Η συνταγματική αναθεώρηση εξελίσσεται σε πεδίο σκληρής θεσμικής διαπραγμάτευσης, με τη Νέα Δημοκρατία να έχει την πρωτοβουλία των κινήσεων και τα κόμματα της αντιπολίτευσης να αρνούνται «λευκή επιταγή» στην προαναθεωρητική Βουλή. Το πραγματικό διακύβευμα μεταφέρεται ήδη στην επόμενη, Αναθεωρητική Βουλή, όπου ο συσχετισμός δυνάμεων θα κρίνει αν οι σημερινές προτάσεις θα γίνουν μόνιμο συνταγματικό πλαίσιο ή απλώς μια άσκηση πολιτικών προθέσεων.
Η συνταγματική αναθεώρηση εξελίσσεται σε κεντρικό πολιτικό μέτωπο, με τη Νέα Δημοκρατία να προωθεί ευρύ πακέτο αλλαγών και την αντιπολίτευση να δηλώνει ότι δεν πρόκειται να δώσει «λευκή επιταγή» στην παρούσα Βουλή. Πίσω από τις τεχνικές διατυπώσεις, διαμορφώνεται ένας νέος χάρτης ισορροπιών για δικαιώματα, εκλογικούς κανόνες, ΜΜΕ, Δικαιοσύνη και ευθύνη του πολιτικού προσωπικού.
Πού συγκλίνουν και πού συγκρούονται τα κόμματα στη συνταγματική αναθεώρηση;
Στα ατομικά δικαιώματα (άρθρα 5, 5α, 5β) καταγράφεται μια ιδιότυπη σύγκλιση γύρω από την ανάγκη προστασίας από την τεχνητή νοημοσύνη και τη βία κατά των γυναικών, αλλά με διαφορετικές προτεραιότητες: η ΝΔ ζητά ειδικό άρθρο για την τεχνητή νοημοσύνη, ενώ ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ επιμένουν σε ισχυρή αντιδιακριτική προστασία, πρόσβαση στην πληροφορία και ρητή αναφορά στις γυναικοκτονίες. Τα μικρότερα κόμματα προσθέτουν ιδεολογικές αιχμές, από την προστασία του εμβρύου («Νίκη») έως την κριτική στον έλεγχο των ψηφιακών υποδομών (ΚΚΕ) και την ανάγκη συνταγματικών ορίων στην τεχνολογία (Ελληνική Λύση).
Στα άρθρα 14 και 15 για τον Τύπο και τα ραδιοτηλεοπτικά μέσα, η ΝΔ θέλει εκσυγχρονισμό με ενσωμάτωση των διαδικτυακών μέσων και προστασία της συντακτικής ανεξαρτησίας, ενώ ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ ζητούν κατάργηση αναχρονιστικών διατάξεων, ισχυρή διαφάνεια, πολυφωνία και ανάσχεση της υπερσυγκέντρωσης ιδιοκτησίας. Τα υπόλοιπα κόμματα μεταφέρουν τη συζήτηση από το γράμμα του Συντάγματος στην πράξη: εργασιακές συνθήκες στα ΜΜΕ (ΚΚΕ), προστασία της δημοσιογραφικής κρίσης (Ελληνική Λύση) και ρόλος των μέσων στην «εθνική και θρησκευτική ταυτότητα» («Νίκη»).
Πώς αναδιατάσσονται Παιδεία, ιδιοκτησία, κοινωνικό κράτος και περιβάλλον;
Το άρθρο 16 για την Παιδεία γίνεται το πεδίο της πιο καθαρής ιδεολογικής αντιπαράθεσης: η ΝΔ ανοίγει τον δρόμο για ανώτατη εκπαίδευση και από μη δημόσια νομικά πρόσωπα, με διάθεση να αποδεχθεί τον όρο «μη κερδοσκοπικό» αν συναινέσει το ΠΑΣΟΚ, ενώ ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ και «Νίκη» υπερασπίζονται ρητά τον αποκλειστικά δημόσιο χαρακτήρα των ΑΕΙ. Το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί ενδιάμεση λύση με μη κερδοσκοπικά ιδρύματα υπό αυστηρή εποπτεία, ενώ η Ελληνική Λύση προσθέτει ριζικές αλλαγές στις εισαγωγικές εξετάσεις και τον ρόλο των φοιτητικών παρατάξεων.
