Η διαταραχή αυτιστικού φάσματος δεν σημαίνει αυτόματα απαγόρευση στην οδήγηση. Το αν κάποιος μπορεί να πάρει δίπλωμα κρίνεται εξατομικευμένα, με βάση τη βαρύτητα της κατάστασης και την οδηγική του επάρκεια.
Η διαταραχή αυτιστικού φάσματος δεν σημαίνει αυτόματα απαγόρευση στην οδήγηση. Το αν κάποιος μπορεί να πάρει δίπλωμα κρίνεται εξατομικευμένα, με βάση τη βαρύτητα της κατάστασης και την οδηγική του επάρκεια.
Πότε η διαταραχή αυτιστικού φάσματος επηρεάζει το δίπλωμα;
Ο νόμος δεν θεωρεί τις διαταραχές αυτιστικού φάσματος ως αυτόματο λόγο αποκλεισμού από την άδεια οδήγησης. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η διαταραχή είναι τόσο σοβαρή ώστε να προκαλεί σημαντικά ελλείμματα στην καθημερινή λειτουργικότητα και να οδηγεί σε υψηλό ποσοστό αναπηρίας.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι αρμόδιες επιτροπές μπορεί να κρίνουν ότι η οδήγηση δεν είναι συμβατή με την ασφάλεια του ίδιου του ατόμου και των άλλων. Η αρχική ιατρική αξιολόγηση για το δίπλωμα γίνεται από παθολόγο ή γενικό γιατρό και οφθαλμίατρο, όχι απαραίτητα από ψυχίατρο ή νευρολόγο.
Αν σε αυτή τη φάση υπάρξει υποψία διαταραχής από το αυτιστικό φάσμα ή άλλης νευροαναπτυξιακής, ψυχιατρικής ή νευρολογικής νόσου, ο υποψήφιος οδηγός παραπέμπεται στις Δευτεροβάθμιες Ιατρικές Επιτροπές του Υπουργείου Μεταφορών. Εκεί, ειδικοί γιατροί αποφασίζουν αν το άτομο μπορεί με ασφάλεια να οδηγεί.
Τι δείχνουν οι έρευνες για τους οδηγούς με αυτισμό;
Επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η διάγνωση αυτισμού δεν καθιστά κάποιον αυτόματα ακατάλληλο για οδήγηση. Πολλές έρευνες δεν βρίσκουν σημαντικές διαφορές στα λάθη ή στις ριψοκίνδυνες συμπεριφορές μεταξύ οδηγών με αυτισμό και «νευροτυπικών» οδηγών, δηλαδή ανθρώπων χωρίς τέτοιες διαγνώσεις.
Άλλες μελέτες δείχνουν ότι κυρίως οι νέοι οδηγοί με αυτισμό μπορεί να έχουν περισσότερες δυσκολίες σε βασικές δεξιότητες οδήγησης και σε περίπλοκες συνθήκες, όπως έντονη κίνηση ή απρόβλεπτα συμβάντα. Την ίδια στιγμή όμως, καταγράφονται καλύτερες επιδόσεις στην τήρηση αποστάσεων ασφαλείας από το προπορευόμενο όχημα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι οι δυσκολίες είναι πιο έντονες στα πρώτα χρόνια μετά την απόκτηση διπλώματος. Με την εμπειρία, οι διαφορές στην οδηγική ικανότητα φαίνεται να μειώνονται και να εξομοιώνονται με εκείνες των άλλων νέων οδηγών. Υπάρχουν επίσης εκπαιδευτικά προγράμματα που βοηθούν τα άτομα με αυτισμό να βελτιώσουν στοχευμένα τις οδηγικές τους δεξιότητες.
Ισορροπία ανάμεσα στην ένταξη και την οδική ασφάλεια
Η κοινωνική ενσωμάτωση και η καταπολέμηση του στίγματος για τα άτομα με διαταραχή αυτιστικού φάσματος είναι βασικός στόχος για κοινωνία και πολιτεία. Γενικοί αφορισμοί του τύπου «οι άνθρωποι με αυτισμό δεν πρέπει να οδηγούν» δεν έχουν θέση στον δημόσιο διάλογο και τροφοδοτούν τον αποκλεισμό.
