παγκόσμιας προσφοράς. Σήμερα, τουλάχιστον επτά μεγάλα έργα αγωγών βρίσκονται υπό κατασκευή, σχεδιασμό ή συζήτηση, με κατεύθυνση λιμάνια στην Ερυθρά Θάλασσα, τη Μεσόγειο και τον Κόλπο του Ομάν.
Όπως σημειώνει η Βικτόρια Γκράμπενβεγκερ της Kpler, «η τόσο μεγάλη εξάρτηση από τα Στενά του Ορμούζ δεν αποτελεί πλέον συνετή μακροπρόθεσμη στρατηγική». Η Σαουδική Αραβία αξιοποιεί τον αγωγό Ανατολής–Δύσης προς το Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διοχετεύουν πετρέλαιο στη Φουτζέιρα στον Κόλπο του Ομάν, ήδη όμως αυτά τα δίκτυα λειτουργούν κοντά στα όριά τους.
Οι νέοι αγωγοί, τα νούμερα και τα όρια της ασφάλειας
Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η κρατική εταιρεία του Άμπου Ντάμπι επενδύει 3 δισ. δολάρια σε νέο αγωγό περίπου 300 χιλιομέτρων προς τη Φουτζέιρα, παράλληλα με τον υφιστάμενο. Η δυναμικότητα του συστήματος θα αυξηθεί κατά πάνω από 1,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, με το έργο να έχει ήδη ολοκληρωθεί κατά το ήμισυ και να στοχεύει σε λειτουργία στις αρχές του 2027, αν και η Kpler βλέπει πιο ρεαλιστικά τα μέσα του έτους λόγω απαιτούμενων λιμενικών επεκτάσεων.
Το Ιράκ, ιδιαίτερα εκτεθειμένο στα Στενά, επαναφέρει στο τραπέζι αγωγούς από τη Βασόρα προς το τουρκικό Τσεϊχάν στη Μεσόγειο, με προβλεπόμενη διακλάδωση προς το συριακό Μπανιάς δυναμικότητας έως 2 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Παράλληλα, αναθερμαίνονται οι συζητήσεις για αγωγό προς την ιορδανική Άκαμπα, που θα ανοίξει διέξοδο μέσω Ερυθράς Θάλασσας ή Διώρυγας του Σουέζ.
Ακριβότερη ασφάλεια, νέοι κίνδυνοι και το αδιέξοδο του LNG
Οι υπολογισμοί της Goldman Sachs δείχνουν ότι τα έργα παράκαμψης μπορούν να προσθέσουν 3,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως έως το τέλος του 2027 και 7,3 εκατ. βαρέλια έως το τέλος του 2028. Αυτό σημαίνει ότι πάνω από το 60% των προπολεμικών εξαγωγών πετρελαίου του Περσικού Κόλπου θα μπορούσε να προστατευθεί από νέο μπλοκάρισμα στα Στενά, αλλά με τίμημα υψηλότερου κόστους μεταφοράς και μεγαλύτερων αποστάσεων για τις ασιατικές αγορές.
Την ίδια στιγμή, οι νέες διαδρομές δεν είναι «ασπίδα» χωρίς ρωγμές. Οι ροές προς την Ερυθρά Θάλασσα παραμένουν εκτεθειμένες στις επιθέσεις των Χούθι στο στενό Μπαμπ ελ Μάντεμπ, ενώ η Διώρυγα του Σουέζ δεν μπορεί να εξυπηρετήσει τα μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια των 2 εκατ. βαρελιών. Επιπλέον, οι ίδιοι οι αγωγοί είναι στόχος: το 2019 ο σαουδαραβικός αγωγός Ανατολής–Δύσης τέθηκε προσωρινά εκτός λειτουργίας μετά από επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, υπογραμμίζοντας ότι οι υβριδικές απειλές μετακινούνται μαζί με τις υποδομές.
SBC Red Line
Η ρητορική περί «ασφαλών εναλλακτικών» κρύβει ότι η Μέση Ανατολή απλώς μεταφέρει το ρίσκο από ένα choke point σε ένα δίκτυο ευάλωτων κόμβων. Η διαφοροποίηση μειώνει την πιθανότητα ολικού σοκ, αλλά δεν ακυρώνει την πολιτικοστρατιωτική εξάρτηση της παγκόσμιας αγοράς από μια εύφλεκτη γειτονιά.
Για επιχειρήσεις και καταναλωτές, αυτό μεταφράζεται σε πιο μόνιμο ασφάλιστρο κινδύνου στις τιμές ενέργειας και ναύλων. Οι εφοδιαστικές αλυσίδες θα πρέπει να σχεδιάζονται με βάση σενάρια επαναλαμβανόμενων διαταραχών, όχι ως «μοναδικών» κρίσεων, με μεγαλύτερη έμφαση σε συμβόλαια ευελιξίας και ενεργειακή διαφοροποίηση.
Το μεγάλο στοίχημα είναι αν η επόμενη φάση ενεργειακής μετάβασης θα προλάβει τη γεωπολιτική κλιμάκωση ή το αντίστροφο. Όσο το LNG παραμένει πρακτικά «αιχμάλωτο» των Στενών του Ορμούζ, η παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου θα είναι το πιο αδύναμο κρίκο σε κάθε νέα κρίση στον Περσικό Κόλπο.
Διαβάστε επίσης:
ΗΠΑ: Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι δεν χρειάζεται τα Στενά του Ορμούζ
Όταν κλείνουν δύο θαλάσσιες αρτηρίες ταυτόχρονα: Η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε επικίνδυνη ζώνη
#ΣτενάτουΟρμούζ #ΜέσηΑνατολή #πετρέλαιο #αγωγοί #ΠερσικόςΚόλπος #ΕρυθράΘάλασσα #ΔιώρυγαΣουέζ #Ιράν #Ιράκ #ΗνωμέναΑραβικάΕμιράτα #ΣαουδικήΑραβία #LNG #ενεργειακήασφάλεια #γεωπολιτικόςκίνδυνος #τιμέςπετρελαίου
