Η παγκόσμια επιβάρυνση καρκίνου αναμένεται να εκτοξευθεί, με τα νέα περιστατικά να αυξάνονται από 20,6 σε σχεδόν 35 εκατομμύρια ετησίως έως το 2050. Νέα έκθεση του ΠΟΥ δείχνει ότι ένας στους πέντε ανθρώπους θα νοσήσει κάποια στιγμή στη ζωή του.
Η παγκόσμια επιβάρυνση καρκίνου αυξάνεται με ρυθμούς που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χαρακτηρίζει ανησυχητικούς. Αν δεν αλλάξει κάτι, τα νέα περιστατικά καρκίνου θα εκτοξευθούν από περίπου 20,6 σε σχεδόν 35 εκατομμύρια τον χρόνο έως το 2050, ενώ η νόσος θα πλήξει άμεσα έναν στους πέντε ανθρώπους.
Πόσο ανησυχητική είναι η παγκόσμια επιβάρυνση καρκίνου;
Τα στοιχεία προέρχονται από τη νέα Παγκόσμια Έκθεση για την Κατάσταση του Καρκίνου 2026, που συνέταξαν ο ΠΟΥ και ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο. Μόνο το 2024, σχεδόν 10 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από καρκίνο, δηλαδή περισσότεροι από 26.000 κάθε ημέρα. Ο καρκίνος παραμένει η δεύτερη αιτία θανάτου παγκοσμίως, μετά τα καρδιαγγειακά νοσήματα.
Η έκθεση υπολογίζει ότι περίπου το 92% του παγκόσμιου πληθυσμού θα έρθει αντιμέτωπο με τον καρκίνο έστω μία φορά στη ζωή του, είτε ως ασθενής είτε ως στενός συγγενής. Οι ανισότητες όμως είναι τεράστιες: στις χώρες υψηλού εισοδήματος η πενταετής επιβίωση για καρκίνο μαστού και παιδικούς καρκίνους ξεπερνά το 85%, ενώ στις φτωχότερες χώρες μένει κάτω από το 30%.
Πού εντοπίζονται οι μεγαλύτερες ανισότητες και ποιοι καρκίνοι κυριαρχούν;
Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, υπογραμμίζει ότι «η επιβίωση από τον καρκίνο δεν πρέπει να εξαρτάται από τον τόπο γέννησης ή το εισόδημα». Τονίζει ότι οι ανισότητες είναι αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών και μπορούν να μειωθούν με συντονισμένη διεθνή δράση. Σε περιφερειακό επίπεδο, η Ασία συγκέντρωσε το 2024 το 50,7% των νέων περιστατικών και το 56,5% των θανάτων από καρκίνο.
Η Ευρώπη, με μόλις το 9% του παγκόσμιου πληθυσμού, κατέγραψε το 21% των νέων περιστατικών και το 20% των θανάτων, κάτι που δείχνει το μεγάλο βάρος της νόσου και για χώρες όπως η Ελλάδα. Ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει η πρώτη αιτία θανάτου από κακοήθειες. Στους άνδρες κυριαρχούν οι καρκίνοι πνεύμονα, προστάτη και παχέος εντέρου, ενώ στις γυναίκες ο καρκίνος μαστού, πνεύμονα και παχέος εντέρου.
Η έκθεση επισημαίνει ότι σχεδόν 4 στους 10 καρκίνους σχετίζονται με παράγοντες που μπορούν να προληφθούν. Στην κορυφή βρίσκονται το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η παχυσαρκία, η έλλειψη άσκησης και λοιμώξεις όπως ο ιός HPV, οι ιοί ηπατίτιδας Β και C και το βακτήριο Helicobacter pylori. Αυτό σημαίνει ότι ένα μεγάλο μέρος της μελλοντικής παγκόσμιας επιβάρυνσης καρκίνου μπορεί να αποφευχθεί με στοχευμένες πολιτικές πρόληψης.
Παρά τις ζοφερές προβλέψεις, καταγράφεται και πρόοδος. Από το 2010 η κατανάλωση καπνού έχει μειωθεί παγκοσμίως κατά 27%, ενώ οι καρκίνοι που σχετίζονται με λοιμώξεις υποχωρούν χάρη σε εμβολιασμούς και καλύτερες συνθήκες ύδρευσης, αποχέτευσης και υγιεινής. Οι χώρες που διαθέτουν εθνικό σχέδιο για τον καρκίνο αυξήθηκαν από 50% το 2010 σε 82% σήμερα, ενώ οι κλινικές μελέτες αυξάνονται κατά περίπου 7,3% τον χρόνο από το 2005.
