Το κόστος εξισορρόπησης έχει εξελιχθεί σε έναν από τους πιο ακριβούς και αόρατους μηχανισμούς επιβάρυνσης των λογαριασμών ρεύματος στην Ελλάδα. Η σύγκριση με τη Γερμανία αναδεικνύει μια τεράστια απόκλιση στη λειτουργία της αγοράς, με σαφείς νικητές και χαμένους.
Το κόστος εξισορρόπησης έχει εξελιχθεί σε έναν από τους πιο ακριβούς και αόρατους μηχανισμούς επιβάρυνσης των λογαριασμών ρεύματος στην Ελλάδα, ξεπερνώντας το 1 δισ. ευρώ το 2025. Πίσω από τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις, λειτουργεί μια δεύτερη αγορά που διορθώνει σε πραγματικό χρόνο τις ανισορροπίες του συστήματος, με τίμημα που τελικά πληρώνει ο καταναλωτής.
Γιατί το κόστος εξισορρόπησης εκτοξεύεται στην Ελλάδα;
Η εξισορρόπηση είναι αναγκαία σε κάθε ηλεκτρικό σύστημα, όμως στην Ελλάδα έχει λάβει διαστάσεις που ξεπερνούν τα τεχνικά όρια και αγγίζουν πολιτικές επιλογές. Το 2025 η ενέργεια εξισορρόπησης έφτασε τις 7,4 TWh σε κατανάλωση 51,6 TWh, δηλαδή το 14,3% της ζήτησης, ποσοστό που μεταφράζεται σε συχνές και δαπανηρές παρεμβάσεις του ΑΔΜΗΕ.
Το συνολικό κόστος εξισορρόπησης αναμένεται να υπερβεί το 1 δισ. ευρώ, με τον λογαριασμό ΛΠ3 – που αφορά μονάδες ενταγμένες με εντολή ΑΔΜΗΕ – να εκτιμάται στα 780 εκατ. ευρώ, αυξημένο κατά 150% σε σχέση με το 2024. Σύμφωνα με μελέτη, η μέση χρέωση εξισορρόπησης το 2024-2025 διαμορφώθηκε στα 12,2 €/MWh, όταν σε άλλη μεγάλη ευρωπαϊκή αγορά, όπως η Ιταλία, η αντίστοιχη χρέωση ήταν 3 €/MWh.
Πώς συγκρίνεται η Ελλάδα με τη Γερμανία και ποιοι ωφελούνται;
Η αντιπαραβολή με τη Γερμανία αποκαλύπτει το μέγεθος της ελληνικής ιδιαιτερότητας, καθώς εκεί η ενεργοποιημένη ενέργεια εξισορρόπησης ήταν περίπου 1 TWh σε κατανάλωση 466 TWh, δηλαδή μόλις 0,21%. Η Ελλάδα χρησιμοποιεί την αγορά εξισορρόπησης 68 φορές πιο έντονα ως ποσοστό της κατανάλωσης, γεγονός που δείχνει διαφορετική αρχιτεκτονική και κίνητρα στη λειτουργία της αγοράς.
Τα ποσά που συγκεντρώνονται δεν χάνονται στο σύστημα αλλά κατευθύνονται κυρίως σε μονάδες φυσικού αερίου και υδροηλεκτρικά, που μπορούν να ανεβοκατεβάζουν γρήγορα την παραγωγή τους με εντολή του διαχειριστή. Έχουν καταγραφεί προσφορές ανοδικής ενέργειας σε ώρες μη αιχμής στα 200-300 €/MWh, σε ένα καθεστώς αποζημίωσης «pay-as-bid» με περιορισμένη διαφάνεια και ουσιαστικά ανύπαρκτο έλεγχο στις τιμές προσφοράς.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, το κόστος εξισορρόπησης λειτουργεί ως κρυφή προσαύξηση στους λογαριασμούς ρεύματος, χωρίς διακριτή γραμμή και χωρίς δυνατότητα ελέγχου από τον τελικό πελάτη. Η υψηλή μέση χρέωση ανά MWh και η εκτίναξη του ΛΠ3 ενισχύουν την πίεση στις τιμές λιανικής, σε μια περίοδο όπου η ενεργειακή δαπάνη ήδη απορροφά σημαντικό μέρος του οικογενειακού και επιχειρηματικού προϋπολογισμού.
Η έλλειψη επαρκούς αποθήκευσης οδηγεί σε χειροκίνητες παρεμβάσεις κάθε μεσημέρι, όταν η παραγωγή από ΑΠΕ υπερβαίνει τις ανάγκες, με τον ΑΔΜΗΕ να διατηρεί θερμικές μονάδες σε ετοιμότητα και αποζημίωση ακόμη και όταν δεν παράγουν. Οι μικροί παραγωγοί ΑΠΕ βρίσκονται διπλά εκτεθειμένοι, καθώς υφίστανται περικοπές χωρίς αποζημίωση και στη συνέχεια πληρώνουν ως καταναλωτές το αυξημένο κόστος εξισορρόπησης που ενσωματώνεται στους λογαριασμούς τους.
Σχόλιο 
: Η σημερινή δομή της αγοράς εξισορρόπησης λειτουργεί ως παράλληλη, ιδιαίτερα κερδοφόρα αγορά για τις ευέλικτες θερμικές και υδροηλεκτρικές μονάδες, μεταφέροντας το βάρος στους καταναλωτές και στους μικρούς παραγωγούς ΑΠΕ. Η απαίτηση για πλήρη δημοσιοποίηση στοιχείων ανά τεχνολογία και σαφές σχέδιο μείωσης του κόστους δεν είναι μόνο ζήτημα διαφάνειας, αλλά προϋπόθεση για σταθερότερους λογαριασμούς ρεύματος και πιο ανταγωνιστική αγορά ενέργειας.
Διαβάστε επίσης:
Green Tank: Καταγράφει 418 GWh περικοπές ΑΠΕ τον Μάιο
Αγορά αποθήκευσης: ΤΒΕΑ ζητά άμεσους όρους σύνδεσης μπαταριών
#ΑΔΜΗΕ #ΡΑΑΕΥ #ΑΠΕ #φυσικόαέριο #ηλεκτρικήενέργεια