Στο άρθρο 17 για την ιδιοκτησία, η ΝΔ διευρύνει την προστασία στην «περιουσία», προβλέπει αποζημίωση και χωρίς απαλλοτρίωση, μεταφορά συντελεστή δόμησης και αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτιρίων. ΣΥΡΙΖΑ βλέπει θετικά την έννοια της περιουσίας και την αποζημίωση, αλλά προειδοποιεί για «δυναμική πολεοδομία» και επενδυτικές πιέσεις, ενώ ΚΚΕ και Ελληνική Λύση αμφισβητούν αν η αναθεώρηση καλύπτει πραγματικές κοινωνικές ανάγκες. Η «Νίκη» μεταφέρει τη συζήτηση στην απόλυτη προστασία της πρώτης κατοικίας, με ειδικές ρήτρες για αναπηρία.
Τι σημαίνει για εσάς ως πολίτης
Στο άρθρο 21 για την οικογένεια, τη στέγη και την υγεία, η ΝΔ εισάγει την «προσιτή στέγη» και τη διαγενεακή δικαιοσύνη ως κατευθύνσεις πολιτικής, ενώ ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ ζητούν ρητή συνταγματική κατοχύρωση του Εθνικού Συστήματος Υγείας και ισχυρότερη κρατική υποχρέωση για κοινωνική κατοικία και αναπαραγωγικά δικαιώματα. ΚΚΕ και Ελληνική Λύση επισημαίνουν ότι η διατύπωση «μέριμνα» χωρίς δεσμευτικό χαρακτήρα κινδυνεύει να μείνει κενό γράμμα, ενώ η «Νίκη» συνδέει το άρθρο με δημογραφική πολιτική, φορολογικές απαλλαγές πολύτεκνων και αυστηρή στάση στη μετανάστευση.
Στο άρθρο 24 για το περιβάλλον, η ΝΔ φέρνει στο Σύνταγμα την κλιματική αλλαγή, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τη διαχείριση υδάτων και την προστασία ζώων, ενώ κυβερνητικοί βουλευτές θέτουν ζήτημα επανεξέτασης του ορισμού του δάσους, λόγω νομολογιακών εμποδίων. ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ αποδέχονται τον πυρήνα, αλλά προειδοποιούν για υπερβολική λεπτομέρεια, ενώ ΚΚΕ βλέπει προσπάθεια άρσης συνταγματικών φραγμών στο όνομα της κλιματικής αλλαγής. Ελληνική Λύση και «Νίκη» ζητούν ρητή συνταγματική απαγόρευση ιδιωτικοποίησης του νερού και εγκατάστασης ΑΠΕ σε δάση, Natura και γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας, συνδέοντας το περιβάλλον με εθνική ασφάλεια και διατροφική επάρκεια.
Σχόλιο 
: Η εν εξελίξει συνταγματική αναθεώρηση αποκαλύπτει δύο παράλληλες πραγματικότητες: από τη μία, μια κυβέρνηση που επιχειρεί να «κλειδώσει» θεσμικά τις επιλογές της σε Παιδεία, εκλογικό σύστημα, Δικαιοσύνη και περιβάλλον, και από την άλλη, μια αντιπολίτευση που αρνείται τις 180 ψήφους, κρατώντας για την επόμενη Βουλή τον ρόλο του πραγματικού συντακτικού ελεγκτή. Το αν το Σύνταγμα θα γίνει εργαλείο μακρόπνοης θεσμικής πολιτικής ή πεδίο διαρκούς κομματικής επαναδιαπραγμάτευσης θα κριθεί όχι στις σημερινές συνεδριάσεις, αλλά στην κάλπη που θα αναδείξει την Αναθεωρητική Βουλή.
Διαβάστε επίσης:
Παπαηλιού ζητά θεσμική εξισορρόπηση στην επιλογή δικαστών
Νέα Δημοκρατία προτείνει αυστηρότερους κανόνες για δικαστές και κυβέρνηση
#Σύνταγμα #ΝέαΔημοκρατία #ΣΥΡΙΖΑ #ΠΑΣΟΚ #ΚΚΕ