Αντίθετα, πρέπει να ενισχύονται δραστηριότητες που βοηθούν αυτά τα άτομα να έχουν ισορροπημένη καθημερινότητα, ρόλο στην κοινωνία και δυνατότητα συμμετοχής, όπου αυτό είναι ασφαλές. Η οδική ασφάλεια όμως παραμένει αδιαπραγμάτευτη: υψηλό ποσοστό αναπηρίας και οδήγηση, σε πολλές περιπτώσεις, δεν μπορούν να συνυπάρξουν.
Γι’ αυτό κάθε ψυχική ή νευροαναπτυξιακή διαταραχή πρέπει να αξιολογείται ξεχωριστά όσον αφορά την οδηγική επάρκεια. Τα χαρακτηριστικά του αυτισμού, όπως δυσκολίες στην κοινωνική επικοινωνία, στην προσαρμογή σε διαφορετικά πλαίσια και στην πρόβλεψη αντιδράσεων των άλλων, μπορεί να δημιουργήσουν προκλήσεις, αλλά δεν ταυτίζονται με επικινδυνότητα.
Οι άνθρωποι με ψυχιατρικές ή νευροαναπτυξιακές διαταραχές δεν είναι εκ προοιμίου επικίνδυνοι ούτε «ακατάλληλοι» για οδήγηση. Η γενίκευση οδηγεί σε άδικο στιγματισμό, σε περιορισμό δικαιωμάτων και σε κοινωνικό αποκλεισμό. Η πολιτεία οφείλει να εξασφαλίζει δίκαιη, επιστημονικά τεκμηριωμένη και ανθρώπινη κρίση για κάθε περίπτωση.
Τι σημαίνει αυτό για εσάς
Αν εσείς ή το παιδί σας έχετε διάγνωση διαταραχής αυτιστικού φάσματος, αυτό δεν σημαίνει ότι αποκλείεστε αυτόματα από το δίπλωμα οδήγησης. Σημαίνει όμως ότι χρειάζεται ειλικρινής συζήτηση με τον θεράποντα γιατρό, καλή καταγραφή των δυσκολιών και, όπου χρειάζεται, ειδική εκπαίδευση στην οδήγηση.
Στην πράξη, θα περάσετε από την ίδια βασική ιατρική διαδικασία με όλους τους υποψήφιους οδηγούς και, αν υπάρξει λόγος, από Δευτεροβάθμια Ιατρική Επιτροπή. Είναι σημαντικό να προσκομίσετε ιατρικές γνωματεύσεις, να περιγράψετε ρεαλιστικά τις δυνατότητές σας και να ακολουθήσετε τυχόν συστάσεις για περιορισμούς ή επανελέγχους.
Αν είστε γονιός, εκπαιδευτικός ή επαγγελματίας υγείας, αποφύγετε απόλυτες φράσεις του τύπου «δεν θα οδηγήσεις ποτέ». Υποστηρίξτε την εκπαίδευση, την εξάσκηση σε ασφαλές περιβάλλον και την τήρηση των κανόνων οδικής ασφάλειας. Ως πολίτες, χρειάζεται να θυμόμαστε ότι η διαφορετικότητα δεν ισούται με επικινδυνότητα και ότι ο σεβασμός στα δικαιώματα όλων συμβαδίζει με τον σεβασμό στην οδική ασφάλεια.
Σχόλιο 
: Η ελληνική πολιτεία οφείλει να επενδύσει σε εξειδικευμένη εκπαίδευση οδηγών με διαταραχές του αυτιστικού φάσματος και σε καλύτερη κατάρτιση των ιατρικών επιτροπών και των αστυνομικών οργάνων. Έτσι θα διασφαλιστεί ταυτόχρονα η οδική ασφάλεια και ο σεβασμός στα δικαιώματα των ατόμων με νευροαναπτυξιακές διαταραχές, που σήμερα συχνά βρίσκονται ανάμεσα σε υπερβολικούς αποκλεισμούς και ελλιπή υποστήριξη.
Πηγή: iatronet.gr
#Αυτισμός #Οδήγηση #Αναπηρία #Ψυχικήυγεία #Νευροαναπτυξιακέςδιαταραχές
