Το Ταμείο Ανάκαμψης βρίσκεται πλέον κοντά στο τέλος του κύκλου του, αλλά η πολιτική και τεχνοκρατική αποτίμηση των 36 δισ. ευρώ μόλις ξεκινά. Πίσω από το «success story» της απορρόφησης αναδύεται ένα σύνθετο ερώτημα: πόσα από τα έργα που υποσχέθηκαν αλλαγή παραδόθηκαν και πόσα έμειναν στη διαδρομή.
Το Ταμείο Ανάκαμψης βρίσκεται στο τελευταίο στάδιο υλοποίησης και η συζήτηση μετατοπίζεται από τα ποσά στα αποτελέσματα. Η πολιτική αντιπαράθεση κυβέρνησης – ΠΑΣΟΚ φωτίζει δύο διαφορετικές αναγνώσεις για το πού κατευθύνθηκαν τα 36 δισ. ευρώ και αν το «Ελλάδα 2.0» παραμένει πιστό στο αρχικό του όραμα.
Ταμείο Ανάκαμψης: «μηχανή» απορρόφησης ή χαμένη ευκαιρία;
Η κυβέρνηση προβάλλει ότι «δεν χάθηκε ούτε ευρώ» και ότι μέσω του ΤΑΑ διοχετεύθηκαν 24,6 δισ. ευρώ στην αγορά, καθιστώντας τη χώρα πρωταθλήτρια απορρόφησης στην ΕΕ. Το αφήγημα εστιάζει στην ταχύτητα, στην ευελιξία και στην προσαρμογή σε κλιματική κρίση και διεθνείς αναταράξεις.
Απέναντι, το ΠΑΣΟΚ μιλά για «χαμένη ευκαιρία», στηριζόμενο σε ανάλυση 195 μέτρων και δράσεων που δείχνει αναθεωρήσεις σε κλίμακα. Υποστηρίζει ότι το ΤΑΑ απομακρύνθηκε από τους στόχους του 2021 και από το σχέδιο Πισσαρίδη για αλλαγή της παραγωγικής δομής, με αποτέλεσμα τα τελικά οφέλη να υπολείπονται των εξαγγελιών.
Όταν η «ευελιξία» αλλάζει το DNA του «Ελλάδα 2.0»
Η «Συγκριτική Μελέτη» που παρουσιάστηκε δείχνει ότι μόλις το 32% των έργων παραμένει εντός αρχικού στόχου, ενώ περίπου 65,5% έχουν σημαντικά τροποποιηθεί. Δεν πρόκειται μόνο για καθυστερήσεις, αλλά για αλλαγή προσανατολισμού, με μετατόπιση από δύσκολες, δομικές παρεμβάσεις σε πιο απλές, επιδοματικού τύπου δράσεις.
Ενδεικτικό είναι το πρόγραμμα ενεργειακής ανακαίνισης κατοικιών, όπου ο στόχος για 50.000 ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά μειώθηκε σε 30.000. Αντίστοιχα, σε αστικές αναπλάσεις και πολεοδομικό σχεδιασμό, η μετάβαση από την «ολοκλήρωση» στην απλή «εκτέλεση εργασιών» ή σε «αξιολογήσεις μελετών» δείχνει μεταφορά κρίσιμων μεταρρυθμίσεων στη μετά ΤΑΑ εποχή.
Η γλώσσα των κειμένων, η πιστοποίηση και η «θετική λίστα»
Κομβικό σημείο της κριτικής είναι η χαλάρωση των μηχανισμών πιστοποίησης που συμφωνήθηκε με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Εκεί όπου αρχικά απαιτούνταν αυστηρή επαλήθευση ολοκλήρωσης, πλέον έργα μπορούν να «κλείνουν» τυπικά, ακόμη και αν παραμένουν ημιτελή σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό, ώστε να μη χαθούν κονδύλια.
