Ο Περσικός Κόλπος επιστρέφει στο επίκεντρο της διεθνούς έντασης, καθώς το «μνημόνιο του Ισλαμαμπάντ» μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν καταρρέει επισήμως. Η Ουάσινγκτον μιλά για συνέχιση τεχνικών συνομιλιών, αλλά στο πεδίο η ανταλλαγή πληγμάτων, η ισραηλινή πίεση και η άνοδος του πετρελαίου στενεύουν δραματικά τα περιθώρια ελιγμών.
Ο Περσικός Κόλπος επιστρέφει στο κέντρο της γεωπολιτικής κρίσης, μετά την επίσημη ακύρωση από τον Ντόναλντ Τραμπ του «μνημονίου του Ισλαμαμπάντ» με το Ιράν, την ώρα που οι τεχνικές συνομιλίες δηλώνεται ότι συνεχίζονται. Στο μεταξύ, επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, αεροπορικά πλήγματα και ιρανικά αντίποινα σε αμερικανικές βάσεις διαμορφώνουν ένα σκηνικό «ένοπλης διαπραγμάτευσης» με εξαιρετικά αβέβαιη κατάληξη.
Περσικός Κόλπος: διαπραγμάτευση με βόμβες;
Η νέα ανάφλεξη στον Περσικό Κόλπο δεν ακυρώνει, αλλά στην πράξη μεταμορφώνει τη διαπραγμάτευση σε μια διαδικασία που εξελίσσεται υπό συνεχή στρατιωτική πίεση. Η Ουάσινγκτον δηλώνει ότι παραμένει «δεσμευμένη στην εξεύρεση λύσης», ενώ ταυτόχρονα καταγγέλλει το Ιράν ότι παραβίασε την καταρχήν συμφωνία σε «απαράδεκτο επίπεδο».
Οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί, μετά τις επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στο στενό του Ορμούζ, προκάλεσαν ιρανικά πλήγματα σε βάσεις των ΗΠΑ σε Μπαχρέιν, Κουβέιτ και Ιορδανία, αποκαλύπτοντας τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης. Την ίδια στιγμή, η πολιτική ηγεσία στο Ιράν, ενισχυμένη από τις μαζικές επικήδειες για τον δολοφονηθέντα ανώτατο ηγέτη αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, δείχνει λιγότερο διατεθειμένη να επιστρέψει στο τραπέζι των συνομιλιών.
Ισραηλινή μονομέρεια και ρήγμα με την Ουάσινγκτον
Στον ήδη περίπλοκο συσχετισμό προστίθεται η πρόθεση του Ισραήλ να κινηθεί μονομερώς κατά του Ιράν, για την οποία ο πρωθυπουργός Βενιαμίν Νετανιάχου φέρεται να ζήτησε «πράσινο φως» από τον Τραμπ. Παράλληλα, πληροφορίες που διαβιβάστηκαν στην Ουάσινγκτον κάνουν λόγο για ιρανικό σχέδιο δολοφονίας του Αμερικανού προέδρου, σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται ανώνυμες πηγές.
Οι διαρροές αυτές έρχονται σε μια φάση όπου η «ειδική σχέση» ΗΠΑ–Ισραήλ δοκιμάζεται, καθώς ο πόλεμος του Ισραήλ κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο απείλησε να τινάξει στον αέρα τις συνομιλίες με την Τεχεράνη. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, προειδοποιεί μέσω του επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας Μοχάμαντ Μπαγέρ Ζολγκάντρ ότι θα απαντήσει σε κάθε επίθεση σε υποδομές της από το Ισραήλ.
Ενεργειακό ρίσκο, στρατηγικά διλήμματα και πλήγματα σε υποδομές
Η κατάπαυση του πυρός και το «μνημόνιο» ήταν για τον Τραμπ αναγκαστική επιλογή, καθώς δεν κατόρθωσε να επιβάλει στην Τεχεράνη, με στρατιωτικά μέσα, ούτε «αλλαγή καθεστώτος» ούτε συνθηκολόγηση στα κρίσιμα ζητήματα. Ταυτόχρονα, η σταδιακή εξάντληση των στρατηγικών πετρελαϊκών αποθεμάτων ενίσχυε τους φόβους για την παγκόσμια οικονομία, πιέζοντας προς έναν προσωρινό συμβιβασμό.
