Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης μπαίνει στη φάση της εφαρμογής με 23 δισ. ευρώ για νέα και παλιά έργα, αλλά με αυστηρότερους κανόνες αξιολόγησης. Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι μόνο το ύψος των πόρων, αλλά πόσα έργα θα φτάσουν εγκαίρως μέχρι την ολοκλήρωση και τη λειτουργία τους.
Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης περνά από τον σχεδιασμό στην πράξη, με πακέτο 23 δισ. ευρώ που μοιράζεται μεταξύ νέων παρεμβάσεων και παλιών εκκρεμοτήτων. Η κυβέρνηση επιχειρεί να χτίσει γέφυρα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, χωρίς απότομη πτώση στις δημόσιες επενδύσεις, αλλά με πιο αυστηρή παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας.
Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης: Πού πάνε τα 23 δισ. ευρώ;
Ο συνολικός προϋπολογισμός προσεγγίζει τα 23 δισ. ευρώ, όμως ουσιαστικά «σπάει» σε δύο κομμάτια: 17,1 δισ. για τη νέα περίοδο 2026-2030 και 5,8 δισ. για έργα της περιόδου 2021-2025 που δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί. Τα 5,8 δισ. δεν είναι νέος δημοσιονομικός χώρος, αλλά δέσμευση να μην εγκαταλειφθούν ημιτελείς παρεμβάσεις και να διασφαλιστεί ότι δεν θα χαθούν ήδη πραγματοποιημένες δαπάνες.
Η πρώτη Επιτροπή Παρακολούθησης έχει ήδη συγκληθεί, με αποστολή την εξειδίκευση των τομεακών και περιφερειακών προγραμμάτων και τον καθορισμό δεικτών προόδου. Οι διαδικασίες αναρτώνται στην επίσημη πλατφόρμα του ΕΠΑ, σηματοδοτώντας τη μετάβαση από τις ανακοινώσεις σε επιχειρησιακές αποφάσεις για κατανομή πόρων, χρονοδιαγράμματα και ιεράρχηση παρεμβάσεων.
Τα 16,7 δισ. του 2026, η γέφυρα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης και ο νέος χάρτης
Κρίσιμη είναι η διάκριση ανάμεσα στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και στο συνολικό Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Τα 16,7 δισ. ευρώ που προβλέπονται για το 2026 αφορούν το σύνολο των επενδυτικών ροών – εθνικούς πόρους, συγχρηματοδοτούμενα ευρωπαϊκά προγράμματα και λοιπά εργαλεία – ενώ οι αμιγώς εθνικοί πόροι ανέρχονται σε 3,3 δισ. για το 2026, με σταδιακή άνοδο έως περίπου 4,2 δισ. το 2030. Η αποσαφήνιση αυτή είναι κρίσιμη για να μην καλλιεργούνται υπερβολικές προσδοκίες για το εύρος του νέου ΕΠΑ.
Το χρονοδιάγραμμα κουμπώνει πάνω στη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης: η επιλεξιμότητα των παρεμβάσεων τελειώνει στις 31 Αυγούστου και το τελευταίο αίτημα πληρωμής προς την Κομισιόν θα κατατεθεί στις 30 Σεπτεμβρίου. Σε αυτό το περιβάλλον, το ΕΠΑ διαρθρώνεται σε 37 προγράμματα – 20 τομεακά, 13 περιφερειακά και 4 ειδικά – καλύπτοντας από υποδομές, Υγεία, Παιδεία και πολιτική προστασία έως στέγαση, επιχειρηματικότητα, πράσινη μετάβαση και ψηφιακό μετασχηματισμό, συμπεριλαμβανομένων έργων τεχνητής νοημοσύνης και καινοτομίας.
Αυστηρότερη αξιολόγηση, ρόλος Περιφερειών και το στοίχημα της υλοποίησης
Η νέα φάση δεν αφορά μόνο περισσότερα χρήματα, αλλά και διαφορετικό τρόπο διαχείρισης. Το ανανεωμένο θεσμικό πλαίσιο δίνει έμφαση στο αποτέλεσμα: δεν αρκεί η ένταξη και η απορρόφηση, θα αξιολογούνται η έγκαιρη ολοκλήρωση, η λειτουργικότητα και το μετρήσιμο οικονομικό ή κοινωνικό αποτύπωμα κάθε έργου. Η στόχευση αυτή επιχειρεί να απαντήσει στο διαχρονικό πρόβλημα των καθυστερήσεων λόγω ελλιπών μελετών, αδειοδοτήσεων, απαλλοτριώσεων ή δικαστικών εμπλοκών.
Οι Περιφέρειες θέτουν τρεις προϋποθέσεις: ταχύτερη ωρίμανση και αδειοδότηση, εδαφική δικαιοσύνη στην κατανομή των πόρων και σαφή κατανομή ευθυνών μεταξύ κεντρικού κράτους και αυτοδιοίκησης. Ο όρος «ακυρομανία» που χρησιμοποίησε ο πρόεδρος της Ένωσης Περιφερειών περιγράφει τη διαχρονική παθογένεια ακυρώσεων ή επανεκκινήσεων έργων, ακόμη και με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, και αναδεικνύει την ανάγκη για δεσμεύσεις σε ώριμες παρεμβάσεις με σαφή χρονοδιαγράμματα και λογοδοσία.
SBC Red Line
Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης δεν είναι «λευκή σελίδα» 23 δισ., αλλά ένας συνδυασμός νέων πόρων και παλιών υποχρεώσεων που περιορίζει τον πραγματικό χώρο για φρέσκιες παρεμβάσεις. Η πολιτική διαχείριση των προσδοκιών θα αποδειχθεί εξίσου κρίσιμη με τη διαχείριση των κονδυλίων.
Για τις επιχειρήσεις και τους δήμους, το βάρος μετατοπίζεται από το «να μπω στο πρόγραμμα» στο «να παραδώσω στην ώρα μου και να αποδείξω αποτέλεσμα». Η αυστηρότερη αξιολόγηση μπορεί να ευνοήσει τους οργανισμούς με ώριμες μελέτες, ισχυρή τεχνική επάρκεια και ξεκάθαρη στοχοθεσία.
Η μεγάλη εικόνα είναι αν η Ελλάδα μπορεί, μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, να περάσει από την περίοδο της αφθονίας ευρωπαϊκών πόρων σε μια κουλτούρα μόνιμα υψηλών, αλλά και αποτελεσματικών, δημόσιων επενδύσεων. Το επόμενο στοίχημα δεν είναι μόνο η απορρόφηση, αλλά η μετρήσιμη αναβάθμιση της παραγωγικής βάσης και της καθημερινότητας σε κάθε Περιφέρεια.
Διαβάστε επίσης:
Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 23 δισ. κινδυνεύει από διοικητικές αγκυλώσεις
ΕΒΕΑ ζητά ταχύτερη αξιοποίηση του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης
#ΕθνικόΠρόγραμμαΑνάπτυξης #δημόσιεςεπενδύσεις #ΤαμείοΑνάκαμψης #περιφερειακήανάπτυξη #υποδομές #πράσινημετάβαση #ψηφιακόςμετασχηματισμός #Περιφέρειες #δημοσιονομικοίπόροι #Ελλάδαοικονομία #αναπτυξιακάέργα #ιδιωτικέςεπενδύσεις #ΣΔΙΤ #πολιτικήπροστασία #δημόσιαδιοίκηση