Παράλληλα, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας αναδεικνύει τη «θετική λίστα» νέων παρεμβάσεων που χρηματοδοτήθηκαν μέσω αναθεωρήσεων: από το «Σπίτι μου ΙΙ» και τα αντιπλημμυρικά σε Θεσσαλία και Έβρο, έως την ενίσχυση της τηλεϊατρικής, του προγράμματος «Προλαμβάνω», της δασικής προστασίας, των δικτύων gigabit, των έξυπνων διαβάσεων και του στόλου ηλεκτρικών λεωφορείων. Ωστόσο, δεν αποσαφηνίζεται ποια από τα 195 αρχικά μέτρα θυσιάστηκαν και για ποιους λόγους.
Η επόμενη μέρα και το νέο αναπτυξιακό στοίχημα
Η αντιπαράθεση για το ΤΑΑ υπερβαίνει την κομματική σύγκρουση και αγγίζει τον πυρήνα του αναπτυξιακού προτύπου της χώρας. Η κυβέρνηση δικαιώνεται ως προς την απορρόφηση και την κινητοποίηση πόρων, ενώ η αντιπολίτευση επιμένει στην ποιότητα, στη συνέπεια λόγων και έργων και στην απώλεια ποιοτικών δεικτών.
Με την αυλαία του Ταμείου τον Αύγουστο του 2026, το βάρος μεταφέρεται στα επόμενα εργαλεία, όπως το νέο ΕΣΠΑ και το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο. Το διπλό ζητούμενο είναι αφενός να μη χαθούν μελλοντικοί πόροι, αφετέρου να μη χαθεί ξανά η ευκαιρία για βαθιές μεταρρυθμίσεις πίσω από τον ευκολότερο δρόμο της επιδότησης.
SBC Red Line
Η πραγματική γραμμή σύγκρουσης στο Ταμείο Ανάκαμψης δεν είναι αν «χάθηκαν λεφτά», αλλά αν χάθηκε κομμάτι από το μεταρρυθμιστικό βάθος που είχε υποσχεθεί το «Ελλάδα 2.0». Όταν το λεξιλόγιο περνά από την «ολοκλήρωση έργων» στην απλή «εκτέλεση εργασιών», το μήνυμα προς την αγορά είναι ότι προτεραιότητα έχει το κλείσιμο φακέλων, όχι η αλλαγή υποδομών.
Για επιχειρήσεις και αυτοδιοίκηση, αυτό σημαίνει μεγαλύτερη αβεβαιότητα στον προγραμματισμό: έργα-κλειδιά για αστικές αναπλάσεις, πολεοδομικό σχεδιασμό ή ενεργειακή αναβάθμιση μπορεί να μείνουν ημιτελή ή να μεταφερθούν σε επόμενα προγράμματα. Οι επενδυτικές αποφάσεις δυσκολεύουν όταν ο χρονικός ορίζοντας των παρεμβάσεων μετατοπίζεται διαρκώς.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η μετά ΤΑΑ εποχή θα κριθεί στο αν η χώρα θα συνεχίσει να κυνηγά ποσοστά απορρόφησης ή αν θα περάσει σε κουλτούρα μετρήσιμων, ποιοτικών αποτελεσμάτων. Το επόμενο στοίχημα δεν είναι ένα ακόμη χρηματοδοτικό εργαλείο, αλλά η ικανότητα του κράτους να σχεδιάζει, να υλοποιεί και να παραδίδει έργα που αντέχουν πέρα από τον εκλογικό και κοινοτικό κύκλο.
Διαβάστε επίσης:
Κυβέρνηση θέτει τρία μέτωπα για την ελληνική οικονομία
Εκλογικό ρίσκο και Ταμείο Ανάκαμψης αλλάζουν το τραπεζικό τοπίο
#ΤαμείοΑνάκαμψης #Ελλάδα2.0 #ευρωπαϊκοίπόροι #επενδύσεις #αναθεωρήσειςέργων #πολιτικήαντιπαράθεση #δημόσιαέργα #αντιπλημμυρικά #ενεργειακήαναβάθμιση #πολεοδομικόςσχεδιασμός #δημοσιονομικήπολιτική #ΕΣΠΑ #κλιματικήκρίση #ελληνικήοικονομία #ανάπτυξη