Η φάση σχετικής ηρεμίας αξιοποιήθηκε για την αποφόρτιση των αγορών, με περιορισμένη επανεκκίνηση εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο και ανακατεύθυνση φορτίων μέσω αγωγών προς την Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Ομάν, παρακάμπτοντας τα στενά του Ορμούζ. Στον Λίβανο, μια συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ φιλοδυτικής κυβέρνησης και Ισραήλ λειτούργησε ως πολιτικό πρόσχημα για διατήρηση ισραηλινής στρατιωτικής παρουσίας βορείως των συνόρων, ενώ η Τεχεράνη διατηρεί την επιρροή της.
Παράλληλα, η αμερικανική στρατηγική φαίνεται να στοχεύει και κρίσιμους κόμβους της λεγόμενης «ευρασιατικής ολοκλήρωσης», με πλήγματα σε υποδομές όπως η σιδηροδρομική γραμμή Τεχεράνης–Μασχάντ και η γέφυρα Ακ Τάκεχ Χαν στην επαρχία Γκολεστάν, που συνδέουν το Ιράν με Κίνα και Ρωσία. Το Κατάρ και το Πακιστάν, ως μεσολαβητές, καλούν τα μέρη να τηρήσουν την καταρχήν συμφωνία και να εργαστούν για αποκλιμάκωση, την ώρα που το Μπρεντ ενισχύεται συνολικά κατά 6% σε δύο ημέρες, στα 78,85 δολάρια.
SBC Red Line
Η «αποκλιμάκωση διά της κλιμακώσεως» που προτιμά ο Τραμπ έχει φτάσει στα όριά της, καθώς κάθε νέο πλήγμα υπονομεύει τη δυνατότητα επιστροφής σε μια αξιόπιστη διπλωματική διαδικασία. Η Ουάσινγκτον καλείται να διαλέξει ανάμεσα στην αποδοχή ενός ενισχυμένου ρόλου του Ιράν στη ναυσιπλοΐα ή σε μια δαπανηρή στρατιωτική δέσμευση με άγνωστο ορίζοντα.
Για τις διεθνείς επιχειρήσεις ενέργειας, ναυτιλίας και logistics, η περιοχή ξαναγίνεται ζώνη υψηλού ρίσκου, με άμεση επίπτωση στα ασφάλιστρα, στα κόστη μεταφοράς και στα επενδυτικά πλάνα. Κάθε επιπλέον ένταση στον Περσικό Κόλπο μεταφράζεται σε μεγαλύτερη μεταβλητότητα τιμών και ανάγκη για εναλλακτικές διαδρομές και προμηθευτές.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η κρίση δεν αφορά μόνο τις ΗΠΑ και το Ιράν, αλλά την ίδια την αρχιτεκτονική της παγκόσμιας ενέργειας και του εμπορίου, από τον Ορμούζ μέχρι τα δίκτυα σύνδεσης με Κίνα και Ρωσία. Το επόμενο στοίχημα θα είναι αν οι περιφερειακοί παίκτες και οι αγορές θα μπορέσουν να επιβάλουν μια λογική σταθεροποίησης πριν η γεωπολιτική τριβή μετατραπεί σε συστημικό σοκ.
Διαβάστε επίσης:
Αυξάνονται τα δεξαμενόπλοια LNG που διέρχονται από Ορμούζ
Ορμούζ: Τα τάνκερ φεύγουν, αλλά ο κίνδυνος για το πετρέλαιο μένει
#ΠερσικόςΚόλπος #ΗΠΑ #Ιράν #ΝτόναλντΤραμπ #Ισραήλ #ΒενιαμίνΝετανιάχου #Λίβανος #Χεζμπολάχ #τιμέςπετρελαίου #ΣτενότουΟρμούζ #Κατάρ #Πακιστάν #διεθνήςοικονομία #ενεργειακήασφάλεια #γεωπολιτικήκρίση