Ωστόσο, οι ανισότητες στην πρόσβαση στη θεραπεία παραμένουν βαθιές. Στις χώρες χαμηλού και χαμηλού-μεσαίου εισοδήματος, η διαθεσιμότητα βασικών αντικαρκινικών φαρμάκων κυμαίνεται μόλις μεταξύ 9% και 54%. Στις χώρες υψηλού εισοδήματος φτάνει το 68% έως 94%, δείχνοντας πόσο κρίσιμο είναι ένα ισχυρό δημόσιο σύστημα υγείας.
Η έκθεση φωτίζει και την οικονομική και ψυχολογική πλευρά της νόσου. Τουλάχιστον το 45% όσων βίωσαν καρκίνο ανέφεραν σοβαρές οικονομικές δυσκολίες, ενώ πάνω από τους μισούς μίλησαν για σημαντική ψυχολογική επιβάρυνση. Σχεδόν όλοι οι φροντιστές ασθενών επηρεάστηκαν από το βάρος της απλήρωτης φροντίδας και την κοινωνική απομόνωση, κάτι ιδιαίτερα οικείο και στην ελληνική πραγματικότητα.
Τι σημαίνει αυτό για εσάς
Για έναν Έλληνα πολίτη, τα στοιχεία αυτά σημαίνουν ότι ο καρκίνος δεν είναι πια «σπάνιο κακό», αλλά κάτι που σχεδόν σίγουρα θα αγγίξει την οικογένεια ή τον στενό κοινωνικό κύκλο. Η καλή είδηση είναι ότι περίπου 4 στους 10 καρκίνους σχετίζονται με παράγοντες που μπορείτε να επηρεάσετε: διακοπή καπνίσματος, μέτρο στο αλκοόλ, έλεγχο βάρους, τακτική άσκηση και εμβολιασμούς (π.χ. HPV, ηπατίτιδα Β).
Εξίσου σημαντικός είναι ο τακτικός προληπτικός έλεγχος: μαστογραφία, τεστ Παπανικολάου, κολονοσκόπηση, έλεγχος προστάτη, αλλά και έγκαιρη επίσκεψη στον γιατρό όταν υπάρχει σύμπτωμα που επιμένει. Η πίεση προς την Πολιτεία για ενίσχυση του ΕΣΥ, της ογκολογικής φροντίδας και της ψυχοκοινωνικής στήριξης ασθενών και φροντιστών είναι κρίσιμη, ώστε η επιβίωση να μην εξαρτάται από το πορτοφόλι ή τον ταχυδρομικό κώδικα.
Ο ΠΟΥ και ο IARC καλούν τις κυβερνήσεις να ενσωματώσουν πλήρως την ογκολογική φροντίδα στα εθνικά συστήματα υγείας και να ενισχύσουν τα δίκτυα κοινωνικής προστασίας. Για την Ελλάδα, αυτό μεταφράζεται σε περισσότερα οργανωμένα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου, πρόσβαση σε σύγχρονες θεραπείες σε όλα τα δημόσια νοσοκομεία και στήριξη των οικογενειών που σηκώνουν το οικονομικό και ψυχολογικό βάρος της νόσου.
Σχόλιο 
: Τα στοιχεία του ΠΟΥ είναι καμπανάκι για την Ελλάδα, όπου ο καρκίνος ήδη πιέζει ασφυκτικά το ΕΣΥ. Αν δεν επενδύσουμε τώρα σε πρόληψη, προσυμπτωματικό έλεγχο και ισότιμη πρόσβαση σε θεραπείες, η επερχόμενη «έκρηξη» περιστατικών θα βρει το σύστημα υγείας και τα νοικοκυριά εντελώς απροετοίμαστα.
Πηγή: iatronet.gr
Διαβάστε επίσης:
Zebrafish avatar προβλέπει ποια θεραπεία καρκίνου θα δουλέψει
Άντρες διαγιγνώσκονται συχνότερα με προχωρημένο καρκίνο
#Καρκίνος #ΠαγκόσμιοςΟργανισμόςΥγείας #Πρόληψη #Ογκολογία #Δημόσιαυγεία
